ازار کار و اشتغال
امکان صادرات محصولات
حفظ استقلال ملی
حفظ منابع نفتی کشور و ذخیره آن ها
جلوگیری از خروج ارز به منظور تولید مواد اولیه
عامل توسعه فن آوری ملی
تکمیل زنجیره های تولید( منوری، 1380).
از این رو با توجه به اهمیت فراوان صنعت مورد نظر در پیشبرد اهداف کلان کشور و نیز با در نظر گرفتن میزان آلودگی و تاثیرات منفی آن بر روی محیطزیست، انجام روشی جدید برای ارزیابی اثرات توسعه صنعت مذکور میتواند افق روشنی در زمینه پیشرفت صنعت پتروشیمی به گونهای سازگار با محیطزیست به شمار رود.

سوالات پژوهشی:
با توجه به توضیحات ارائه شده، مسئله مورد بررسی در این مطالعه آن است که:
مزایا و محدودیتهای کاربرد یک روش کمی در تعیین اهمیت اثرات محیطزیستی با توجه به شرایط موجود ارزیابی اثرات محیطزیستی در ایران چگونه است؟
آیا روشهای جدید همانند پرومته برای بهبود روند فرآیند ارزیابی اثرات محیطزیستی در پروژههای صنایع پتروشیمی موثر هستند؟
اهداف تحقیق
تعیین اهمیت اثرات محیطزیستی، یکی از مهمترین مسائل و دغدغههای موجود در فرایند ارزیابی محیطزیستی طرحها و پروژهها است که عمدتاً به ماهیت چندمعیاره بودن آن بستگی دارد، از این رو هدف از انجام مطالعه حاضر آن است که ارزیابی اثرات محیطزیستی پروژه مذکور با روش تصمیمگیری چندمعیاره پرومته به انجام برسد. در حقیقت هدف از این کار استفاده از روشی کمی است که معیارهای متفاوت کمی و کیفی را مدنظر قرار میدهد. در واقع موضوع اصلی این تحقیق، مراحل بعد از ارائه و تعیین امتیاز معیارهای اهمیت هر اثر محیطزیستی را شامل میشود.
لازم به توضیح است که مطالعه موردی این تحقیق، مجتمع پتروشیمی اراک بوده که از نظر قدمت، نوع تولیدات و تجهیزات به عنوان یکی از مهمترین مجتمعهای پتروشیمی کشور مطرح است. قرار گرفتن این صنعت در استان مرکزی که به عنوان یکی از استانهای صنعتی و نسبتا آلوده کشور شناخته میشود نیز از دیگر دلایل انتخاب آن به عنوان مطالعه موردی میباشد.
مجتمعهای پتروشیمی در سراسر کشور به عنوان یکی از مراکز عمده تولیدکننده مواد شیمیایی بر حسب نوع فعالیت و محل استقرار آن تاثیرات مختلفی را بر محیطزیست اطراف خود ایجاد مینمایند(ماهینی، 1390). این صنایع به عنوان یکی از بزرگترین منبع آلایندههای محیط زیست محسوب شده و بر اساس نوع مواد ورودی، مراحل فرآیندی و محصول خروجی، نوع و میزان مواد آلاینده متفاوتی دارند(جعفری و لطفی، 1383). مهمترین اثرات محیطزیستی و بهرهبرداری پروژههای پتروشیمی، آلودگی آب، خاک، هوا، صدا و نیز پیامدهای اقتصادی – اجتماعی است( کایا و کهرمان، 2011). با توجه به اینکه ارزیابی اثرات محیطزیستی چنین کارخانجاتی طبق قوانین کشور الزامی است، لذا برای افزایش ظرفیت و توسعه این واحدها ارزیابی محیطزیستی مورد نیاز خواهد بود(شریعت و منوری، 1375).
در این تحقیق، جهت تعیین اهمیت اثرات مختلف محیطزیستی طرحهای توسعه از روش پرومته استفاده شده است.
بطور کلی اهداف اجرای تحقیق مذکور را میتوان در موارد ذیل خلاصه نمود:
استفاده از منطق فازی که دارای فرمولاسیون قوی و در دسترسی است و میتواند برای طبقهبندی شرایط محیطزیستی به کار رفته و تغییرات طبیعی و نیز انسانی محیطزیست را توصیف کند.
ارائه روشی ساده که بتواند توازن مناسبی میان مشاهدات مطلوب و نامطلوب و نیز میان اثرات گنگ از قبیل اثرات اقتصادی- اجتماعی و بیولوژیکی برقرار کند.
ایجاد روشی که برای طبقهبندی و کمیسازی دادههای طبیعی به کار رفته و روشهایی برای مواجهه مطلوب با دادههای گم شده به وجود آورد.
فرضیات
به منظور در نظر گرفتن فرضیات پژوهش، با توجه به جدید بودن موضوع تحقیق، در ابتدا جستجوی مقدماتی منابع انجام شد و با بررسی مقالات علمی گوناگون، فرضیات زیر در نظر گرفته شد:
روش فرارتبهای پرومته در محیط فازی روشی موثر و کارا با امکان کاربرد در ارزیابی اثرات توسعه پتروشیمی میباشد.
نتایج روش پرومته در محیط فازی سودمندتر از روشهای معمول ارزیابی اثرات در یک مطالعه موردی صنعت پتروشیمی است.
تاریخچه ارزیابی اثرات محیطزیستی
فرآیند تهیه گزارش ارزیابی اثرات محیطزیستی برای اولین بار در سال 1969 میلادی با وضع قانون سیاست محیطزیستی ملی در آمریکا جنبه رسمی به خود گرفت. از آن پس، رویههای مشابهی در بیش از یک صد کشور توسعه یافته یا در حال توسعه در پیش گرفته شده است. بعد از کنفرانس استکهلم در سال 1972 میلادی بسیاری از کشورها خود را موظف به انجام مطالعات ارزیابی اثرات محیطزیستی قبل از اجرای طرحها نمودند. در اواخر سال 1970 مطالعات تحقیقاتی اولیه در زمینه ارزیابی اثرات محیطزیستی در هلند انجام گرفت که به دنبال آن طرحهای پیشنهادی جهت معرفی یک سیستم ارزیابی رسمی ارائه گردید. در سال 1979 طرحهایی به پارلمان هلند ارائه شد و در سال 1986 قانون ارزیابی اثرات محیطزیستی تصویب و به صورت مستقلی از جامعه اقتصادی اروپا اعلام گردید(منوری، 1384).
در ایران علیرغم آنکه اصل پنجاهم قانون اساسی به صورت واضح وظیفه همگان را حفاظت از محیطزیست در کشور جمهوری اسلامی اعلام نموده است، با این حال انجام مطالعات ارزیابی اثرات محیطزیستی با وقفهای درحدود 25 سال و پس از صورت جلسه مورخ 23/1/1373 شورایعالی حفاظت محیطزیست کشور الزامی گردید. اولین قانون در مورد انجام ارزیابی اثرات محیطزیستی در ایران، مصوبه هیئت وزیران در سال 1373 میباشد. به واسطه این قانون مجریان 7 نوع پروژه مختلف مکلف به تهیه گزارش ارزیابی اثرات محیطزیستی شدند. مصوبات بعدی هیئت وزیران پروژههای بیشتری را مشمول این طرح نمود(مجموعه قوانین و مقررات محیطزیست ایران، 1379). که به دلیل فقدان الگوی مصوب هیچ حرکتی در اجرای مصوبه مذکور نگردید تا آنکه مجدداً در تاریخ 2/10/76 با تصویب الگوی تهیه گزارش ارزیابی اثرات محیطزیستی در شورای یاد شده حرکت به سوی پیشبینی و رعایت ملاحظات محیطزیستی در احداث و بهرهبرداری طرحهای توسعه گشوده شد. بدین نحو که مجریان موظف شدند تا به همراه گزارش امکانسنجی و مکانیابی پروژهها نسبت به تهیه گزارش ارزیابی پیامدهای محیطزیستی طرح اقدام نمایند(منوری، 1384). تا به حال تعاریف مختلفی از ارزیابی اثرات محیطزیستی ذکر شده است. به طور کلی ارزیابی اثرات محیطزیستی عبارتست از: “جریان یک مطالعه رسمی که به منظور پیشبینی نتایج محیطزیستی یک پروژه پیشنهادی بهکار میرود و به آری یا نه منجر میگردد(منوری، 1384).
بطور کلی طرحهای مشمول انجام مطالعات ارزیابی اثرات محیطزیستی به شرح در پیوست یک آورده شده است که کارخانجات پتروشیمی در ردیف 12 این جدول قرار دارند و در هر مقیاس مشمول قانون ارزیابی اثرات محیطزیستی هستند.
انواع روشهای ارزیابی اثرات محیطزیستی در پروژهها و طرحهای توسعه
روشهای متنوعی برای ارزیابی و به تصویر کشیدن پیامد فعالیتهای طرح وجود دارد . از جمله روشهای مورد استفاده در ارزیابی پیامدهای محیطزیست میتوان به ماتریس، شبکه، فهرست یا چکلیست، ، منطقفازی، ماتریس سریع ارزیابی آثار و 8AHP اشاره کرد (مکوندی و همکاران، 1391)(مظلوم و میکائیلی،1391). نکته مهم درکاربرد این روشها آن است که هر روش منابع و زمینههای اطلاعاتی مربوط به خود را نیاز دارد، در نتیجه از کارایی ویژهای برای طرحهای مشخص برخوردار میشود. از اینرو تمامی روشها به یک اندازه در ارزیابی طرح، یا محیطزیست مؤثر نخواهند بود (رودگرمی و همکاران، 1386 ). در روشهای معمول ارزیابی در کشور، روششناسی مشخصی برای ارزیابی آثار براساس معیارهای متنوع محیطزیستی وجود ندارد (خدابخشی و جعفری،1389 ). در سالهای گذشته تلاشهای متعددی به منظور ایجاد روشهای پیشرفته و مطلوبتر برای ارزیابی پیامدهای محیطزیستی صورت گرفته است. سادهترین روش پیشبینی آثار استفاده از قیاسهای تمثیلی و یا انجام مقایسههایی با آثار پروژههای موجود و تجربه شده است. در این روش تشبیهی، اطلاعات مربوط به پروژههای مشابه در محیطهای مشابه را برای دستیابی به آثار مورد انتظار پروژه در دست مطالعه به کار میبرند. این روش توصیفی یا کمی است.

1-7-1- روش فهرستبرداری:
در این روش، با استفاده از دادههای موجود و یا استفاده از پایگاههای اطلاعاتی، منابع محیطزیست را با فرض اینکه آن منابع یا بخشی از آن در اثر انجام پروژه از بین خواهد رفت، فهرستبرداری می کنند.

چکلیستها و ماتریسهای فعل و انفعالی:
به کارگیر