ش آقای غفاری از مهم ترین منابع کار او بود. سید ساعد حسینی، نورمحمد مجیدی و سیمین طاهری از جمله این محققان بودند. این پژوهشگران که البته زحمات زیادی کشیده اند، تنها بخشی از اشعار موجود را ضبط کرده اند. نگارنده علاوه بر اشعار مکتوب و ضبط شده، آن بخش از اشعاری که تاکنون مورد توجه قرار نگرفته و یا مکتوب نگشته را جمع آوری، تعلیل و تحلیل نموده است ( در مبحث معرفی و نقد منابع توضیحات بیشتر آمده است ) .

1-6- روش تحقیق
در این پژوهش، از روش تحقیق تاریخی و شیوه توصیفی – تحلیلی استفاده شده و
شیوه جمع آوری اطلاعات،کتابخانه ای و میدانی است .
1-7- سؤالات تحقیق
1- بازتاب حوادث تاریخی بویراحمد در دوره قاجار در اشعار شاعران محلی، چگونه بوده است؟
2- بازتاب حوادث تاریخی بویراحمد در دوره پهلوی در اشعار شاعران محلی، چگونه بوده است؟

1-8- فرضیات تحقیق

1- حوادث تاریخی بویراحمد و اشخاص تاثیرگذار آن، همواره در اشعار شاعران گمنام وشناخته شده بویراحمدی و غیر بویراحمدی، بازتاب یافته است. در جامعه بویراحمد، اشخاص موثر، مردمی ومشهور، بخشی جدایی ناپذیر از تاریخ قوم گردیده و چون مورد احترام واعتنای مردم بوده، شاعران محلی در بویراحمد وغیر بویراحمد در باره آنان شعر سروده اند.
2- هر چه حوادث تاریخی منطقه، مهم تر وموثرتر بوده در ذهن و زبان عامه ماندگارتر شده و در اشعار شاعران قوم بازتاب بیشتری یافته است.

1-9- معرفی و نقد منابع
تحقیق و تفحص در باب رخدادهای گذشته ، بدون داشتن منابع وتکیه و توجه به آن ها امکانپذیر نیست . این پایان نامه که به بررسی و تبیین حوادث تاریخی بویر احمد در دوره های قاجار و پهلوی و بازتاب آن در اشعار محلی پرداخته، برمبنای منابع مکتوب و راویان شفاهی توصیف وتحلیل گردیده است . نخستین کسی که ، برخی اشعار محلی را در باره حوادث تاریخی بویراحمد ضبط کرد، یک غیربومی به نام منوچهر لمعه بود که به عنوان سپاهی بهداشت از اوایل اردیبهشت 1344تا تیرماه1345 در دهات دهدشت ،لنده ، سوق و چرام خدمت می کرد ( لمعه ، 1353 : اول دفتر ) . او تنها سه بیت لری را در خصوص سه شخصیت سیاسی – نظامی بویراحمد -عبدالله ضرغام پور ، ملا غلامحسین سیاهپور و غلامحسن محمدی – آورده ، که البته اشکالاتی جزیی در تدوین وترجمه آنها وجود دارد ( همان : 59 و 65-64 ) . معهذا ، همت مولف به عنوان آغازگری غیربومی و دولتی ، آن هم در حکومت پهلوی – که افراد مذکور با آن مبارزه کرده بودند -ستودنیو شایان تقدیر است .
احتمالا در همان ایامی که منوچهر لمعه برخی ابیات محلی را جمع می کرد ، یک شاعر بزرگ و برجسته لری سرا – که در ضمن خواننده ای مبرز و صاحب سبک بود – با سرایش و خوانش دهها بیت شعر ارزنده و پر مضمون ، در حفظ حوادث تاریخی قوم واشخاص موثر و مشهور منطقه مبادرت ورزید . وی که به حق می بایست ” فردوسی ” قوم به شمار آید ، علی مراد نام داشت که چون از طایفه شیخان گل بار(=گل بهار ) بود ، پیشوند شیخ داشت وشیخ علی مراد خوانده می شد .
وی، که یک تنه بار حماسه سرایی قبایل کهگیلویه و بویراحمد را در عصر پهلوی بر دوش کشید ، اشعار ارزشمند و فراوانی در مدح مبارزین بویراحمد – از عهد قاجار تا پهلوی – سرود و خواند ، و در کاست های متعدد پخش و منتشر نمود . بخش عمده اشعار موجود در باره جنگجویان بویراحمد ، به همت نستوه و شهامت کم نظیر او در همان عصر استبداد پهلوی انتشار و عمومیت یافت . کار سترگ شیخ شجاع ، از عوامل مهم ماندگاری نام و یاد مبارزان بویراحمد تا نسل کنونی وآیندگان است . او هم چون قهرمانان منطقه که با تفنگ و فشنگ به جنگ حاکمان مستبد رفتند ، باسلاح سخن و شعر ومدح مبارزین ، به نبرد حکومتیان رفت ونوعی دگر از مبارزه را نشان داد . همه کسانی که او ستود و توصیف نمود ، مخالفان و معارضان حکومت پهلوی بودند . سالها پس از انتشار عمومی و همه‌گیر اشعار ونوارهای شیخ علی مراد ، ساواک کهگیلویه وبویراحمد به احضار او پرداخت و با تذکرات محدود کننده و تهدیدآمیز ،وی و نوارفروشی‌های منتشرکننده را مجبور وموظف به عدم ادامه کار کرد . اکثرابیاتی که در منابع مکتوب محلی در باب جنگجویان بویراحمدی آمده ،از اوست . جای ایراد و افسوس است که بیشتر نویسندگان بومی ،به این منبع معتبر و موجود اشارت ننموده وانصاف علمی را رعایت نکرده اند. در این پایان نامه ،ماخذ مهم و معتبر بسیاری از اشعاروصفی و حماسی بویراحمد درعصر پهلوی ،نوارهای کاست شیخ علی مراد بود . درباب او واشعارش باید گفت که، بسیاری از آنها برگرفته از واقعیت های تاریخی هستند ، اما خود آرایه های ادبی اش را به اوج می رساند. مبالغه و اغراق و بیان مطالبی حماسی و غیرواقعی، از خصایص شعر اوست. تشبیهات، کنایات و استعارات در شعر وی قوی و فراوان است.او آنچه ذوق و سلیقه اش می پسندید در ابیات می‌گنجاند. اشخاص شعر او همه واقعی هستند، ولی آنچه از ایشان حکایت می‌کند بخشی در ذهن او خلق شده است. به رغم این خصیصه که خود عنصر غالب در اشعار حماسی است، کار سترگ وی در حفظ و روایت وقایع تاریخی مردم کهگیلویه و بویراحمد، ارجمند و ستایش انگیز است.
منابع مکتوب پس از انقلاب به مناسبت موضوع تحقیق ، به گردآوری اشعاری پرداخته که بخشی ازآن وقایع تاریخی بویراحمد است . یکی ازشماره های نامه نور که ویژه نامه ” هنر وفرهنگ ایل بویراحمد ” بود ، به ادبیات آنها در زمینه های مختلف ازجمله حماسه نظر افکنده بود. قسمتی از آن،اختصاص به “بیت ها ی ” بویراحمد داشت که بخشی “به یاد لهراسب ” نامگذاری شده بود وعلاوه برابیات مربوط به لهراسب، اشعار دیگری را نیز ضبط کرده بود (نامه نور،1359:؟-146 ) .
چون محققان ماهنامه مزبور از همان نخستین سال های بعد از انقلاب بخشی از ابیات بویراحمدی ها را گرد آوردند، اصالت و صحت آنها بیشتر از اشعار مضبوط در منابع متأخر است. تنها عیب آن عدم آشنایی پژوهشگران ویژه نامه از گویش لری است و به همین دلیل بعضی کلمات و واژه ها را به درستی در نیافته و اشتباه ضبط کرده اند. ابیات موجود در نامه نور، ترکیبی از اشعار شیخ علی مراد و شاعران گمنام دیگر است. البته، متأسفانه در این اثر، همانند بسیاری از آثار بومیان، هیچ اشاره ای به سرایندگان اشعار نشده است.
نخستین فرد بومی که سالها پیش از انقلاب به جمع آوری اشعار و آداب و رسوم محلی همت گماشت، یعقوب غفاری بود، که اکنون چندین کتاب معتبر در باب فرهنگ و رسوم مردم کهگیلویه و بویراحمد منتشر نموده است. وی در کتاب کوچک ولی ارزشمند “نمونه ای از اشعار محلی مردم کهگیلویه و بویراحمد…” ابیات متعددی را -که اصیل و صحیح هستند- گرد کرده است. اشعاری که او جمع کرده در باب موارد مهم ذیل است :
جنگ تنگ تامرادی (1309)، یاغی گری برادران ایزدپناه به نام های کی علی خان و کی ولی خان در دوره رضاشاه ،درگیری های میر غلام سید شاه قاسمی بویراحمد و سرانجام جنگ معروف گجستان در سال 1342 (غفاری، 1362: 27-10). غفاری، گزیده ای از اشعار مربوط به وقایع مذکور و شخصیت های مشهور جنگ های تامرادی و گجستان -خاصه دو فرمانده شهیر کی لهراسب باتولی و ملا غلامحسین سیاهپور جلیل- را ضبط کرده، که اکثر محققان بومی بعدی از او استفاده و استناد نموده اند. غفاری، البته اشارتی به گویندگان اشعار مضبوط نکرده است.
قدرت الله اکبری، دومین شخص بومی بود که در تاریخ خویش، اشعار اندکی را درباره اشخاص مؤثری نظیر خداکرم خان، محمدحسین خان و کریم خان بویراحمدی -مربوط به عهد قاجار- و کسان معروفی چون میرغلام و کی لهراس در عصر پهلوی اول به مناسبت توصیف رخدادهای زمانه ارائه داده است (اکبری، 1368: 9، 18، 26، 64، 75 و 94).اصالت ابیاتی که اکبری ضبط نموده معتبر است، اما هیچ اشارتی به سرایندگان -شناس و ناشناس- آن نکرده است .
عزیز کیاوند، فرد غیربومی دیگری بود که در اثری ارجمند به نام “حکومت، سیاست و عشایر” به تاریخچه “ظهور بویراحمد” و حوادث آن و اشعار اندکی در باب وقایع مهم قوم پرداخته است (کیاوند، 1368: 83-65).اشکال کار او در عدم آشنایی دقیق گویش محلی و تلفظ صحیح برخی کلمات اشعار است. جواد صفی نژاد محقق مشهور عشایری، در اثر ارزشمند “عشایر مرکزی ایران” اشعاری که شاعران گمنام در رثای‌هادی خان (وفات 1208ق) و شاهین خان بویراحمدی (مقتول 1212ق) سروده و بر سنگ مزار آنان حک گردیده، را خوانده و ضبط کرده که قابل تقدیر و سپاس است (صفی نژاد، 1368: 610-608).
نورمحمد مجیدی از بومیان فعال در