ده میشود‌. این جراحی از نوع محدود‌کننده است و رواج زیادی دارد زیرا باعث کاهش وزن تدریجی و ثابتی میشود و در صورت لزوم هم می‌توان باند را تعدیل کرد. این روش درمانی برای افراد با BMI بالای 35 توصیه می شود.
دارو درمانی نیز یکی دیگر از روشهای درمان چاقی است،که در مجموع به کاهش10-5% وزن منجر میشود.درمانهای دارویی معمولا کوتاه اثر بوده و اثر درمان سریعا” مستهلک شده و وزن کاهش یافته بازگشت میکند، گاهی درمان دارویی به صورت نامحدود ادامه مییابد که میتواند در درازمدت عوارض جانبی زیادی برای فرد مصرف کننده به همرا ه آورد (گروه ضربت ملی 21درزمینهی پیشگیری و درمان چاقی ،1996، بوچارد و جیمز،221998به نقل از صادقی،1389).
مداخلات رفتاری نیز در دهه 1960 به وجود آمد(فوستر،23نورنبرگ،24و لویت،251962،استوارت261967 ) و به مرور زمان در ترکیب با سایر روشهای درمانی رویکردها و تکنیکهای جدیدی را در اختیار بالینگران قرار داد(ساسانفر،1390). رویکردهای رفتاری با تاکید بر ایجاد تغییر در سبکهای نامتناسب زندگی و اصلاح عادات تغدیهای نامناسب سعی در بهبود وضعیت مراجعان میکنند، نتایج پژوهشها حاکی از آن است که یک برنامه رفتاری نوعی که رژیم غذایی 1200 کیلو کالری در روز را در بر میگیرد، و در آن گروه از بیمارانی که درمان را کامل میکنند (80%) به کاهش وزنی در حدود10%وزن اولیه بدن منجر می شود (صادقی1389،به نقل از وینگ27)هرچند تقریبا همیشه افزایش دوباره وزن کاسته شده دیده می شود .
با توجه به این که نگهداری وزن کاهش یافته یک ضرورت به نظر میرسد لذا تلفیق روشهای رفتاری در کنار سایر روشها میتواند مورد تحقیق و پژوهش قرار گرفته، و نتایج مورد ارزیابی قرار گیرداز جملهی رویکرد های درمانی ،درمان رفتاری شناختی است که به حل مشکلات ناشی از بدکارکردی در هیجانات، شناختها و رفتار، با استفاده از روشی سیستماتیک و هدفمند کمک میکند. این عنوان برای اشاره به درمانهایی که از ترکیب شیوههای رفتاری و شناختی به طور همزمان بهره میبرند، بهکار میرود (انجمن درمانگران شناختی-رفتاری بریتانیا28، 2008). به عبارت دیگر، میتوان گفت که در رفتار درمانی شناختی، نقاط قوت رویکردهای رفتار درمانی و شناخت درمانی یعنی عینی گرایی، ارزیابی و سنجش از یک سو و دخالت دادن نقش حافظه در بازسازی شناختی و تفسیر اطلاعات از سوی دیگر گرد آمدهاند و بهصورت پیکره واحد در قالب رویکردی جدید درآمدهاند(هاوتون و همکاران،1986؛ قاسم زاده،1385). در پژوهش حاضرمدل درمان رفتاری شناختی چاقی مبتنی بر نظریه جودیت بک(2008)، به عنوان راهنمای درمان مورد استفاده قرار میگیرد. این روش درمقایسه با اثر بخشی هیپنوتراپی در درمان چاقی مورد پژوهش و ارزیابی قرار میگیرد، هیپنوتراپی قدیمی‌ترین تکنیک رواندرمانی است، در خط مقدّمِ جبهه‌ی دانش تعامل “روان- مغز- بدن” نیز قرار دارد. هیپنوز شامل یک توانایی اختصاصی برای توجّه متمرکز و تجسّم، حین کاهش و به حداقل رساندن آگاهی از محیط است(سادوک آلکوت ؛2007، ترجمهی رضاعی). در این پژوهش از راهنمای درمان هیپنو تراپی چاقی تنظیم پژوهشگر با نظارت صادقی و کریمی استفاده خواهد شد.
1-3- اهمیت نظری و عملی پژوهش
افزایش شیوع اضافه وزن و چاقی علاوه بر کشورهای صنعتی بسیاری از کشورهای با در آمد پائین و متوسط جهان را نیز با بار دوگانهی بیماریها روبهرو نموده است. در حالیکه این کشورها هنوز گرفتار مشکلات بیماریهای عفونی و سوءتغذیه میباشند، شیوع عوامل خطر بیماریهای غیر واگیر از جمله اضافه وزن و چاقی بهخصوص در جمعیت شهر نشین این کشورها رو به تزاید است. افزایش روند چاقی در کودکان و نو جوانان نیز از نگرانیهای ویژه سلامت جامعه محسوب می گردد(چهارمین کنگره بین المللی اضافه وزن و چاقی ایران؛دلشاد،1392).
شیوع اضافه وزن وچاقی در جمعیت بالای 20 سال ایران 50 تا 70 درصد بوده ودر شهر تهران 50 درصد افراد اضافه وزن داشته و 15 تا 20 درصد در مرز چاقی قرار میگیرند. نتایج یک بررسی در سال 2010 حاکی از آن است که عارضهی چاقی سه برابر بیشتر از سوءتغذیه، افراد را به کام مرگ فرستاده است. دراین پژوهش که به مدت پنج سال بهطول انجامید آمار بسیار نگران کنندهای دربارهی افزایش مشکلات ناشی از اضافه وزن در جهان ارائه شده است، آمارهای ارایه شده نشان میدهند، در ده سال گذشته سه میلیون و چهارصد هزار نفر بر اثر مشکلات ناشی از چاقی جان خود را از دست دادهاند. بهبود شرایط زندگی در کشورهای در حال توسعه، و بیتحرکی اجباری ناشی از شیوهی زندگی در کشورهای توسعه یافته نیز در افزایش آمار مرگ و میر ناشی از چاقی نسبت به سوء تغذیه نقش داشته است (پزشکان بدون مرز،2010).
طبق آمارهای رسمی منتشره ازسازمان بهداشت جهانی هفت درصد از هزینههای بهداشت و درمان دنیا صرف بیماری چاقی و عوارض ناشی از آن میشود.( لاریجانی ، 1392).
توزیع عوامل خطر در بروز بیماریهای قلبی و عروقی در سنین 15 تا 64 سال در کشور نشان میدهد که 16.1 درصد فشار خون بالا دارند، 43.9 درصد دچار اضافه وزن و چاقی هستند، 10.8 درصد مصرف دخانیات دارند و سطح فعالیت بدنی 38.9 درصد این افراد پایین است(رضوانی، 1388). در گزارش منتشر شده به وسیله (NHLBI؛ 1988)، بیان شد کاهش 10-5 درصدی از وزن اولیهی بدن با کاهش سودمند در فشار خون، لیپید ها و سایر ناهنجاری های سوخت و سازی همراه است.
لذا با توجه به آمار روز افزون شیوع چاقی، هزینههای گزاف ناشی از آن، انجام پژوهشهای بنیادی، اپیدمیولوژیکی و بالینی، جهت پی بردن به عوامل زمینه ساز بروز و استمرار چاقی، شناخت هر چه بیشتر بیمایزایی ، مداخلات درمانی مرتبط با چاقی و ارایه راهکارهای مبتنی برشواهد بومی به مسئولین ارائه دهنده خدمات بهداشتی-درمانی کشور به منظور جوابگویی به نیازهای جامعه، اصلاح رفتارها و فراهم نمودن زمینههای سبک سالم شیوه زندگی بهخصوص در کودکان و نو جوانان ، ضروری به نظر میرسد(دلشاد 1392).
1-4- هدف های پژوهش
1-4-1- هدف اصلی: هدف اصلی این پژوهش مقایسهی میزان اثر بخشی رفتار درمانی شناختی با هیپنو تراپی در درمان مبتلایان به چاقی است.
1-4-2-اهداف فرعی:
مقایسهی میزان کاهش وزن بدن در رفتار درمانی شناختی با هیپنو تراپی
مقایسهی میزان رضایت از تصویر بدن در رفتار درمانی شناختی با هیپنوتراپی
مقایسه میزان سطح خود کار آمدی وزن در رفتار درمانی شناختی با هیپنو تراپی
1-5- فرضیه های پژوهش
پژوهش حاضر به بررسی فرضیه های زیر می پردازد:
فرضیه یکم: هیپنو تراپی و رفتار درمانی شناختی منجر به کاهش وزن میشوند.
فرضیه دوم: رفتار درمانی شناختی و هیپنوتراپی منجر به ایجاد تغییر در رضایت فرد از تصویر بدن خویش می شود.
فرضیه سوم:رفتار درمانی شناختی و هیپنوتراپی منجر به افزایش احساس خودکارآمدی وزن در فرد میشود .
1-6- تعاریف نظری و عملی متغیر ها
1-6-1- چاقی
الف-تعریف نظری
چاقی اختلالی است که به تجمع بافت چربی در بدن (وقتی وزن بدن بیش از وزن استاندارد که در جدول های معمول وزن – قد ذکر شده ) تجاوز کند)پور افکاری، 1373).
ب-تعریف عملی
در این پژوهش منظور از چاقی (BMI29) 30 و بالاتراست که از تقسیم وزن بر حسب کیلوگرم بر مجذور قد بر حسب متر محاسبه میگردد.
1-6-2- رفتار درمانی شناختی
الف -تعریف نظری
درمان شناختی – رفتاری (CBT)، نوعی روان‌درمانی است که به بیماران کمک می‌کند تا به درک افکار و احساساتی که بر روی رفتارشان تأثیر می‌گذارد، نایل گردند. درمان شناختی – رفتاری در حال حاضر برای درمان تعداد زیادی از اختلالات، از جمله هراس‌ها (فوبیا) اعتیاد، افسردگی و اضطراب به کار گرفته می‌شود (کازدین30، 1982).
درمان شناختی – رفتاری عموماً کوتاه مدت است و بر کمک به بیماران در پرداختن به یک مشکل خاص تمرکز دارد. در خلال دوره درمان، فرد یاد می‌گیرد که چگونه الگوهای فکری مخرب یا مزاحمی که دارای تأثیرات منفی بر روی رفتارش هستند را شناسایی کند و تغییر دهد (ویلسون،31 1994).
ب- تعریف عملی
در این پزوهش منظور ازرفتار درمانی شناختی نتایج حاصل از اجرای راهنمای درمان چاقی(ساسانفر,رضاعی,موتابی1390) مبتنی بر نظریه جودیت بک32(2008) می باشد.
1-6-3- هیپنو تراپی
الف-تعریف نظری
هیپنوتراپی اصطلاحی کلی برای هر نوع رواندرمانی است که در آن از هیپنوتیزم استفاده میشود(پورافکاری، 1373).
ب-تعریف عملی
در این پژوهش منظور از هیپنوتراپی استفاده از (راهنمای درمان چاقی حیدری،صادقی،کریمی،1392) برگرفته ازتلقینات و استعارات