…………………………………………………………………………………………………………………………….91
منابع و مآخذ …………………………………………………………………………………………………………………………….93
چکیده انگلیسی …………………………………………………………………………………………………………………………97
Thesis for a master’s degree in law (MBA)
Orientation law and legal practices
Title:
Qsamh comparative study on the rights of the Islamic Vfqh
Supervisor:
Mr Dr Majidi
Student:

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Nayyereh YAHYA
Academic Year 1392 – 1393
چکیده:
با توجه به مواد 212 و 213 “قانون مجازات اسلامی” مصوب سال 1392 قسامه از لحاظ سلسله مراتب در آخرین مرتبه از ادله اثبات جنایت قرار میگیرد، و بنابراین، استناد به آن تنها در صورت فقدان اقرار، بینه یا علم قاضی موجه است. به علاوه، درصورتی که پس از اقامه قسامه و پیش از صدور حکم، دلیل معتبری برخلاف قسامه یافت شده و یا فقدان شرایط قسامه محرز شود، طبق ماده 344، “قسامه باطل میشود و چنانچه بعد از صدور حکم باشد، موضوع از موارد اعاد? دادرسی است.”دراین تحقیق سعی به بررسی اجمالی قسامه در دو محور قسامه درحقوق ایران و فقه امامیه شده است. قسامه یکی از ادله اثبات دعوی کیفری است که درنبود سایر ادله من جمله شهادت شهود، اقرار، علم قاضی درصورت وجود لوث، برای حفظ حرمت خون مسلمانان مورد استفاده قرار میگیرد. حیطه موضوعی قسامه پیرامون قتل اعم از عمد، شبه عمد و خطا است که هم یک دلیل برای اثبات جرم و همچنین دلیلی برای تبرئه متهم میباشد.از جمله موضوعاتی که در قانون مجازات اسلامی آمده و در زمره قواعد فقهی منصوص محسوب می‌شود موضوع قسامه است. مراد از منصوص این است که قاعده مذکور مستند به روایت است و در زمره قواعد اصطیادی محسوب نمی‌شود در مورد عمل به قاعده مذکور بین فقها تفاوت نظر وجود دارد؛ فقهای شیعه، بر اعتبار قسامه در قتل نفس و اعضاء و جوارح ظاهراً اجماع دارند و عقیده دارند که قسامه هم رفع اتهام و هم اثبات جنایت می‌کند یعنی قسامه‌ای که اولیای مقتول اقامه می‌کنند اثبات جنایت برای متهم و قسامه‌ای که متهم اقامه می‌کند از او رفع اتهام می‌نماید. تنها موردی که قسامه اجرا می‌شود، جایی است که “لوث” وجود دارد؛ لذا به صورت یک قاعده کلی گفته شده است:‌ “لا قسمه الا فی لوث؛ هیچ گاه قسامه اجرا نمی‌شود مگر جایی که لوث وجود دارد.” قسامه (با فتح قاف) در لغت اسم است برای اولیای دم که بر ادعای خود سوگند یاد می‌کنند. قسامه، دلیلی تکمیلی است. یعنی یک دلیل ظن آور دیگر را که همان لوث است تکمیل می کند.بنابراین قاضی وقتی قسامه را جاری کرد باید یقین به ارتکاب قتل ازسوی متهم پیدا کند و اگراین یقین حاصل نشود باید به سراغ ادله دیگر برود هرچند ممکن است گفته شود که قسامه، دلیلی است که ازسوی شارع وضع شده است و وقتی با شرایط معتبر آن ، اقامه شد دادگاه وظیفه دارد به آن عمل کند چه برای او ایجاد یقین کند و چه یقین آور نباشد همان گونه که شهادت دو مرد عادل برای دادگاه ایجاد تکلیف می کند هرچند قاضی یقین به وقوع قتل پیدا نکند اما این ادعا، محل تأمل است.در بیان نظرات فقهی سعی شده از فقهای خبره و صاحب نظر در شرع و مسلط به امر مهم مورد تحقیق قسامه پرداخته و همچنین پیشینه استفاده از قسامه در روایات مرتبط با زمان پیامبر(ص) و ائمه بزرگوار(ع) و نحوهی بکارگیری ایشان از این راهکار مورد توجه قرار گرفت تا دلیل محکمی برای شرعی بودن قسامه باشد.
کلیده واژه: قسامه- لوث- ظن نوعی- قتل عمد- تکرار قسم
مقدمه:
نهال هایی که از درخت تنومند فقه امامیه روییده، جوانه هایی را به بار می نشاند که برتمام شؤون زندگی مردم سایه گسترانیده ودرتمام امور فردی و اجتماعی انسانها اثرخود را به جای می گذارد.اندیشه حمایت از بزه دیده و جلوگیری از تضییع حق کسانی که درعرصه های گوناگون از اعمال مجرمانه دیگران خسارت می بینند، درفقه غنی شیعه مورد توجه قرار گرفته که ثمرات عملی آنها ترمیم خسارات وجنایات وارده به بزه دیدگان بوده است.عدالت زمانی توان بروز و ظهور پیدا می کند که آنهایی که درخیال خود با اغراض مجرمانه، قصد تعرض به حریم انسان ها را دارند از هیمنه قانون به گوشه ای بخزند و دست خویش را به خون انسان های بی گناه آغشته نکنند.درجهان کنونی علی رغم وجود ابزارهای متنوع درکشف جرم، همواره برخی ازافراد شرور با استفاده از امکانات و ابزار پیچیده ، اندیشه مجرمانه خویش را به گونه ای به ظهور می رسانند که اثبات جرم آنها درنزد قاضی آسان نیست.ازسوی دیگر پیشگیری ازوقوع جرم امری نیست که هیچ صاحب خردی درآن تردید نماید.یقینا” اینکه مجرم درطی مسیر اندیشه ی مجرمانه خویش و احتساب سود و زیان حاصله ازجرم به این نتیجه برسدکه راه گریزی از دست قانون و اثبات جرم واعمال مجازات نخواهد داشت، یکی از مهم ترین راههای رسیدن به اهداف فوق است.دراین راستاقانون “قسامه”نقش بسزایی درتضمین هرچه بیشترحقوق بزه دیده،ایفامی کند.”قسامه”یکی از راههای اثبات قتل و جرح یانفی آنها درحقوق اسلام است،مشهور فقهای امامیه حجیت”قسامه” به عنوان یکی از راه های اثبات جرایم علیه تمامیت جسمانی افراد را، مشروط به وجود”لوث” می دانند.براین اساس ازنظر حقوقدانان اسلامی حجیت “قسامه”مطلق نیست بلکه مقید به تحقق “لوث”است.”لوث” به هرگونه اماره یاسببی گفته می شود که باعث حصول ظن قوی ومتعارف برای قاضی نسبت به درستی ادعای مدعی قتل یاجرح گردد.هرگاه چنین حالتی برای قاضی رسیدگی کننده حاصل شودزمینه اجرای مراسم”قسامه”توسط خویشان نسبی مدعی فراهم می گردد.به رغم اشکالات و نظریات مختلفی که از صدر اسلام تاکنون درباره عمل به قسامه مطرح گردیده است مشهورحقوقدانان اسلامی درمشروعیت عمل به قسامه اتفاق نظردارند.هرچند درمیان طرفداران عمل به قسامه نسبت به برخی ازاحکام آن اختلاف نظر وجود دارد.به طورمثال دراین که آیا دراثبات قتل عمدی ازطریق قسامه، اتیان پنجاه قسم کفایت می کند یا این که اتیان آن توسط پنجاه نفر از خویشان مدعی قتل ضرورت دارد، اختلاف نظر وجود دارد.قانون گذار جمهوری اسلامی ایران به تبعیت از نظربسیاری از فقهای شیعه درماده 248قانون مجازات اسلامی (مصوب1370)دراین باره مقرر می داشت:”درموارد لوث، قتل عمد با پنجاه قسم ثابت می شودوقسم خورندگان باید از خویشان و بستگان نسبی مدعی باشند و درمورد آنها رجولیت شرط است.”و درتاریخ 23/10/1381 ماده فوق را اصلاح کرده، مقررمی دارد:” درموارد لوث،قتل عمد با قسم پنجاه نفر مرد ثابت می شود و قسم خورندگان باید از خویشان و بستگان نسبی مدعی باشند.
اهمیت موضوع:
قانون “قسامه” نقش بسزایی در تضمین هرچه بیشتر حقوق بزه دیده ایفا میکند. قسامه یکی از راههای اثبات قتل و جرح یا نفی آنها درحقوق اسلام است، مشهور فقهای امامیه حجیت “قسامه” به عنوان یکی از راههای اثبات جرایم علیه تمامیت جسمانی افراد را، مشروط به وجود “لوث” میدانند. دراین راستا از نظر حقوقدانان اسلامی حجیت “قسامه” مطلق نیست بلکه مقید به تحقق “لوث” است.
“لوث” به هرگونه اماره یا سببی گفته میشود که باعث حصول ظن قوی و متعارف برای قاضی نسبت به درستی ادعای مدعی قتل یا جرح گردد. هرگاه چنین حالتی برای قاضی رسیدگی کننده حاصل شود زمینه اجرای مراسم “قسامه” توسط خویشان نسبی مدعی فراهم میگردد.
بررسی و مطالعه تطبیقی قسامه بعنوان یکی از ادله اثبات دعوی کیفری و تطبیق آن با فقه امامیه می تواند به موانع و مشکلات تئوری و عملی این موضوع بپردازد و همچنین برای حل آن راهکارهایی دراین زمینه پیشنهاد می شود.
اهداف تحقیق:
در این تحقیق سعی به مطالعه تطبیقی قسامه به عنوان یکی از ادله اثبات دعوی کیفری درایران و مقایسه آن با نظر فقهای امامیه پرداخته شده است. هدف ازاین تحقیق شناخت مفهوم لوث دراجرای قسامه در قتل عمد، شبه عمد و خطای محض