……………………………………….89
فصـل چهارم- آیین نوروز و مردم شناسی نوروز در شیراز
نوروز……………………………………………………………………………………………………………97
واژه‌ی نوروز …………………………………………………………………………………………………98
پیدایش نوروز ……………………………………………………………………………………………….99
آداب و رسوم نوروزی در فارس……………………………………………………………………..102
فصـل پنجم- یافته ها و نتیجه گیری
محل انجام تحقیق…………………………………………………………………………………………134
مشکلات تحقیق……………………………………………………………………………………………138
یافته های کمی، آمارها و جداول…….. …………………………………………………………….139
نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………145
فهرست منابع……………………………………………………………………………………150
پیوست…………………………………………………………………………………………..155
چکیده انگلیسی ………………………………………………………………………………167

چکیده
مردم‌شناسی یکی از شاخه‌های علمی‌انسان‌شناسی و علوم اجتماعی است. مردم‌شناسی گردشگری نیز، علمی‌است که گردشگری را از نظر مردم‌شناسی بررسی می‌کند. گردشگری انواع مختلفی دارد. از جمله گردشگری فرهنگی که برای آگاهی ازگذشته، دیدن مناطق باستان‌شناختی وتاریخی، الگوهای فرهنگی (موسیقی، رقص و جشن) و نیزآداب ورسوم، فعالیت‌های سنتی اقتصادی، سبک‌های معماری و بازدید از موزه‌ها انجام می‌شود. آیین مجموعه رفتارها و خصایص معنوی است که با چشم دیده نمی‏شود و آنچه از آن پدیدار می‌شود جلوه‏های آن است. از آیین‌ها میتوان در جذب گردشگر فرهنگی بهره جست. سرزمین ایران که تاریخ و تمدن پر باری دارد سرشار از آیین‌های سنتی و مذهبی است که در هر یک از شهرها با آداب و رسوم خاص خود برگزار می‌شوند. یکی از این آیین‌های ایرانی نوروز است که در اول سال نو از هزاران سال قبل در همه شهرهای ایران برگزار می‌شود. در این نوشتار آیین‌های نوروزی و قابلیت‌های گردشگری در شهر شیراز که یکی از شهرهای فرهنگی و تاریخی ایران است از نظر مردم‌شناسی گردشگری مورد بررسی قرار گرفت و هدف این تحقیق معرفی آیین‌های شاخص ایرانی و به عنوان مهمترین آنها، نوروز، در جایگاه صورتِ فرهنگی با تواناییِ نمادینِ معرفیِ شئون متنوع فرهنگِ ایرانی و قابلیت‌های این فرهنگ سترگِ ملی برای شناسایی شدن و به کار گرفته شدن در صنعت جهانگردی است؛ که خود به احیاء رونق و دیرپایِ آن و دیگر صورت‌های فرهنگی منجر خواهد شد و همین طور موضوعِ اشتغال زایی و توسعه ملی و همین طور به دست آوردنِ احساس عِزتِ نفسِ، غرور و هویتِ قومی‌و ملی در میان آحاد اقشار اجتماع است. قلمرو این پژوهش استان فارس بخصوص شهر شیراز با تکیه بر مراسم‌های نوروزی شهر شیراز است و دلیل این انتخاب به جهت پیشینه تاریخی شهر شیراز از زمان هخامنشیان و برگزاری جشن نوروز در تخت جمشید می باشد و دلیل دیگر آنکه این شهر به دلیل جاذبه‌های تاریخی پذیرای بیشترین گردشگر خارجی در ایران می باشد.
واژگان کلیدی: مردم‌شناسی گردشگری، آیین‌های نوروزی، گردشگری فرهنگی، ایران، شیراز
فصل اول
کلیات پژوهش
مقدمه:
پژوهش حاضرمطالعهای مردم‌شناختی با گرایش میان رشتهای با عنوان “مطالعه مردم‌شناختی جذب جهانگرد با تکیه بر آیین‌های ویژه ایرانی” است که در چهار فصل بر اساس بررسی نمونه موردی “آیین نوروز در شهر شیراز” تنظیم و تدوین شده است و در تمامِ مراحل پژوهش از کمک‌های علمی‌و همراهیِ استادان گرامی‌جناب دکتر محمد همایون سپهر، استاد راهنما و جناب دکتر سید محمد سید میرزایی، استاد مشاور بهره گرفته است.
از آنجا که پژوهشگر به واسط? انتقالِ موقت به مدت دو سال در شهر شیراز ساکن بود پژوهشگر در بخش میدانی تحقیق خود از روش مشاهده با مشارکت مستقیم و فعالانه در جامعه مورد مطالعه بهره جسته است.
و برای تحقیق این نوع از گردآوری داده‌ها از مصاحبه مشارکت آمیز یادداشت‌نویسی و تصویر برداری به هنگام مشاهده و همینطور طراحی، اجرا و پر کردن پرسش نامه استفاده کرده است.
پژوهشگر با راهنماییِ اساتید خود در این تحقیق به سراغ حوزهای کاملاً جدید رفته است زیرا با اینکه دانش میان رشتهای مردم‌شناسی گردشگری در ایران ناشناخته نیست اما تاکنون در مطالعه‌ای میدانی جهانگردی و گردشگری از دیدگاه مردم‌شناسی مورد توجه قرار نگرفته بوده است.
هدف این تحقیق معرفی آیین‌های شاخص ایرانی و به عنوان مهمترین آنها، نوروز، در جایگاه صورتِ فرهنگی با تواناییِ نمادینِ معرفیِ شئون متنوع فرهنگِ ایرانی و قابلیت‌های این فرهنگ سترگِ ملی برای شناسایی شدن و به کار گرفته شدن در صنعت جهانگردی است؛ که خود به احیاء رونق و دیرپایِ آن و دیگر صورت‌های فرهنگی منجر خواهد شد و همین طور است موضوعِ اشتغال زایی و توسع? ملی و همین طور به دست آوردنِ احساس عِزتِ نفسِ، غرور و هویتِ قومی‌و ملی در میان آحاد اقشار اجتماع.
ایران سرزمینی چند قومی‌و چند فرهنگی است. فرهنگ ایرانی مجموعهای از فرهنگهای بومی ‌و محلی اقوام ایرانی در گستره ملی این سرزمین از دیرباز تاکنون همواره با وفاق و همدلی در کنارِ هم زیسته‌اند و در این میان این مجموعه بهم پیوسته همواره در تبادل و همکاریِ نزدیک با سایر فرهنگ‌های بشری بوده است.
و خود یکی از مهم‌ترین فرهنگ‌هایِ باستانی و تاریخیِ جهان است در این میان برای وحدت ملی، پیوندهای غنی سرزمینی و مشترکات فرهنگی است، اما تفاوت‌ها و تشخص‌هایِ بومی‌و محلی نیز از جنبه‌هایِ قدرت و غنایِ این فرهنگ است. ایران با تنوع اقوام یکی از غنی ترین فرهنگ‌ها را داراست.
در انجام این پژوهش ابزارها و فنون غالباً فنون مردم نگارانه بوده است و برای انجام مطالعات میدانی پژوهشگر در شهر شیراز ساکن بود و زیسته است زیرا بر این باوریم که رکن اصلی مطالعات مردم‌شناسی، مطالعات مردم نگاری و اتنوگرافیک است در عین حال امروزه پژوهش‌های مردم‌شناختی به تدریج جای خود را در مطالعات میان رشتهای کاربردی باز کردهاند و این به دو دلیل اتفاق افتاده است: یکی گسترش مراکز دانشگاهیِ ترویج و تحقیق در این رشته و دیگر گستره بکر و متنوع فرهنگی و جغرافیایی و ضرورت‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگیِ امروز جامعه ایرانی.
در پژوهش حاضر هویت آیینی-قومی‌و شهری تاریخی-فرهنگی به یک موضوع پژوهشی تبدیل شده که می‌تواند راهگشای شکوفایی اقتصادی صنعت جهانگردی و جلوگیری از آسیب‌ها و مضراتِ این صنعت از قبیل آسیب‌ها و دست درازی‌ها در طبیعت، فرهنگ و بطور کلی تقابل با اصولِ توسعه پایدار باشد.
در این تحقیق با طرح این صورت‌هایِ فرهنگیِ مردمی‌بر آیین و آداب و رسوم تاکید شده است.
زیرا در میان صورت‌هایِ فرهنگ مردم، آداب و رسوم و از جمله آیین‌ها و جشن‌ها مهم‌ترین و زنده ترین بخش ِ فرهنگ جوامع انسانی است که چون در پاسخ جامعه به طبیعت، محیط و تاریخ ابداع و ادامه یافته است خود، همواره خودش را احیاء کرد، و احساس تداوم و هویتِ را در اجتماعات انسانی به وجود می‌آورد و نوآوری‌هایِ انسانی را نیز ارتقا می‌بخشد و باعث احترام متقابل میان جوامع می‌شود، احترامی‌که خواسته پاک ترین و زیباترین قلوبِ انسانی است و از مهم‌ترین لوازم توسعه پایدار.
در واقع با این نگاه این تفاوت‌ها و تشخص‌های فرهنگی است که ارزشمند و قابل تامل است و برای نزدیکی انسان‌ها به یکدیگر لازم نیست که همه همشکل باشند، یک شکل لباس بپوشند و به یک گونه غذا بخورند و اوقات فراغت شان را یک شکل بگذرانند.
با این همه آیین‌ها چون پیچیده نیستند به راحتی ازیاد مردم نمی‌روند و در همان دیدار نخست نیز بر دیدار کننده تاثیر می‌گذارند. آیین‌ها در عین حال چون موجد باورهای اسطوره‌ای هستند و اسطوره‌ها نیز مشابهت‌ها و نزدیکی‌ها یشان بسیار