استفاده برنامه ریزان و دولتمردان هر کشوری از قبیل رادیو و تلویزیون ، برای اداره امور جامعه و تغییر نگرش ها و رفتارها از اهمیت بیشتری برخوردار شده است .در بخش اول از توضیح اهداف کیفی صدا و سیما در برنامه دوم توسعه ، آمده است : تقویت نقش اطلاع رسانی ، آموزشی و ارشادی صدا و سیما به منظور معرفی و تبلیغ ارزشهای اسلامی – انقلابی در داخل و خارج کشور ………..، معرفی و زمینه سازی برای تحقق اهداف توسعه در افکار عمومی ( شورای برنامه ریزی صدا و سیما ، مرداد 1372 ) در همین برنامه ، هدف ، جذب مخاطب و اثر گذاری بر رفتارهای او ذکر شده است ( مهدیزاده ، 1381: 14 ).

1-3 اهمیت و ضرورت تحقیق
شهروندی به یکی از مهمترین ایده های عصر ما تبدیل شده و تحقق آن بهترین ملاک مشروعیت حکومت ها شناخته شده است . شهروندی ایده ای است که بی درنگ هم حق فرد را برای برخورداری از حقوق به رسمیت می شناسد و هم مسئولیت های جمعی شان را که اداره با ثبات امور بر آنها مبتنی است . حقوق شهروندی در چند دهه اخیر به عنوان یکی از پیچیده ترین مسائل سیاسی و اجتماعی کشور مورد توجه متفکران زیادی در دو حوزه شده است . شهروند به مدد مجموعه حقوق ، وظایفش و تعهداتش راهی برای توزیع و اداره عادلانه منابع از طریق تقسیم منافع و مسئولیت های زندگی اجتماعی ارائه می کند . شهروندی شرافت فرد را به رسمیت می شناسد اما در همان حال بستر اجتماعی را که فرد در آن عمل میکند را نیز مورد تأیید قرار می دهد (قسیم اخگر ، 1385 : 18 ).
شهروندی همچون یک شأن به اعضای جامعه هویت می دهد و آنان را از یکسری حقوق تحت عنوان حقوق شهروندی برخوردار می گرداند . این حقوق دارای ویژگیهای عام ، برابر و تصویب شده بوده و همچنین دارای ضمانت اجرا از سوی دولت می باشند .در جامعه مدنی و مدرن هر فرد صرفنظر از هویت انسانی خود با هویت شهروندی مشخص شناخته میشود که این هویت قراردادی و اکتسابی است و با عضویت در یک واحد سیالی به نام کشور حاصل میشود و با خروج از آن زائل خواهد شد . تحقق جامعه مدنی مستلزم تحقق هویت شهروندی است و دراین میان رسانه ها به عنوان ابزار جامعه مدرن در جهت تحقق این امر نقش مهمی را ایفا می کنند .امروزه تلویزیون ازطریق ارائه جذاب ارزشها و الگوهایی مطلوب بر شکل گیری ارزش ها و هنجارها تأثیر می گذارد .
نظرسنجی های انجام شده نشان می دهند که در گروه سنی 15 تا 29 سال که دوره شکل- گیری و قوام یافتن شخصیت فرد و هویت فرهنگی اوست ، تماشای تلویزیون فعالیت غالب در اوقات فراغت محسوب می شود . بنابراین تلویزیون با توجه به فراگیر بودن و گستره پوشش و نفوذ خود ، فراهم آوردن امکان انتخاب متعدد و جذاب بودن پیام های خود نقش مهمی در زندگی افراد ایفا می کند. از طرف دیگر در جهان امروز رسانه ها به ویژه تلویزیون به عنوان ابزاری کارآمد و مؤثر در عرصه تبلیغ و متقاعدسازی به شمار می آیند و با استفاده از فن آوریهای روزآمد در شکل و محتوا به واسطه ای جذاب تبدیل شده اند که در عرصه- های مختلف مورد استفاده قرار می گیرند .تلویزیون در حوزه تبلیغات ، تغییر نگرش ، آموزش ، شکل دهی رفتار والگوپردازی جایگاه ویژه ای در جوامع پیشرفته در حال توسعه احراز کرده است ( سازمان ملی جوانان ، 1383 : 13 و 12 ). تلویزیون به عنوان یک رسانه گروهی ، جایگاه خاصی در زندگی انسان امروزی دارد . با ورود این وسیله ارتباطی به اجتماع ، تحولات بسیاری در ابعاد مختلف زندگی فردی و اجتماعی انسان ایجاد شده است. تلویزیون پیام و اطلاعات وسیعی را از طریق برنامه های مختلف به مخاطبان خود منتقل می کند . تمامی گروههای سنی ، حتی نوزادان نیز ساعاتی از اوقات شبانه روز را صرف مشاهده فرآورده های متنوع تلویزیونی می کنند (بیابانگرد ،1381 : 61 ).
در تکمیل اهمیت مسأله و ضرورت آموزش و تحقق شهروندی به گزارش مرکز پژوهشها در مورد چگونگی ارتقاء حقوق شهروندی در برنامه پنجم توسعه اشاره می شود. مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی چگونگی ارتقاء سطح حقوق شهروندی در برنامه پنجم توسعه را بررسی کرد .به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهشها ، دفتر مطالعات سیاسی این مرکز با اعلام این مطلب که برای اداره مطلوب کشور باید اصولی مانند اجرای قانون ، شفافیت ، پاسخگویی در اداره امور عمومی ، احترام به حقوق شهروندی ، مشارکت دادن همه شهروندان در تصمیمات مؤثر در زندگی آنها و امثال اینها توجه ویژه ای صورت پذیرد، افزود : حقوق شهروندی از مقولات مهم حقوقی است که در قانون اساسی کشور ما نیز به این بحث مهم پرداخته شده است ، اما در عمل و اجرا با وجود تلاش هایی که صورت گرفته ، کماکان موانعی وجود دارند که در مسیر احیای کامل حقوق شهروندی در کشور مشکلاتی را بوجود آورده اند . موانعی مانند وجود ابهامات و قیودی در متن قوانین که سبب برخوردهای سلیقه ای و تفسیرهای متفاوت از این قوانین شده اند .مرکز پژوهشها مغفول ماندن مسئولیت ریاست جمهوری در اجرای حقوق شهروندی ، عدم نهادینه شدن حقوق شهروندی ، غفلت از فرهنگ سازی و اطلاع رسانی کافی در جامعه و نبود نظارت مستمر و دقیق ، فعال و پاسخگو در این زمینه را به عنوان منشأ مشکلات حقوق شهروندی نام برد و افزود : با استفاده از راهکارهای مناسب از جمله اعمال سیاستهایی نظیر شفاف سازی قوانین، نهادینه کردن حقوق شهروندی در جامعه و فرهنگ سازی مناسب ، استفاده از نهادهای مدنی و سازمان های غیر دولتی و ایجاد نظام کنترلی دقیق و اصلاح مسیر دادرسی ها ، قطعاً به ارتقاء سطح حقوق شهروندی در جامعه خواهیم رسید . با گنجاندن پیشنهادهای ذیل در برنامه پنجم توسعه کشور ماشاهد ارتقاء سطح حقوق شهروندی در جامعه خواهیم بود :
1. ایجاد تشکیلات دفاع از حقوق شهروندی در قوه مجریه
2. ایجاد تشکیلات قضایی ویژه برای رسیدگی به این نوع جرایم و تخلفات
3. شفاف سازی قوانین مربوط به حقوق شهروندی
4. فرهنگ سازی ، اطلاع رسانی و آموزش حقوق شهروندی از طریق مراکز آموزشی و رسانه ملی www.majles.ir))
1-4 اهداف تحقیق
هدف کلی:
بررسی رابطه استفاده از تلویزیون با نگرش به حقوق شهروندی
اهداف فرعی :
1. آگاهی از میزان استفاده مخاطبین از تلویزیون با توجه به متغیرهای جمعیت شناختی
2. بررسی رابطه میان میزان استفاده از برنامه های تلویزیون با نگرش به حقوق شهروندی با کنترل متغیرهای مؤثر بر این نگرش مانند : سن ،جنس ،پایگاه اجتماعی- اقتصادی ، منشأ شهری داشتن ، منزلت شغلی
3. بررسی نظرات شهروندان نسبت به عملکرد تلویزیون در آموزش و ایجاد نگرش نسبت به حقوق شهروندی
1-5 سؤالات تحقیق
در این تحقیق ، سعی می شود به سؤالات زیر پاسخ داده شود :
1. آیا میان میزان استفاده از تلویزیون بعنوان مهمترین رسانه جمعی در شکل دهی به افکار با نگرش به حقوق شهروندی رابطه وجود دارد ؟
2. با فرض پذیرش رابطه استفاده ازتلویزیون با نگرش به حقوق شهروندی ، جهت این رابطه مثبت است یا منفی ؟
3. افرادی که از برنامه های تلویزیونی بیشترین استفاده را دارند چه نگرشها و عقایدی دارند و متعلق به کدام گروه اجتماعی هستند ؟ ( ویژگیهای طبقه ای ، تحصیلی، شخصیتی )
4. میزان توجه به مسأله شهروندی و آموزش شهروندی توسط تلویزیون از نظر پاسخگویان چگونه است ؟

فصل دوم
ادبیات تحقیق
2-1 مقدمه
دراین فصل به مرور پیشینه تحقیق می پردازیم که به دو بخش تقسیم می شود . ابتدا به مرور تحقیقات داخلی و خارجی و بررسی برخی منابع تألیف شده در خارج از ایران که در زمینه شهروندی و اثرات رسانه تلویزیون انجام گرفته ، اشاره می کنیم و در ادامه به بیان مفاهیم اصلی تحقیق پرداخته و به از بیان مفاهیم به بررسی نظریات تحقیق می پردازیم و در انتها چهارچوب نظری مورد استفاده و مدل تحقیق بیان شده است .
2-2 تحقیقات داخلی
2-2-1 شهروندی
1. پایان نامه دکترای سید محمود نجاتی حسینی با عنوان ” واقعیت اجتماعی شهروندی در ایران (1380-1376 )” که با هدف تحلیل و تبیین یک پدیده اجتماعی مدرن و نوپدید در ایران معاصر یعنی ” شکل گیری هسته اولیه شهروندی در ایران ” انجام گرفته است . این رساله با طرح 3 پرسش حول محور ” چرایی ، چگونگی و چیستی ” شکل گیری هسته اولیه شهروندی در ایران و با استفاده از 3 فرضیه راهنما و کلیدی که ناظر به تأثیر گذاری الزامات مدرنیته و نهادسازیهای حقوقی سیاسی و سازو کارهای بسترساز شهروندی ( در ایران پس از انقلاب اسلامی 57 ) بر شکل گیری هسته اولیه شهروندی هستند، به تحلیل و تبیین واقعیت اجتماعی شهروندی در ایران پرداخته است .