ا شرکت ایرانی از نظر حقوقی امکان پذیر است.
3- بنابر لایحه جدید، شرکتهای بیشتری قابلیت ادغام با شرکت های دیگر را دارند.
س: تعریف واژه‏ها و اصطلاحات فنی و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی)
ادغام: همبستگی یا یکی شدن دو یا چند شرکت وقتی حاصل می شود که یا شرکتی شرکت دیگری را امحاء و در خود حل کند یا دو یا چند شرکت در هم حل شده، شرکت جدیدی از آنها به وجود آید
تجزیه: نتیجه جدایی، انفکاک و تقصیم دارایی یک شرکت میان دو یا چند شرکت قبلا موجود یا جدید تاسیس است که در فرض اخیر گفته می شود که شرکتی از شرکت قدیمی جدا شده است. که عملی خلاف طبیعت شرکتهای تجاری است.
ش: شرح کامل روش
روش نگارنده در این تحقیق توصیفی،حقوقی و تحلیلی می باشد. ضمن توصیف هر پدیده به بررسی و تحلیل حقوقی آن پرداخته می شود. شیوه و روش گرد آوری اطلاعات در این تحقیق روش کتابخانه ای و با استفاده از منابع و ماخذ اعم از. کتب و مقالات و پایان نامه به زبان فارسی،انگلیسی می باشد. علاوه بر این به اقتضای هر مبحث به قانون یا لایحه جدید قانون تجارت آراءوحدت رویه، دکترین و نظریات اداره حقوقی قوه قضائیه توجه شده و منابع آن هم به صورت پانویس آورده می شود
فصل دوم: کلیات
(مفهوم و ماهیت عمل حقوقی ادغام و تجزیه از دیدگاه قانون تجارت وحقوق رقابت)
بخش نخست: مفهوم وماهیت ادغام وتجزیه ازدیدگاه حقوق تجارت ومقایسه آن با تبدیل،انحلال و تصفیه
دراین بخش ابتدا مفهوم ادغام وتجزیه رابیان خواهیم کرد وآن را با سه مقوله ای که مورد توجه حقوقدانان و قانونگذار بوده است یعنی تبدیل، انحلال و تصفیه مقایسه می کنیم.
گفتار اول: مفهوم وماهیت ادغام وتجزیه(اهداف وانگیزه)
دراینجا بطور کلی ادغام و تجزیه بیان می شود و اهداف وانگیزه هردو بیان خواهد شد.
بند اول: تبیین موضوع ادغام
شرکت همانطوری که در یک لحظه بوجود نمی آید در یک لحظه هم خاتمه پیدا نمی یابد. تغییر یک شرکت به یک شرکت دیگر می تواند شکلی یا ماهوی باشد. اگر شرکتی تبدیل به شرکت دیگر شود تغییر شکلی است ولی اگر شرکتی در شرکت دیگر جذب یا ادغام شود تغییر ماهوی است. در حقوق شرکت های فرانسه ادغام و تبدیل شرکتها مورد توجه قانون گذار قرار گرفته است. در ادغام که به زبان فرانسه FUSION خوانده می شود دو یا چند شرکت تبدیل به یک شرکت می شوند. این امر به دو صورت انجام می شود؛ درحالت اول دو یا چند شرکت منحل می شوند ودارائی هرکدام آورده شرکت جدید التاسیس را تشکیل می دهد که اصطلاحا” fusion-scission نامیده می شود. درحالت دوم یکی ازچند شرکت باقی می ماند وشرکت های دیگر را در خود جذب می نماید که اصطلاحا” fusion-absorption گفته می شود. در هردوحالت شرط اساسی این است که تمام شرکتهای منحل شده شرکای شرکت جدید را تشکیل دهند. دراین حالت انحلال بدون تصفیه شرکت ها صورت می گیرد. بنابراین شخصیت حقوقی شرکت ادامه دارد. اصطلاح transformation درمورد تبدیل به کار می رود، دراین صورت همه شرکتهای منحل و شرکت جدیدی تاسیس می شود بنابراین شخصیت حقوقی تداوم ندارد.1
ادغام درشرکتهای تجاری معمولی است. با ادغام دو شرکت بدون انحلال و با تداوم شخصیت حقوقی به یک شرکت تبدیل می شوند و درواقع قدرت اقتصادی قوی تری را برای انجام پروژه های بزرگتر وسنگینتر بوجود می آورد. درصورت ادغام اعضای دو شرکت دریک شرکت متمرکز می شوند. بنابراین ادغام مستلزم اینست که دوشرکت ازیک نوع و دارای موضوع واحد و اهداف مشابهی باشند. درقانون تجارت ازادغام شرکتها اعم ازشرکت سرمایه یا شرکت اشخاص یا شرکت تعاونی بحثی به میان نیامده است و جای آن در قوانین فعلی ما، خالی است و درلایحه قانون تجارت سال 1347 کلمه ادغام دیده نمی شود. بنابراین برای اولین مرتبه قانون شرکتهای تعاونی مصوب1350فصل هجدهم ماده 95 تا 107را به ادغام شرکتهای تعاونی موضوع بحث خود قرار داده است . قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران سال1370 نیزماده 53 را به ادغام شرکتهای تعاونی اختصاص داده است. ولی درقانون اخیر به تفسیر ازادغام نوشته نشده است. هیچ کدام از قوانینی که ادغام را پذیرفته اند ادغام را تعریف نکرده اند2. شناخت انگیزه ها واهداف معاملات تصاحب وادغام مهمترین بحث درتحقیق های مرتبط با استراژدی مذکوراست. انگیزه ها واهداف مذکور، مهمترین شاخص ارزیابی میزان موفقیت یا شکست معاملات است که سعی می کنیم چند نمونه از آنها را بیان داریم.
یکی ازانگیزه های تصاحب و ادغام شرکتها دستیابی به صرفه جویی در مقیاس است. افزایش دراندازه، حجم تولید هزینه بهای تمام شده محصولات را کاهش می دهد. کاهش بهای تمام شده به علت افزایش تولید راصرفه جویی در مقیاس گویند. براساس مطالعات clark و دیگران درسال 1990زمانی که اندازه شرکتهای خریداری3 وهدف کوچک می باشند ، صرفه جویی در مقیاس پس انجام معاملات افزایش می یابد 4 .
صرفه جویی در حیطه5؛ براساس دیدگاه porter (1991) یکی ازاهداف وانگیزه های تصاحب وادغام شرکتها دستیابی وصرفه جویی درحیطه می باشد. هنگامی که بهای تمام شده تولید مشترک دو محصول دریک شرکت کمتراز جمع بهای تمام شده تولید محصولات مذکور در دو شرکت مجزا است صرفه جویی درحیطه بدست آمده به عبارت دیگراستفاده ازظرفیت ازطریق تولید دو یاچند محصول مشابه منجر به صرفه جویی درحیطه است. به عنوان مثال شرکتی که درخودرو سواری و کامیون مزیت دارد درتولید اتوبوس نیزمزیت دارد. شرکت مذکور دانش و ماشین آلات تولید محصولات متفاوت را مشترکا” قابل استفاده می کند.6
افزایش سهم بازار ودستیابی به قدرت بازار؛ براساس استراتژی تصاحب وادغام شرکتها، سهم بازارشرکتهای خریداررا افزایش وتعداد رقباکاهش می یابد. شرکتهای خریدارسعی دارند با تصاحب رقبا قدرت وکنترل بازار رابدست آورند و رهبری قیمت محصولات (قدرت بازار) را بر عهده بگیرند.7
کاهش هزینه مالی وافزایش ظرفیت بدهی؛ با افزایش اندازه شرکت هزینه های مالی شرکتهای هدف8 وخریدارکاهش می یابد. شرکتهای بزرگ می توانند بدهی های بابهره بالا درشرکت های هدف را بانرخ بهره پائین ترجایگزین وتامین کنند. هم افزایی ناشی ازافزایش ظرفیت بدهی می تواند به دوصورت استفاده ازظرفیت خالی شرکت ویا ایجاد ظرفیت بدهی جدید ناشی ازافزایش جریان نقدی وکاهش ریسک شرکت هدف، باشد.9
استفاده ازظرفیت مالیاتی؛ شرکت زیان دیده انتخاب مناسبی برای تصاحب وادغام توسط شرکت های سوداور به منظوراستفاده ازمعافیت مالیاتی ناشی از زیان عملیاتی می باشند. کاهش مالیات بر درآمد شرکت خریدار یکی از انگیزه های اساسی ادغام شرکتها است. شرکتی بازیان انباشته فراوان وقابل استهلاک (که آن را از گذشته به آینده منتقل می سازد) برای تصاحب توسط شرکت که سود آوری کافی دارد بسیار مناسب وبه صرفه اقتصادی است.10 برای اولین باراعمال کنترل برتمرکز وادغام شرکتها در سال 1965آغازشد که درحال حاضراصول وقواعد مربوط به این زمینه درقانون معاملات عادلانه مصوب 1973محفوظ است. براساس قانون تجارت عادلانه ادغام وقتی واقع می شود که دو یا چند شرکت حالت تمایزخود راازدست بدهند. بنابراین ادغام ممکن است حتی اگراکثریت سهام دردست اشخاص دیگرقرار داشته باشد واقع شود. ترکیب وادغام واحدهای تجاری بخش مهمی ازصحنه تجاری بویژه درکشور امریکا به شمار می رود.
موضوع ادغام شرکتها درعلم حسابداری به طورتخصصی بررسی می شود به جایگاه مدیران، شرکا، شرکت، سهامدار و… توجه خاص شده، دقیقاعکس این موضوع درعلم حقوق مشهود است.
ترکیب(ادغام) واحدهای تجاری رسمی سه نوع است:
1- جذب قانونی؛ که درآن یکی ازشرکتهای ترکیب شونده شخصیت قانونی و جداگانه خود راازدست می دهد وشرکت دیگر با داراییها و بدهیهای هر دو شرکت به فعالیت ادامه می دهند،
2- تلفیق قانونی؛ که درآن شرکتها ترکیب شونده برای تشکیل یک شرکت جدید به یکدیگر می پیوندند،
3- تحصیل سهام؛ که درآن شرکتهای ترکیب شونده، موجودیت جداگانه خود را حفظ می کنند ویک شرکت مالک سهام عادی شرکت دیگر می شود.11
ترکیب یاادغام واحدهای تجاری مستلزم الحاق مالکیت دو یاچند شرکت است که قبل ازترکیب به طورجداگانه ومستقل هستند. ترکیب واحدهای تجاری نیز ممکن است به صورت ترکیب دوستانه و ترکیب غیر دوستانه انجام شود.درترکیب دوستانه مدیریت شرکتها که درگیرترکیب هستند درمورد شرایط ترکیب به توافق میرسند وتوصیه می کنند که ترکیب توسط سهامداران تصویب شوند. درترکیب غیر دوستانه مدیری