ن چگونه بوده است؟
بحران بالکان چگونه شکل گرفت؟
آیا بحران‌های موجود در شبه جزیره بالکان ، اتحادیه اروپا را با مشکلات امنیتی مواجه ساخته است؟
آیا اتحادیه اروپا برای حفظ امنیت خود باید به بحران‌های شبه جزیره بالکان توجه داشته باشد یا خیر؟
1-6- فرضیه:
از آنجا که ماهیت این تحقیق از نوع بررسی است و معمولاً در این‌گونه تحقیقات به واسطه عدم امکان دخالت در متغیرها نمی‌توان نتایج حاصله را مورد آزمایش قرار داد از این رو در این پایان نامه نیز از فرضیه استفاده نشده و صرفاً تلاش محقق معطوف به پاسخ دادن به پرسش‌های مطرح بوده است.
1-7- متغیرهای مستقل و وابسته:
متغیر مستقل: موقعیت ژئوپولیتیکی شبه جزیره بالکان
متغیر وابسته: امنیت اتحادیه اروپا
متغیر وابسته در این پژوهش امنیت اتحادیه اروپا می‌باشد که اثر موقعیت ژئوپولیتیکی شبه جزیره بالکان بر آن بررسی خواهد شد.
1-8 – ماهیت و متدولوژی تحقیق:
این پژوهش از نوع بررسی یا مروری2 است. در این شیوه از تحقیق، تلاش محقق بر آن است تا به بررسی کلیه متون، کتاب‌ها، اسناد و تحلیل‌های در دسترس بپردازد تا بتوان به پرسش‌های پژوهش خود پاسخی مناسب ارائه دهد. به این نوع از پژوهش‌ها از آنجا که به شرحی از شرایط گذشته و موجود پدیده‌ای پرداخته می‌شود، توصیفی نیز گفته می‌شود. این بدین معناست که محقق با مشاهدات ممکن و جمع آوری اطلاعات مورد نیاز به ارائه توصیفی از پدیده مورد نظر مبادرت می‌نماید.
از آنجا که در این پژوهش محقق به بررسی طیف گسترده‌ای از اطلاعات در مورد پدیده‌ای خاص پرداخته است، نتایج این پژوهش‌ها می‌تواند به عنوان مبنایی مهم و موثق برای تحقیقات دیگر در حوزه مورد بحث، در نظر گرفته شود.
در این پژوهش متدولوژی تحقیق، توصیفی – تحلیلی می‌باشد که با رویکردی تاریخی به سیر رویدادهای سیاسی و بحران‌های موجود در این منطقه طی سده گذشته می‌پردازد.
در این پژوهش ، اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعه منابع کتابخانه‌ای (اعم از کتاب‌ها، مقالات، اسناد، پایان نامه‌ها و پژوهش‌های موجود) و اینترنتی جمع آوری می‌شود.
1-9 – مفاهیم و اصطلاحات:
در این قسمت تعاریف متناظر با مفاهیم و اصطلاحات کلیدی تحقیق آورده شده است. از آنجا که در فصل بعدی به طور مفصل به این مفاهیم پرداخته خواهد شد، تنها به ذکر نام هر یک از اصطلاحات کلیدی پژوهش بسنده می‌کنیم. این واژه‌ها عبارتند از : شبه جزیره بالکان، اتحادیه اروپایی، ژئوپولیتیک و امنیت .
1-10 – موانع و مشکلات تحقیق :
هر موضوعی که برای تحقیق و پژوهش به ذهن متبادر می‌شود علاوه بر اینکه می‌تواند ناشی از دغدغه‌های فکری ذهن محقق و یا علاقه‌مندی‌های شخصی او باشد، بسیار ساده‌تر از آنچه که در حین بررسی عملی با آن مواجه می‌شویم ، نمود پیدا می‌کند. بحث از امنیت و اثرات ژئوپولیتیکی که از مدخل‌های اساسی این پژوهش هستند از این قاعده مستثنی نمی‌باشد.
یکی از مواردی که محقق در حین تحقیق با آن مواجه شد دشواری سنجش پدیده‌هایی نظیر امنیت و تأثیرات موقعیت ژئوپولیتیکی بر آن بود. بحث از هزار تویه امنیت ، محقق را با انبوهی از متغیرها روبرو ساخت که همگی به نوعی اثرگذار بودند.
یکی از جدی‌ترین موانع تحقیق حاضر عدم امکان حضور و مشاهده مستقیم محقق در منطقه بالکان می‌باشد. همچنین وجود منابع به زبان غیر انگلیسی و زبان‌های محلی این منطقه یکی دیگر از دشواری‌های این پژوهش بوده است. اما محقق با توجه به مهارت‌های خود و امکانات موجود تلاش داشته است تا از متون و منابع انگلیسی در حین پژوهش استفاده نماید.
این پژوهش نیز مانند سایر پژوهش‌ها به ویژه تحقیقات حوزه علوم انسانی، از محدودیت در منابع، امکانات و زمان نیز برخوردار است. البته محقق با تلاش در جمع آوری داده‌های موجود در حوزه پژوهش تلاش داشته است تا بتواند تحلیلی جامع در حوزه مطالعاتی و موضوع مورد بررسی خود داشته باشد.
1-11 – ساماندهی تحقیق:
تحقیق حاضر در دو بخش کلان مورد بررسی قرار گرفته است. بخش اول مفاهیم ، مؤلفه‌های کارکردهای نظری و در بخش دوم کار ویژگی‌های عملیاتی و غیر آن مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. اما در کل این تحقیق در یک مقدمه و کلیات طرح تحقیق و پنج فصل تنظیم شده است.
فصل اول شامل کلیات می‌شود که در قالب بیان مسئله ، اهمیت و ضرورت پژوهش، اهداف پژوهش، سؤال اصلی و سؤالات فرعی، روش تحقیق، مفاهیم و اصطلاحات ، موانع و مشکلات تحقیق و ساماندهی تحقیق بیان شده است.
در فصل دوم به مبانی نظری و ارائه چهارچوب نظری و مدل مورد استفاده در ایــن پژوهش می‌پردازیم. همچنین در این فصل مفاهیم و واژه‌های اصلی این پژوهش به صورت تفصیلی مورد بررسی قرار می‌گیرد.
در فصل سوم و چهارم که بدنه اصلی این پژوهش محسوب می‌شود به مرور تاریخی حوادث شبه جزیره بالکان پرداخت می‌شود تا به دلایل و اهمیت انتخاب ایـن منطقـه در پژوهش نگاهی دقیق‌تر شود. همچنین روند شکل گیری اتحادیه اروپا و حوادث تاریخی مهم در این منطقه مورد بحث قرار می‌گیرد. در این فصل اطلاعات وسیعی در حوزه بالکان و کشورهای واقع در آن و نیز اتحادیه اروپایی مطرح خواهد شد.
در فصل پنجم و پایانی این تحقیق پس از تحلیل داده‌های پژوهش به ارائه نتایج و راهکارهای مورد نظر خواهیم پرداخت.
فصل دوم
” مفاهیم و مبانی نظری “
مقدمه
این از فصل از چهار بخش تشکیل شده است؛ در ابتدا به مفهوم شناسی تحقیق حاضر پرداخته می‌شود و واژگان کلیدی به کار رفته در این تحقیق واکاوی می‌شود. در بخش دوم مبانی نظری پژوهش حاضر آورده می‌شود که از بطن این مبانی ورودی به بخش سوم این فصل یعنی چارچوب و مدل نظری پژوهش صورت می‌گیرد. در انتها نیز پیشینه تجربی و مرور ادبیات موجود آورده شده است.
1-2 مفهوم شناسی تحقیق
از دیدگاه اصطلاح شناسی3 ، یکی از روش‌های مناسب درک مفاهیم علمی تجزیه و تحلیل واژه‌هایی است که در اصطلاح مورد نظر بکار رفته‌اند. از این روی به تشریح واژه‌ها و مفاهیم عنوان تحقیق می‌پردازیم.
موقعیت :
موقعیت منطقه‌ای جغرافیایی است که محل‌ها را در برمی‌گیرد و درون آن، تعاملات گسترده‌تر میان اعضای جامعه برقرار می‌شود (حیدری، 1388: 97).
ژئو:
واژه “ژئو”4 در ابتدای این مفهوم دارای بار ارزنده جغرافیایی است که پرداختن به آن مستلزم گشودن بحثی در خصوص مفاهیم کلیدی، مکان و فضا در ادبیات جغرافیایی، به ویژه در جغرافیای سیاسی نوین است.
مفهوم مکان در بین اندیشمندان دیگر رشته‌های علوم انسانی از جمله جامعه‌شناسان، روان‌شناسان، سیاستمداران و به ویژه جغرافیدانان مکتب انسان‌گرا اهمیت یافته است. مکان، کانون همه فعالیت‌های بشری محسوب می‌شود و هویت‌های فردی و اجتماعی مردم، همواره از مکان و ویژگی‌های آن مایه می‌گیرد. مکان نه فقط یک کالبد فیزیکی، بلکه منشاء بسیاری از احساسات، بینش‌ها و رفتارهای انسانی است. این همان مفهومی است که امروزه بدان احساس مکانی5 گفته می‌شود که مبنای بسیاری از رفتارهای اجتماعی بشر و به ویژه تحولات جهان سیاست می‌باشد. (حیدری، 1388: 97)
از سوی دیگر فضای جغرافیایی6 محصول روابط متقابل میان مکان‌هاست. فضای جغرافیایی مانند فضای اقتصاد‌دانان و ریاضی‌دانان، از ترکیب مجموعه‌ای از مناسبات پدید آمده که همواره در حال تغییر و تحولند. اما این روابط و مناسبات تنها در خلاء شکل نگرفته‌اند، بلکه در سطح سیاره زمین و محیط انسانی موجودیت یافته‌اند. در اینجا موقعیت فضا نسبت به فضاهای پیرامون بر اساس ویژگی‌های فیزیکی همچون جهت، فاصله، شیب، جریان و پراکندگی، و همچنین ویژگی‌های اجتماعی اقتصادی نظیر فاصله زمانی، ارزشی، طبقاتی، و … سنجیده می‌شوند. (حیدری، 1388: 99)
در عین حال در پیشوند “ژئو” مفهومی جهانی نهفته است که متضمن درکی سیاره‌ای از فرایند گفتمان دیالکتیکی قدرت می‌باشد. این اصطلاح ما را ناگزیر از تلقی جهانی7 و جهانی اندیشی سیاسی می‌سازد که در پرتو آن مفاهیم ژئوپولیتیک، ژئوکالچر و ژئواکونومی معنـــا می‌یابد. در علم ژئوپولیتیک ساختار جهانی قدرت سیاسی و در ژئواکونومی ساختار جهانی قدرت اقتصادی و در ژئوکالچر نیز ساختار و فرایند قدرت فرهنگی، ان هم در مقیاس سیاره زمین مورد توجه خواهد بود (حیدری، مرداد 1381).

ژئوکالچر:
برای درک واژه فرهنگ در این اصطلاح باید با مفهوم کالچر بیشتر آشنا شویم. واژه فرهنگ8 از ریشه لاتینی و در دو معنی متفاوت، اما نزدیک به هم بکار گرفته شده است. از یک سو کالت9 در لغت به معنی کیش و پرستش و آیین آمده، که منظور از آن شاید