ه با نهادهای دیگر در جهت تحقق جامعه پذیری نسل آینده تلاش می کند. کیفیت و فعالیت سایر نهادها تا اندازه زیادی تابع عملکرد آموزش و پرورش است ، ایجاد شرایط لازم برای شکوفایی استعدادهای افراد در زمینه های مختلف بر عهده آموزش و پرورش است . به علاوه بنای زیرساخت های آینده اجتماع ، پیشرفت های علمی ، مهیا نمودن دانش آموزانی برای ورود به داشگاه و … همه و همه بر عهده آموزش و پرورش می باشد.
پر واضح است که هدف اساسی آموزش و پرورش بهبود کیفیت یادگیری دانش آموزان می باشد و این امر منوط به سرمایه گذاری مناسب در همه جوانب می باشد. و اگر چنین سرمایه گذاری های مناسبی که یکی از جوانب ابتدایی آن تامین منابع مالی و مادی می باشد به درستی صورت نگیرد آموزش و پرورش عقیم و ساکن خواهد ماند.
اساسا هر سازمان یا نهادی برای رسیدن به اهداف خویش نیازمند یک سری داده های اولیه می باشد که در صورت برآورده شدن این نهاده ها می توان انتظار محقق شدن اهداف مورد نظر سازمان را داشت . یکی از مهمترین نیازهای اولیه هر سازمان ، نیازهای مالی و مادی می باشد ، آموزش و پرورش نیز به عنوان یک سازمان از این نیاز مستثنی نیست. البته نیازهای مادی در الویت اول نسبت به سایر نیازها قرار دارند و در صورتی که این نیاز ها برآورده نشوند خود به خود رسیدن به سایر نیازها و تحقق آن ها را دچار مشکل می نمایند.
در اغلب کشورها تامین بخش عمده ای از هزینه های آموزش بر عهده دولت ها می باشد ، در کشور ما ( ایران ) نیز این امر به میزان بالایی وجود دارد و تقریبا می توان گفت که غالب هزینه های آموزش را با توجه به اصول قانونی ( قانون اساسی ) بایستی دولت تقبل کند . حال با توجه به مشکلات عدیده ای که بروز نموده است از جمله افزایش روزافزون تعداد دانش آموزان و همچنین مشکلات اقتصادی که در کشور به وجود آمده و آموزش و پرورش را تحت تاثیر شدید خویش قرار داده اند به نظر می رسد که دولت به تنهایی قادر به تامین منابع مالی آموزشی نباشد ، لذا بایستی به فکر تامین منابع مای از سایر طرق به غیر از بودجه دولت بود و از طرفی با توجه به کمبود این منابع ، استفاده از آن ها در هنگام صرف هزینه ها نیز ضروری می باشد بنابراین اگر می خواهیم که آموزش و پرورش با رکود و سکون مواجه نشود ، که به تبع آن رکود و سکون را در سایر بخش های جامعه که همگی متاثر از آموزش و پرورش هستند نیز مشاهده ننماییم ، بایستی به فکر تامین منابع مالی آموزش و پرورش به عنوان ابتدایی ترین نیاز باشیم و به علاوه از منابع موجود نیز حداکثر استفاده را بنماییم.
بیان مسئله :
با توجه به رشد بالای جمعیت کشور ، جمعیت دانش آموزی جامعه به مرز 20 میلیون نفر رسیده است تامین نیازهای آموزشی و پرورشی این جمعیت بودجه هنگفتی را می طلبد که به تنهایی از عهده دولت بر نمی آید لذا برآورده نمودن امکانات جهت آموزش مطلوب این جمعیت عظیم ، تامین منابع مالی مورد نیاز آموزش و پرورش هزینه های موجود را ضروری ساخته است .
با توجه به اینکه تامین منابع مالی یعنی به حداکثر رسانیدن منابع می توان موجب کیفیت هر چه بهتر امر آموزش را فراهم می آورد ، ضروری به نظر می رسد که اقدامات لازم در جهت تامین منابع به عمل آید. از طرفی چون دولت به تنهایی نمی تواند منابع کافی و لازم را برای آموزش فراهم آورد بایستی به فکر تامین این منابع از راههای دیگر باشیم. با توجه به تحقیقات انجام شده در برخی از کشورها از طریق خصوصی سازی مدارس ، کمک ها و حمایت سایر نهادها ، اخذ مالیات از خدمات اجتماعی و اخذ شهریه از دانش آموزان، نسبت به تامین منابع مورد نیاز اقدام می شود.
نتایج تحقیقات نیز به نوعی مبین وجود مساله ای در زمینه تامین منابع مالی و روشهای تامین منابع در آموزش و پرورش می باشد که می توان به تحقیقات زیر اشاره نمود .
1 ـ طرح مشارکت مردم در تامین هزینه های آموزش و پرورش ، گروه برنامه ریزی امور اجتماعی برنامه و بودجه استان آذربایجان شرقی سال 1385 پژوهشکده تعلیم و تربیت .
در این تحقیق محقق مواردی از قبیل اخذ شهریه ، واگذاری برخی از مدارس به بخش خصوصی ، تعیین درصدی از عوارض مالیات به منظور تامین هزینه های آموزش و پرورش را در تامین منابع مالی و مادی در آموزش و پرورش موثر دانسته اند .
2 ـ در خصوص نحوه مشارکت مردم در آموزش و پرورش ، اکرمی و همکاران (1385) ، پس از بررسی های لازم نتایج زیر را اشاره نمودند .
ـ اخذ شهریه باعث افت تحصیلی و خروج دانش آموزان خصوصا دانش آموزان روستایی می گردد
ـ اگر دریافت شهریه با کاهش بودجه آموزش و پرورش همراه نباشد می توان امیدوار بود که اعتبار جمع اوری شده به ارتقای کیفی آموزش و پرورش کمک می کند .
ـ با توجه به قانون اساسی ( اصل آموزش رایگان ) دریافت شهریه باعث ایجاد ذهنیت در مردم در راستای عدم توانایی دولت در اجرای آموزش رایگان می شود .
در خصوص مطالعه هزینه های آموزشی در بودجه کشور ، فرهمند قوی ( 1386 ) پس از بررسی لازم به صورت کتابخانه ای به نتایج زیر رسیده است .
1ـ عدم انطباق برنامه ها با احتیاجات عمومی
2ـ دعوت از بخش خصوصی برای مشارکت در امر تامین منابع مالی آموزش و پرورش
3 ـ استانی کردن اعتبارات آموزشی
به علاوه مطالعه انجام شده در آموزش و پرورش آمریکا ( 1969 ) نشان می دهد که برای بالا بردن کارآیی هزینه ، به حداکثر رسانیدن صرفه جویی های حاصل از مقیاس یا اندازه ، استفاده از کل زمان تحصیلی و تحقیق و توسعه را به عنوان راهکارهایی ارائه نموده اند .
حال با توجه به مقدمه فوق و نتایج تحقیقات انجام شده سوالات زیر مطرح می شوند .

الف ـ از چه راههایی می توان تامین منابع مالی مورد نیاز آموزش و پرورش را تامین و به حداکثر رسانید ؟
ب ـ از چه روشهایی می توان هزینه های آموزش و پرورش را تامین کرد و از همین منابع محدود حداکثر استفاده را نمود ؟
ج ـ چه راههایی برای تامین منابع مالی در کشورهای مختلف وجود دارد ؟
د ـ چه راهکارهای نوینی جهت تامین منابع مالی آموزش و پرورش وجود ندارد ؟
در این زمینه با توجه به تئوریهای اقتصادی و نتایج تحقیقات انجام شده روشهای متعددی برای به حداکثر رسانیدن تامین منابع مالی و حداکثر استفاده از منابع موجود وجود دارد که در بالا به برخی از آنها اشاره شد که در جریان پژوهش مورد بررسی و مطالعه بیشتر قرار خواهند گرفت .
ضرورت و اهمیت تحقیق :
تامین بودجه و اعتبارات مالی برای انجام فعالیت های آموزش و پرورش برای رسیدن به اهداف مسئولیت خطیری که بر عهده دارد از اساسی ترین ضروریات هر جامعه محسوب می شود و در راه رسیدن به اهداف متعالی آموزش و پرورش ، هزینه های کلان را باید در نظر گرفت تا بتوان با کیفیت بالایی اهداف مورد نظر را محقق نمود.
حرکت مطلوب نظام آموزش و پرورش به سوی کارآیی و اثربخشی تا حدود زیادی مرهون شناخت دقیق این نظام ، امکانات و تجهیزات تامین مالی مورد نیاز برای تحقق اهداف آموزش و پرورش می باشد .
از طرفی با توجه به اینکه منابع مالی مورد نیاز مدارس در استان سمنان محدود می باشد برای رسیدن به اهداف از قبیل تعیین شده باید راههایی برای برآورد تامین منابع مالی مورد نیاز شناسایی شوند و در صورتی که چنین اقدام هایی صورت نگیرد رسیدن به اهداف کمی و کیفی آموزش و پرورش امری بعید به نظر می رسد. از طرف دیگر با توجه به اینکه منابع اختصاص داده شده به امر آموزش محدود می باشند برای دستیابی به اهداف آموزشی بایستی ترتیباتی اتخاذ نمود که کارآیی هزینه به حداکثر برسد و از اتلاف و به هدر رفتن بخشی از منابع مالی جلوگیری به عمل آید.
نتایج حاصل از انجام این تحقیق می تواند مسئولین آموزش و پرورش و برنامه ریزان امور آموزش و پرورش و مدیران مدارس ( ابتدایی ، راهنمایی و متوسطه ) استان سمنان و سایر مناطق کشور را یاری دهد تا از این طریق با دستیابی به راهکارهایی برای تامین منابع مالی مورد نیاز آموزش و پرورش ، بخشی از بودجه هنگفت مورد نیاز را تامین نمایند و به علاوه راهکارهایی عملی نیز برای استفاده بهینه از منابع محدود موجود در هنگام هزینه نمودن آنها بر اساس اولویت و تقدم ها در رسیدن به اهداف تعلیم و تربیت پویا در اختیار مسئولین آموزش و پرورش و مدیران مدارس قرار می دهد .
اهداف تحقیق :
هدف کلی :
بررسی وضعیت موجود و ارائه راهکارهای نوین تامین منابع مالی آموزش و پرورش مبتنی بر درآمدهای مالیاتی در استان سمنان
اهداف جزئی :
1-بررسی تجربیات بعضی از کشورهای توسعه یافته در تامین منابع