داخته شده و کتب مستقلی با عنوان صلاه‌الجمعه تدوین گردیده است.

5. ضرورت تحقیق
– تقریب بین مذاهب اسلامی؛
– مطالعه و بررسی مبانی وادله فقهی مذاهب خمسه درمورد نمازجمعه؛
– توجه به ابعاد و آثارسیاسی، اجتماعی و فرهنگی نمازجمعه در زمان حاضر، ضرورت هرچه بیشتر این تحقیق را‌اشکار می‌سازد.
6. اهداف تحقیق
– تبیین مسئله فقهی و تکلیف عبادی، سیاسی و اجتماعی مسلمانان در زمان غیبت، در خصوص موضوع مورد تحقیق.
– استنباط حکم موضوع تحقیق ازمبانی فقهی و تعیین تکلیف شرعی.
– شرح و بسط مبانی فقهی موضوع تحقیق در مطالعه تطبیقی با نظرات اهل سنت.
7. جنبه نوآوری تحقیق
تاکنون تحت عنوان صلاه الجمعه فقهای شیعه مباحث مفصلی را داشته‌اند؛ اما در یک پژوهش مستقل مطالعه تطبیقی بین نظرات و آرای مذاهب خمسه در مورد نماز جمعه صورت نگرفته است؛ از این‌رو ما درصددیم این پژوهش نو و بدیع را با یاری خداوند تعالی به سرانجام برسانیم.

8. روش تحقیق
روش تحقیق در این پایان‌نامه استنباطی – تحلیلی می‌باشد و ابزار گردآوری اطلاعات استفاده از کتابخانه‌های تخصصی فقه و اصول و نرم‌افزارهای علوم اسلامی و تقریرات دروس خارج حوزه است.

فصل اول:
کلیات

در این فصل سعی می‌شود تا مسئله نماز جمعه را از طریق‌اشنایی با واژه جمعه و تاریخچه آن تشریح کنیم. به همین دلیل باید اندکی از خصوصیات روز جمعه، معانی مختلف آن، جایگاه روز جمعه در روایات و قرآن و تاریخ اعم از منزلت آن در بین شیعه و امامان شیعه و دلالت آیات قرآنی و روایات بر وجوب تخییری و تعیینی بودن نماز جمعه را توضیح دهیم تا جنبه‌های مجهول مسئله روشن شود.

بخش اول: بررسی مفاهیم اصلی موضوع تحقیق
الف) مفهوم‌شناسی نماز جمعه
جمعه که جمع آن جُمَع و جمعات می‌باشد، در لغت به معانی “مجموعه”، “یک مشت از خرما”، “الفت” و “هفتمین روز هفته مسلمانان” آمده است.1
ابن فارس در معجم مقاییس لغت می‌گوید: “این روز جمعه نامیده شد به‌خاطر تجمع مردم”.2 راغب اصفهانی در معجم مفردات قرآن می‌گوید: “وقتی می‌گوییم جمع کردم آن را پس جمع می‌شود و گفته می‌شود روز جمعه به‌خاطر اجتماع مردم برای نماز است و جمَّعوا یعنی شاهد جمعه و جماعت می‌شوند”.3 زمخشری نیز همین را می‌گوید؛ با این تفاوت که الفت و همبستگی را هم به جمع شدن اضافه کرده است.4
اول کسی که روز جمعه را آدینه خواند کعب بن لوی بود. برخی معتقدند گروه انصار نخستین کسانی بوند که این روز را جمعه نامیدند و جاهلیت این روز را عروبه می‌گفتند و هر روزی را در هفته نامی دیگر بود خلاف این نام که امروز هست.5
سورآبادی در تفسیر التفاسیر می‌گوید: “جمعه نامی است که آن روز را روز آدینه نام است: یوم المزید، یوم الفضل، یوم البرکه، یوم الرحمه فیوم الأمانه، یوم العتق، یوم العروبه، یوم الکرامه و یوم الجمعه و معروف‌ترین نام جمعه است. آن فاضل‌ترین همه روزهاست”.6 در روایتی آمده است:
عن ابی علی محمد بن همام، عن ابی عبدالله علیه السلام عن آبائه علیهم السلام قال: قال رسول الله”صلی الله علیه و آله و سلم”: إنّ الله عزوجل اختار من الأیام الجمعه و من الشهور شهر رمضان، و من اللیالی لیله القدر، و اختارنی علی جمیع الأنبیاء و اختار منی علیاً و فضّـله علی جمیع الأوصیاء…
ابوعلی محمد بن همام به نقل از امام صادق علیه السلام از پدرانش نقل می‌کند که پیامبر “صلی الله علیه و آله و سلم” فرمودند: همانا خداوند تبارک و تعالی از روزها روز جمعه و از ماه‌ها ماه رمضان و از شب‌ها شب قدر را انتخاب کرده (و برتری داده) و مرا بر تمام انبیاء برتری داده و پس از من علی(ع) را انتخاب نمود و او را بر تمامی اوصیاء برتری داد….7
عده‌ای این واژه را با فتح میم خوانده‌اند. روز جمعه بدان دلیل بدین نام خوانده شده که خدا در این روز آفرینش را پدید آورد و کار خلقت پایان یافت، اما برخی معتقدند که این روز بدان دلیل جمعه نامیده شده که در آن مردم برای عبادت و نیایش گرد می‌آیند. برخی نیز روز جمعه را روز “عروبه” می‌گفتند؛ آنان بر این پندار بودند که یهود روز شنبه گرد می‌آیند و به عبادت خدا می‌پردازند، نصارا روز یکشنبه و امت عرب نیز پیش از اسلام روزی را برای گرد آمدن و عبادت برگزیدند و نام آن‌را عروبه نامیدند که پس از ظهور اسلام از آن به روز جمعه تعبیر گردید.8
در تفسیرالتفاسیر آمده است: روایت کردند از سلمان که او گفت برای آن جمعه خواندند این روز را که خدای تعالی جمع کرد در این روز میان آدم و حوا و یک روایت دیگر هم از او گفت برای آن که خدای خلق آدم را در این روز جمع کرد و گفتند برای آنکه خدای تعالی آفرید همه چیزها را و در این روز تمام کرد پس مخلوقات در وجود مجتمع شدند در این روز.
سؤال: روزها همه برای خدای عزوجل است و همه مخلوق و مقدور است و در تخلیق و تقدیر او یکسان، و از آن طاعتی نیاید چرا یکی از دیگری فاضل تر؟ گفت جواب گوییم روا باشد که خدای تعالی آن را که آفرید خود فاضل‌تر آفرید، چنانکه بهشت را که آفرید فاضل‌تر از دوزخ آفرید و گرچه از آن طاعتی نبود و هم‌چنین گوهر مصطفی صلی الله علیه و اله و سلم را که آفرید فاضل‌تر از گوهر ابوجهل آفرید و ما دانیم که گوهر و یاقوت را قیمتی است که قابل مقایسه با چیزی نیست.9
نماز جمعه مخصوص روز جمعه و دو رکعت و وقت آن از اول زوال است تا آن‌که سایه شاخص مثل آن شود. به‌قول بعضی از فقها واجب است بر هرکه بالغ و عاقل و مرد و آزاد و حاضر شرعی و غیرمبتلای به‌ کوری و بیماری و پیری و هر چیزی باشد که نماز جمعه با آن عسر و حرج پیدا کند و شرط است یافت شدن پیش نمازی که بالغ و مرد باشد و هم‌چنین مومن و عادل و قادر بر ایراد خطبه باشد و ولدالزنا و مبتلی به دیوانگی و جذام و برص نباشد و نیز و ختنه ناکرده نباشد. و شرط است که یافت شود چهار نفر غیرامام که بالغ و عاقل و مؤمن باشند و باید که هر یک دور نباشند زیاده از دو فرسخ و بنابر وجوب نماز جمعه کفایت نمی‌کند آن مگر جمع شود اموری چند که صحت نمازجمعه بدانها موقوف است:
1 – دو خطبه خوانده شود؛
2 – به جماعت اقامه شود؛
3 – در فاصله‌ی یک فرسخی نماز جمعه‌ی دیگری اقامه نشود؛
4 – مانعی از نمازمانند تقیه و غیر آن نباشد؛

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل