ام اقتصاد جهانی با دستان قدرتمندشرکتهای بزرگ چند ملیتی اداره می شود و همواره نیاز به پس انداز های کوچک و بزرگ مردم دارد،به صورت یک نیاز اساسی مستمر و غیر قابل اغماض در آمده است،به طوریکه اگر بورس اوراق بهادار نباشد که وجوه پس انداز شده توسط مردم را جذب کند و در چرخه تولید، توزیع و مصرف بکار گیرد،این وجوه صرف خرید زمین،مستغلات و فعالیتهایی از این قبیل خواهد شد و در آن صورت فعالیتهای تجارتی و تولیدی که تأمین کننده در آمد ،اشتغال و رفاه بهزیستی مردم است به شدت آسیب خواهد دید.
سرمایه گذاری در اوراق بهادار پذیرفته شده در بورس یکی از بدیل های سرمایه گذاری در جامعه است . سرمایه گذاران عاقل کلیه بدیل های سرمایه گذاری را مورد مداقه و بررسی عمیق و دقیق قرار خواهند داد و مطمئن ترین و سودآورترین گزینه را انتخاب خواهند کرد . منطق حکم میکند که سرمایه گذاران عاقلانه عمل کنند و سرمایه های خود را در جایی سرمایه گذاری کنند که بالاترین بازده را متناسب با خطر مربوط به آن داشته باشد . کم هستند کسانی که همیشه تیر به تاریکی بیفکنند و همواره نیز تیرشان به هدف اصابت کند . در بازار سرمایه اقدام به چنین عملی معادل انتحار خواهد بود . به همین دلیل است که افراد و شرکت ها و موسسات تحلیل گر بورس با تخصص لازم پدید آمده اند و اقدام به تجزیه و تحلیل اوضاع اقتصادی در شرایط حال و آینده ، تجزیه و تحلیل صورت های مالی ، بررسی روند حرکت قیمت سهام در بورس و تحقیق در مورد ده ها عامل اثرگذار دیگر در قیمت اوراق بهادار ، میکنند و این تحقیقات را در اختیار سرمایه گذاران نیز حاضر به پرداخت بهای این اطلاعات می گردند و
بازار سرمایه نیاز به شفافیت فضای اقتصادی و دورنمای روشن و چشم انداز بدون ابهام نسبت به آینده از لحاظ از لحاظ اقتصادی ، سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی دارد . اخذ تصمیمات غلط و نسنجیده دولت مردان و وضع قوانین مبهم و متناقص مشروع و قانونی افراد و مماشات در برخورد صریح و سریع و جسورانه با متجاوزین به حریم امنیت اجتماع ، صد البته که در روند عملکرد آرام و شفاف بورس اوراق بهادار آسیب های جدی وارد خواهد کرد و عواقب مصیبت باری در اوضاع اقتصادی و امور معیشتی مردم به وجود خواهد آورد .
بازار اوراق بهادار جایی است که با حاصل زحمات و دسترنج سال های متمادی افراد مختلف اعم از بازنشسته ، شاغل ، سرمایه داران بزرگ و کوچک سروکار دارد . مردم باید به مقررات حاکم بر بورس و مجریان و دست اندرکاران اداره بورس اعتماد داشته باشند تا با خاطری اسوده به پای تابلوهای بورس حاضر شوند و حاصل زحمات خود را در معرض مبادله و دادوستد قرار داهند و انرا با چند برگ سهم معاوضه کنند به امید اینکه منافع معقولی را بدست اورند و با ان گذران زندگی نمایند .
حال اگر قوانین حاکم بر بورس مغشوش ، مبهم و متناقص باشد و دست اندرکاران کفایت لازم در اداره اقتصاد کشور و مدیریت بورس اوراق بهادار نداشته باشند ، قطعا بورس نخواهد توانست اعتماد عمومی را جلب کند . لذا سرمایه گذاران در گزینه هایی غیر از بورس به فعالیت مشغول خواهند شد و جامعه از مزایای داشتن یک بورس کارا محروم خواهد ماند .
نظام سرمایه داری فی نفسه یم لحظه از حرکت باز نمی ماند و شبانه روز در سراسر جهان در تکاپوی تولید و توزیع و تبلیغ برای مصرف زیاد است . تحول تکاپو و شتاب در ذات این نظام نهفته است و حد یقفی را برای خود متصور نیست . انسان ها اگر چه خود مبدع و خالق این نظامند لکن در لابلای چرخ دهنده های فولادین رقابت و تکثیر و انباشت سرمایه و گرفتارند . هدف سرمایه گذاران ازدیاد هرچه بیشتر سرمایه و کسب قدرت از طریق استفاده از ابزار های علمی ، تکنولوژیکی و فناوری اطلاعات و جنگ تفزار های مدرن و فوق مدرن می باشد .
بورس اوراق بهادار که در واقع قلب تپنده این نظام است ، همین خوی و خصلت را متجلی می سازد . فریاد و هیاهو و تنش و حرکات تند و شتاب الود کارگذاران و معامله گران در بورس به منظور کسب درامد بی اندازه از ویژگی های این قلب ملتهب است .
از انجا که معامله در بورس نیازمند دانش خاص خود است لذا ضرورت دارد که سرمایه گذاران اصول اولیه سرمایه گذاری در بورس را بدانند و یقین داشته باشند که در فرایندی که از دانش ویژه و اگاهی های تخصصی بالایی برخوردار است نمیتوان نا اگاهانه وارد و مطابق دلخواه از ان بهره جست و امور را بر وفق مراد تدبیر کرد.
بورس اوراق بهادار به معنای یک بازار متشکل و رسمی سرمایه است، که در آن سهام شرکت ها و اوراق مشارکت، تحت ضوابط و مقررات خاص، مورد معامله قرار می گیرد. و این معنای خاص بورس و مفهوم مطلق و بی قید و شرط آن است.
در بورس اوراق بهادار دارایی های مالی (سهام، اوراق قرضه، اوراق مشارکت و …) مورد معامله قرار می گیرد. به بازار خرید و فروش اوراق بهادار که بطور رسمی و دایمی در در محل معین تشکیل می شود، بازار بورس اوراق بهادار گفته می شود. رسمی بودن به این معناست که فعالیت این بازار محدود به زمان خاصی نیست بلکه همیشگی و بطور دایم فعال است.
بند اول : تعریف سهام ( سهام با نام و سهام بی نام )
در حقوق فرانسه سهم دارای دو مفهوم است: مفهوم اول آن با مفهوم سهم الشرکه در شرکتهای غیر سهامی (تضامنی، نسبی، با مسئولیت محدود و …) تطبیق دارد یعنی حقی است که شریک در شرکت دارد و مفهوم دوم ورقه ای است که حق مزبور در آن نوشته شده است قانون گذار ما این دو مفهوم را از یکدیگر جدا کرده است حق شریکت در شرکت، “سهم” و ورقه ای که بیانگر این حق است “ورقه سهم” خوانده می شود. ماده 25 لایحه قانونی 9347 مقرر کرده است: “اوراق سهام باید متحد الشکل و چاپی و دارای شماره ترتیب بوده و به امضای لااقل دو نفر که به موجب مقررات اساسنامه تعیین می شوند برسد” و همچنین به موجب ماده 26 لایحه مذکور “ورقه سهام نکات زیر باید قید شود.
1) نام شرکت و شماره ثبت آن در دفتر ثبت شرکت ها
2) مبلغ سرمایه ثبت شده و مقدار پرداخت شده آن
3) تعیین نوع سهام
4) مبلغ اسمی سهام و مقدار پرداخت شده آن به حروف و به اعداد
5) تعداد سهامی که هر ورقه نماینده آن است.
صدور سهام قبل از تشکیل شرکت بطلان و در صورت ایجاد خسارت امضاء کنندگان مسئول جبران اشخاص ثالث هستند و هرگاه شرکت پس از ثبت آمادگی صدور اوراق سهام را نداشته باشد به تعهد کنندگان این گونه سهام گواهینامه موقت سهم با نام تسلیم می شود که نقل و انتقال آن تابع نقل و انتقال سهام با نام است.
تعریف سهام از دیدگاه دکتر لنگرودی: جمع سهم به معنی حفه شریک در مال مشترک (حقوق مدنی) و سندی که حکایت از مالکیت حصه معین در شرکت تجارتی بنام شرکت سهامی کند” “سندی است که حکایت از مالکیت حصه معین در شرکت تجاری بنام شرکت سهامی می کند و صاحب سهم از تمام مزایای مقرر در اساسنامه شرکت استفاده می کند صاحب سهم در تمام منافع و زیان های شرکت سهیم خواهد بود.

سهام با نام و سهام بی نام
سهم با نام سهمی است که به شخص معین تعلق دارد و نام او روی ورقه سهام یا در دفتر سهام شرکت ثبت شده است سهام با نام ممکن است با اسم شخص باشد و یا صرفاً ذکر سهام با نام بر روی برگه سهم باشد. ولی اگر این چنین باشد نام صاحب سهم در دفتر سهام شرکت ثبت می گردد. دفتر سهام شرکت دلیل مالکیت در مورد این نوع سهام است. نقل و انتقال سهام با نام باید در دفتر ثبت سهام شرکت قید گردد در غیر اینصورت اعتبار ندارد. کوپن های سهام با نام نیز ممکن است با نام باشد و یا بی نام. این نوع سهام از نظر مالیاتی برای کشورها مفید است چرا که این نوع سهامداران نمی توانند از مالیات فرار کنند سهم بی نام سهمی است که نام صاحب آن بر روی آن ذکر نمی شود. سهام بی نام سند در وجه حامل محسوب می گردد. نقل و انتقال این گونه سهام با قبض و اقباض به عمل می آید و زمانی سهام بی نام صادر می گردد که تمامی مبلغ اسمی سهام پرداخت شده باشد در غیر اینصورت گواهینامه موقت سهام بصورت سند در وجه حامل تنظیم و به مالک آن تسلیم می گردد. سهام بی نام به سهولت قابلیت نقل و انتقال دارد و استقبال عمومی به این علت از این نوع سهام بیشتر است. سهام با نام به بی نام و بالعکس قابلیت تبدیل دارند در دو حالت :
* این موضوع در اساسنامه پیش بینی شده باشد.