شخصیت‌ها و مقامات مختلف کشورهای جهان و به شیوه‌های متفاوتی تبیین شده است. نامگذاری این تحولات با عناوینی چون خیزش اسلامی، بیداری انسانی، بهار عربی، جنبش‌های دموکراسیخواهی، اسلام سیاسی، رادیکالیسم سیاسی، بنیادگرایی رادیکال و غیره، نشاندهنده وجود نظریه‌های متفاوت در این زمینه است.
واقعیت این است که موج حرکت‌های خودجوش مردمی و بیداری اسلامی در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا پدیده‌ای بسیار گسترده و پیچیده است. و همه حرکت‌ها و جنبش‌های اجتماعی فراگیر در طیف متنوعی از عوامل و متغیرها ریشه دارند و بررسی درباره آن‌ها را نمی‌توان به ابعاد خاص فرضاً در حوزه عوامل سیاسی محدود کرد. این پدیده درباره حرکت‌های خودجوش مردمی و بیداری اسلامی در منطقه نیز درست است و شکی نیست که این تحول بیسابقه، در سطح منطقه بر پایه عناصر فکری و ایدئولوژیکی مهمی شکل گرفته است.
در تحلیل‌های جهانی سعی می‌کنند، عامل اصلی این قیام‌ها نادیده گرفته شود. اشاره می‌کنند به مسائل اقتصادی و غیراقتصادی- که البته موثر است- اما اقتدار و تاثیرگذاری و عامل اسلام هم در ایجاد تحرک اجتماعی و هم در شکلدهی به ساختارهای پس از فروپاشی نظام‌های قدیمی حاکم، کمتوجهی می‌شود. فرضیه پژوهش حاضر این است، که اسلام و ارزش‌های دینی، زمینه اصلی خیزش‌ها مسلمین جهان می‌باشد، ولی در این میان عوامل زمینه‌ای و ساختهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی در داخل، و نظام استکبار و مداخلات خارجی، در کنار وابستگی حکام به دولت‌های غربی به عنوان عوامل زمینه‌ای خارجی، بر بیداری اسلامی تاثیرگذار هستند.
1-3 : اهمیت و ضرورت تحقیق :
حرکت بیداری اسلامی یا خیزش اسلامی، به عنوان عظیم‌ترین و گسترده‌ترین پدیده سیاسی و اجتماعی عصر حاضر، تاثیرات شگرف و عمیقی در روند تحول خود بر روی جهان عرب و نظام سیاسی منطقه بر جای گذاشته است، و اکنون حضور قدرتمند این حرکت در معادلات سیاسی جهان به گونه‌ای شکل گرفته است که، به وضوح قدرت‌های بزرگ را به وحشت انداخته، زیرا اسلام سیاسی به مثابه بزرگ‌ترین چالش پس از جنگ سرد در مقابل آنان قد برافراشته است، به همین خاطر مطالعه بیداری اسلامی و بررسی و تجزیه و تحلیل آن از مدت‌ها پیش در دستور کار آنان قرار گرفته، که از آن احساس بیم و هراس داشته‌اند و هماینان برای فهم و شناسایی بیداری اسلامی و یافتن راه‌های مقابله و انهدام و یا به انزوا و انحراف کشیدن این موج تلاش‌های گسترده‌ای را شروع کرده‌اند .
لذا شناخت و بررسی زوایای مختلف شکل‌گیری این حرکت عظیم و تجزیه و تحلیل عوامل و زمینه‌های بروز آن با توجه به ضرورت‌ها و موقعیت‌های جدیدی که بیداری اسلامی در جهان اسلام پیدا کرده، لازم است که توجه بیشتری به این امر حیاتی صورت گیرد، چرا که غفلت و فراموشی آن می‌تواند لطمات جبرانناپذیری به پیکر جهان اسلام وارد کند .
1-4: اهداف تحقیق
1-4-1: هدف اصلی تحقیق :
بررسی میزان تاثیر بیداری اسلامی در تغییر سیاسی کشورهای مصر، لیبی و تونس
1-4-2: اهداف فرعی تحقیق:
1- بررسی اصول و مبانی نظری بیداری اسلامی
2- بررسی تاریخچه جنبش‌ها و بیداری اسلامی
3- بررسی سیر و مراحل بیداری اسلامی در تونس
4- بررسی سیر و مراحل بیداری اسلامی در مصر
5- بررسی سیر و مراحل بیداری اسلامی در لیبی
1-5: سوالات تحقیق
1-5-1: سوال اصلی تحقیق:
بیداری اسلامی به چه میزان در تغییر سیاسی کشورهای تونس، مصر و لیبی موثر بوده است ؟
1-5-2: سوالات فرعی تحقیق :
1- اصول و مبانی بیداری اسلامی کدامند ؟
2- تاریخچه جنبش‌ها و بیداری اسلامی به چه صورت بوده است؟
3- سیر مراحل بیداری اسلامی در تونس به چه صورت بوده است ؟
4- سیر مراحل بیداری اسلامی در مصر به چه صورت بوده است ؟
5- سیر مراحل بیداری اسلامی در لیبی به چه صورت بوده است ؟
1-6: روش شناسی
1-6-1: روش تحقیق
این تحقیق از نوع تحقیق توصیفی (توصیفی – تحلیلی) است. در توضیح این مطلب باید گفت :
در پژوهش توصیفی به معنی اخص آن، محقق الزاماً در پی کشف و توضیح روابط، همبستگی‌ها و احتمالاً آزمودن فرض‌ها و پیشبینی رویدادها نیست. (نادری و صیف نراقی، 40:1388) یعنی آنچه را که هست توصیف و تفسیر می‌کند و به شرایط یا روابط موجود، عقاید متداول به فرایند‌های جاری و آثار مشهود یا روندهای در حال گسترش توجه دارد و تمرکز آن در درجه اول به زمان حال است. هر چند غالباً رویدادها و آثار گذشته را نیز که به شرایط موجود مربوط می‌شود مورد بررسی قرار می‌دهد.
تحقیقات توصیفی از نظر شیوه نگارش و پرداختن به مسئله به دو دسته تقسیم می‌شود :
1- تحقیقات توصیفی محض
2- تحقیقات توصیفی تحلیلی

ـ در تحقیقات توصیفی محض: محقق صرفاً به کشف و تصویرسازی ماهیت، ویژگی‌های وضعیت موجود، موضوع و مساله تحقیق می‌پردازد. (حافظ نیا،60:1382)
ـ در تحقیقات توصیفی تحلیلی: محقق علاوه بر تصویرسازی آنچه که هست، به تشریح و تبیین دلایل چگونه بودن و چرایی وضعیت مساله و ابعاد آن می‌پردازد. محقق برای تبیین و توجیه دلایل، نیاز به تکیهگاه استدلال محکمی دارد. این تکیهگاه از طریق جستجو در ادبیات و مباحث نظری تحقیق و تدوین گزاره‌ها و قضایای کلیه موجود، درباره آن فراهم می‌شود. (حافظ نیا،61:1382)
بنابر آنچه گفته شده، این تحقیق، از نوع تحقیقات توصیفی – تحلیلی است. در این روش، هدف، توصیف عینی، واقعی و منظم خصوصیات یک موقعیت یا یک موضوع است. در اینگونه تحقیقات پژوهشگر سعی می‌کند تا آنچه هست را، بدون هیچگونه دخالت یا استنتاج ذهنی گزارش دهد، و نتایج عینی از موقعیت بگیرد. محقق الزاماً در پی کشف و توضیح روابط، همبستگی‌ها و احتمالاً آزمودن فرض‌ها، و پیش بینی رویدادها نیست، بلکه بیشتر توجه او در جهت توصیف کردن و گزارشنویسی از موقعیت‌ها و وقایع بر اساس اطلاعات است که صرفا جنبه وصفی دارد. (اسماعیلی و بیابانگرد، 42:1382)
1-6-2 : جامعه آماری
این پزوهش فاقد جامعه آماری است.
1-6-3: روش نمونهگیری
در این تحقیق به واسطه لزوم عمومیت نمونه، نمونهگیری انجام نشده است و کل جامعه هدف مورد بررسی قرار گرفته است.
1-6-4: ابزار گردآوری داده‌ها
با توجه به اینکه در این پژوهش با داده‌های غیرعددی و غیرمقداری روبرو هستیم و از آنجایی که جامعه هدف قابل دسترسی نمی‌باشد، گردآوری اطلاعات از طریق کتابخانه‌ای می‌باشد، لذا در این روش ابتدا اطلاعات موجود به شیوه فیش‌برداری از منابع موجود در مراکز اسناد و کتابخانه‌ها جمعآوری و سپس جهت استنتاج نتایج از روش تحلیل کیفی و مفاهیم استفاده خواهد شد .
روش و ابزار گردآوری اطلاعات در این تحقیق اسنادی، کتابخانه‌ای و فضای مجازی با استفاده از پایان‌نامه‌ها، کتب، روزنامه‌ها، مجلات، مقالات تحقیقی چاپ شده، پایگاه‌های اینترنتی و غیره می‌باشد.
مراحل اجرای آن عبارت است از :
1 – تهیه و تکمیل طرح تحقیق.
2- شناسایی گسترده منابع ( مأخذ شناسی).
3-بررسی اجمالی منابع و تهیه سرفصل‌ها و فهرست موضوعات و عناوین اصلی و فرعی.
4-فیشبرداری از منابع بر اساس فهرست‌ها و سر فصل‌ها.
5-دستهبندی و تحلیل فیش‌ها.
6-نگارش و تدوین مطالب و دریافت نظرات اصلاحی.
1-6-5: روش تجزیه وتحلیل
در این تحقیق با توجه به موضوع و اهداف مطرح شده و اینکه در این پژوهش تحلیل یک پدیده سیاسی مورد نظر بود، لذا از روش توصیفی و تحلیلی که نوعی روش تحقیق کیفی است، استفاده شده است. روش توصیفی و تحلیلی به منظور توصیف سیستماتیک موقعیت یا زمینه مورد علاقه با دقت و حفظ عینیت به کار می‌رود. (خاکی،233:1387)
مبنا و معیار در تجزیه و تحلیل توصیفی ـ تحلیلی، مشخصاً عقل، منطق، تفکر و استدلال است، یعنی محقق با استفاده از عقل و منطق، غور و اندیشه، باید اسناد و مدارک و اطلاعات را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهد و حقیقت و واقعیت را کشف، و درباره فرضیه‌ها اظهار نظر نماید.
1-7-پیشینه تحقیق:
با توجه به بررسی میدانی، کتابخانه‌ای و اینترنتی که از منابع مختلف صورت گرفته است، کتاب، مقاله، پژوهش و پایاننامه‌ای که موضوع آن دقیقا منطبق با عنوان تحقیق باشد، به دست نیامده است.
با بررسی مطالعه تحولات کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا، موضوعی که ذهن هر محققی را به خود جلب می‌کند، این است که این تحولات اولاً چه ماهیتی دارد و ثانیاً علت این تحولات چیست؟ در چند سال اخیر صاحبنظران در مقالات متعددی به تجزیه و تحلیل انقلاب خاورمیانه پرداخته‌اند.
توضیح اینکه، بدیع بودن و غیرمنتظره بودن پدیده مورد نظر در موضوع تحقیق، سبب شده کمتر کتب