سخ
* بررسی آیات مشابه با آیه مورد نظر
* بررسی واژه‌ها در کتب معتبر لغوی
* داشتن مثال‌ها و داستان‌ها جذاب برای نزدیک کردن آیات به فهم عموم
1-2-3-2- ویژگی‌های ساختاری تفسیر نسیم حیات
ویژگی‌های که مربوط به ساختار و شکل ظاهری این تفسیر میباشد، از این قرار است:
1-2-3-2-1- اکتفا به ترجمه توضیحی صرف
با مطالعه این مجموعه تفسیری به روشنی متوجّه خواهیم شد که در بعضی جاهای آن تنها به ترجمه توضیحی صرف بسنده شده و جهت حفظ انسجام موجود بین آیات مختلف یک سوره از حاشیه کشاندن مباحث اصلی پرهیز گردیده است.
1-2-3-2-2- استفاده از تیتر
تیتر بندی و استفاده از خط‌های گوناگون از ویژگی‌های این تفسیر است. استفاده از تیتر در خلال تفسیر، موضوع آیه را مشخص کرده و موجب تسهیل در امر تفسیر موضوعی می‌شود یعنی کاربر به راحتی با مراجعه به فهرست مطالب موضوعات که در ابتدا بیان‌شده با سرعت بیشتری به هدف خود می‌رسد.
1-2-3-2-3- به‌کارگیری تغییر قلم
در هر آیه یک موضوع اصلی و یک یا دو موضوع فرعی بیان می‌شود و با استفاده از خط‌های مختلف با اندازه متفاوت، درجه اهمیت و اولویت این موضوعات مشخص می‌گردد؛ به عبارت دیگر آن امری که در رأس قرار دارد و موضوع اصلی مورد بحث در آیه هست به صورت بارزتر نوشته می‌شود.
1-2-3-2-4- گروه‌بندی آیاتی که از لحاظ معنایی باهم مشترک‌اند در یک بحث
در این مجموعه در عین تفسیر ترتیبی با دستهبندی آیات مرتبط، به شکلی تفسیر موضوعی نیز صورت گرفته است.
1-2-4- شیوه بیان و تنظیم مطالب در تفسیر نسیم حیات
می‌توان گفت شیوه کار این تفسیر به این ترتیب است:
* فهرست بندی مطالب سوره
* دستهبندی آیات مرتبط معنایی
* ترجمه آیات
* معرّفی سوره و غرض کلی سوره
* گاهی اوقات ذکر خاطره‌ای مرتبط با سوره
* بررسی لغوی و اصطلاحی آیات و گزینش معنایی برتر
* تحلیل مسئله
* بررسی ابعاد علمی آیه
* بررسی ابعاد عرفانی
* گاهی ذکر اختلاف قرائت‌ها و بررسی آن‌ها
1-2-4-1- فهرست بندی مطالب سوره
در این تفسیر یکی از اقداماتی که برای تسهیل ارتباط نسل جوان با قرآن و مفاهیم آن صورت گرفته، تهیه فهرست مطالب برای هر سوره است؛ به گونه‌ای که خواننده قرآن پیش از مطالعه هر سوره دورنمایی کلی از مباحث را دریافته، هدف و غرض اصلی سوره را درک می‌کند فهرست مطالب با ارائه اجمالی مباحث، خواننده را به خواندن سوره تشویق کرده و در او انگیزه درک نکات بیشتر را به وجود می‌آورد.
1-2-4-2- ذکر نام غیر معروف سوره‌ها
بهرام پور در تفسیر خود کوشیده است که نام‌های گوناگون و متعدد سوره‌ها را بیاورد از جمله سوره غافر که “حوامیم” به خاطر این که این سوره با “حم” شروع می‌شود.49و از آن جمله می‌توان به سوره اسراء نیز اشاره داشت که نام این سوره “بنی اسرائیل” است؛ زیرا بخش عمده‌ای از سوره درباره قوم بنی‌اسرائیل است. این سوره را “سبحان” و “إسراء” هم گفته‌اند که هر کدام به تناسبی نام‌گذاری شده است. در این سوره جنبه تسبیح بر جنبه حمد الهی غلبه دارد. ابتدای آن با تسبیح آغاز شده است؛ و در آیات بعد نیز مکرّر آمده است به همین جهت نام سبحان یکی از نام‌هایی این سوره است.50
و از آن جمله سوره فاطر است که نام دیگر آن “سوره ملائکه” است51؛ و از آن جمله سوره یس است که نام دیگر آن “قلب قرآن” است.52
1-2-4-3- تبیین هدف یا غرض کلی سوره
برای ورود به تفسیر سوره، ابتدا نام آن آورده می‌شود، سپس بر حسب نظر این مفسّر، آن چه که ممکن است از هدف کلی سوره تعبیر شود به آن اضافه می‌شود.
این تفسیر به نظریه وحدت موضوعی که هر سوره از سوره‌های قرآنی را نظام می‌دهد تکیه دارد و اهمّ کوشش آن، بر مشخص کردن هدف مورد بحث اهداف دقیقی ارائه‌شده که عبارت‌اند از:
1- سوره فاتحه امّ الکتاب است و اهم افکار و اساس قرآن را در بردارد53.
2- سوره بقره ندای تقوا و دعوت به سوی عمل صالح را حمل می‌کند54.
3- سوره آل عمران سخن از ایمان و اسلام و استقامت در راه گسترش دین اسلام55.
4- سوره نساء نظام خانوادگی و اجتماعی را به تصویر می‌کشد56.
5- سوره مائده در رابطه با انتقال عهد و ولایت به مؤمنان است57.
6- سوره انعام بیان اصول اعتقادی را مدّ نظر دارد58.
7- سوره اعراف پیرامون یادآوری و هشداری هست59.
8- سوره انفال گویای اقتصاد جنگ و جهاد و مصور جنگ بدر است60.
9- سوره توبه پیام تبرّی جوی را منتقل می‌نماید61.
10- سوره یونس به زندگانی حکمت‌آموز پاره‌ای از پیامبران از جمله حضرت یونس پرداخته است و به علل سقوط انسان از مقام انسانیت و تعالی و ترقی آدمی به مقامات معنوی پرداخته است62.
11- سوره هود جهت تسلّی و دلداری به پیامبر (ص) از طرف دشمنان آزار و اذیت می‌شوند نازل شده است63.
12- سوره یوسف داستان یوسف چهره یک انسان کامل امانت‌دار را به تصویر می‌کشد64.
13- سوره رعد مسائلی مربوط به نظامات اجتماعی و اخلاق و خودسازی و احکام بحث می‌کنند65.
14- سوره ابراهیم: پیامبران و وحدت رسالت، همه انبیاء یک رسالت و یک دعوت داشته‌اند. مواجه پیامبران با طاغوت‌ها و مکذّبین و سران قوم‌ها در طول تاریخ66
ذکر نمونه ارائه هدف کلی در تفسیر نسیم حیات
اهتمام نویسنده این تفسیر ارائه هدف کلی برای هر سوره متناسب با محتوای کلی سوره‌ای به سهم خود از تعدادی بحث‌های اساسی تشکیل می‌شود که آیات هر سوره در داخل آن در حوزه نظام توزیع شده است ومی بایست مفسّر آن را کشف کند.
به عنوان نمونه موضوع سوره بقره
1-بحث‌هایی در مورد معاد و زندگی پس از مرگ و نمونه‌هایی بارز برای اثبات امکان زنده شدن دوباره انسان به میان آورده است مانند داستان عُزیر که پس از مرگ 100 ساله، دوباره زنده شد و ابراهیم (ع) که به دست او آن چهار مرغ، دوباره زنده شدند و ماجرای بقره حضرت موسی که این سوره به همان اسم نام‌گذاری شده است.
2- بحث‌هایی طولانی راجع به یهودیان و منافقان و انواع کارشکنی‌های آنان
3- بحث‌هایی پیرامون اعجاز قرآن، توحید و تاریخ پیامبران به ویژه حضرت موسی (ع) و حضرت ابراهیم (ع)
4-موضوع خلقت آدم و ظهور دشمنی شیطان با نوع انسان
5-بیان احکام مختلفی از جمله ازدواج و طلاق، عبادات، موضوع وصیّت، ماجرای تغییر قبله، ربا و تجارت، اتفاق و موضوع قصاص
6-در فضیلت قرائت سوره بقره روایاتی وارد شده است.
اگر فواید تبیین هدف‌های اصلی هر سوره را بدانید بهتر مفهوم و تصویر کلی از آیه به دست می‌آورید که به درک بهتر سوره و کل قرآن به ما کمک فراوان می‌کند و می‌توانیم دورنمای هر سوره را به دست بیاورید بدون مطالعه کل سوره تصویر از آن به دست بیاورید67.