توزیع و فروش، بازی، ایجاد مراکز و مکان استعمال و ارائه خدمات و ابزار براى سهولت تولید و توزیع و مصرف، در آمد و سرمایه‌هاى حاصله از هر یک از مراحل تولید تا مصرف، کسب خبر و ارائه اطلاعات، مبارزه و درمان، همه ناشى از معامله با آلات قمار است که مى‌تواند داراى سه بعد فقهىِ حکم تکلیفى، حکم وضعى و کیفر و مجازات ارتکاب باشد. در این پژوهش ضمن تعریف دقیق موضوع به تشریح مبانی، حکم و آثار این نوع معاملات پرداخته می‌شود تا وضعیت این‌گونه معاملات در قالب یک مجموعه مدون و جامع برای آشنایی هرچه بیشتر پژوهشگران فراهم آید. ایجاد آشنایی کامل با مبانی موضوع مذکور، حقوقدانان را در جریان رسیدگی و صدور حکم این‌گونه معاملات در محاکم قضایی یاری می‌رساند.
3. پیشینه تحقیق
معامله با آلات قمار چندان که باید، مورد توجه قرار نگرفته است لذا نگارنده اهتمام داشته تا پایان نامه خویش را در این باب به رشته تحریر درآورد. مطالب فراوانی در زمینه قمار نوشته‌شده است؛ لکن به طور خاص مبحثی در خصوص معامله با آلات قمار به چشم نمی‌خورد. ازجمله کتاب‌های:
1. آفات قمار از محمّد آخوند که به بررسی تأثیر قمار بر اجتماع پرداخته است.
2. مفاسد شراب، قمار و ربا از دیدگاه اسلام از علی ربانی خلخالی که به تأثیر قمار بر موضوعات مذهبی و عبادی پرداخته است.
همچنین می‌توان به مقالاتی ازجمله قمار از دیدگاه فقهای اسلام از عبدالرحیم عقیقی بخشایشی، با محوریت جنبه‌های فقهی- عبادی؛ موضوعیت آلات قمار از مهدی مهریزی، با تکیه بر موضوعه بودن شطرنج؛ و پایان‌نامه کیومرث ایمانی شیرکلائی، جرم قمار و جرائم مربوط به آن در حقوق جزای ایران، به راهنمایی مصطفی محقق داماد، کارشناس ارشد، دانشگاه قم که به بررسی صرف جرم قمار در قانون مجازات بسنده نموده‌اند اشاره کرد. وجه تمایز این تحقیق با موارد مذکور کنکاش حکم فقهی حقوقی معامله با آلات قمار است که در دست یابی به مطلوب علاوه بر ادله اربعه، استفاده از قواعد فقهی برای اثبات حکم می‌باشد. همچنین طرح موضوع فوق الذکر به صورت توامان در قانون مدنی و قانون مجازات اسلامی نیز امری بدیع است.

4. فرضیه تحقیق
ادله چهارگانه کتاب، سنت، اجماع و عقل و مستنداتی همچون قواعد فقهی بر حرمت معامله با آلات قمار و بطلان معاملات ناشی از آن دلالت دارند.
5. روش تحقیق
روش تحقیق، تحلیلی- توصیفی و شیوه گردآوری اطلاعات، کتابخانه‌ای و با استفاده از نرم‌افزارهای موجود در زمینه‌ی فقه به روش فیش‌برداری و تحلیل علمی می‌باشد. در نگارش این پایان نامه، از منابع معتبر فقهى و حقوقى و چندین پایان‏نامه دانشجوئى مرتبط، بهره گرفته شده و در عین حال از توجه به نظریات جدید حقوقى هم غفلت نگردیده است.
6. سازماندهی تحقیق
تحقیقی که پیش روى شما، قرار دارد، در سه فصل، معامله با آلات قمار و آثار آن را بررسى مى‏کند. فصل نخست، تعاریف و کلیات را شامل است و در آن معانى لغوى و اصطلاحى الفاظ، تقسیم‏بندى معاملات، وضعیت حقوقى قراردادها و روابط طرفین قرارداد، مورد بحث واقع شده است. در فصل دوم، پس از طرح ادله اربعه در دو بخش مجزا قواعد فقهی برای دست یابی به حکم از طریق قیاس و تطبیق کلیات موارد معامله بر مفاد قواعد فقهی است. فصل سوم آثار این معاملات در فقه و حقوق اختصاص یافته است بدین ترتیب که مباحث فقهی در ذیل مواد قانون مدنی به صورت تطبیقی عنوان گردیده است و در بخش دوم پس از جرم انگاری معامله با آلات قمار به جنبه‌های کیفری این معاملات در قانون مجازات اسلامی قانون مجازات اسلامی مورد بحث قرار گرفته است.
7. موضوع شناسی
مطالعه و بررسی هر امری بدون شناخت موضوعات اصلی آن امکان‌پذیر نخواهد بود. بررسی در معامله با آلات قمار نیز، بدون شناخت و درک صحیح از خصوصیات معامله با آلات قمار ممکن نخواهد بود، با این اوصاف، قبل از هر بحثی در این مورد، لازم است این مفاهیم و خصوصیات شناخته شوند تا از رهیافت این شناخت، راه برای بیان مطالب اصلی هموارتر گردد.
1-1-7. قمار
در میان فقها و حقوق‌دانان برای واژه قمار، تعاریف متعددی صورت گرفته است که در ادامه بیان می‌گردد.
1-1-1-7. قمار در لغت
اصل قمار عبارت است از برد و باخت در بازی با یکی از وسایل مخصوص و چه‌بسا قمار بر بازی با انگشتر و گردو نیز اطلاق گردد. قمار در اصل؛ برد و باخت است. تلاش برای ربودن گوی سبقت و یا گرفتن جایزه در یک مسابقه1. قمار به کسر قاف، گرو بندی با یکدیگر است و قمار گرفتن با یکدیگر را مقامره مینامند2، این تعریف در صدق مفهوم قمار برد و باخت و گرو را شرط کرده است.
برخی در مفهوم قمار، گرو گذاری را شرط می‌دانند و بیان داشته‌اند که ماده (قمر) به معنای سفیدی هر چیزی است و برخی دیگر ازآن‌جهت که شخص مقامر همانند ماه در حال خود آرام‌آرام کم و یا زیاد می‌کند، از این ماده دانسته‌اند.3
درجایی دیگر ماده (قمار) را هم فعل ثلاثی مجرد و هم از فعل ثلاثی مزید از باب مفاعله و باب تفعل و تفاعل گرفته و قوام مفهوم قمار را برد و باخت دانسته است.4 در زبان و ادبیات فارسی نیز از چند فرهنگ لغت نقل شده که آنان در مفهوم قمار وجود برد و باخت را شرط کرده‌اند: قمار به گرو چیزی باختن و نبرد کردن با هم دیگر5 قمار هر بازی که در آن شرط و گرو بندی باشد6. برخی دیگر نیز در معنای قمار، رهن را شرط کرده‌اند.7از کلمات لغت شناسان فهمیده می‌شود که جز علامه طریحی، دیگران در صدق مفهوم قمار، برد و باخت و گرو گذاری را شرط و مقوم مفهوم آن دانسته‌اند؛ بنابراین بازی بدون برد و باخت ازنظر آنان قمار نیست و این نکته تأثیر زیادی دراحکام فقهی دارد.8
2-1-1-7. قمار در اصطلاح
متون دینی، مملو از جملاتی است که به ذم رذایل اخلاقی “رهان”، “میسر” و “قمار” پرداخته‌اند. در این میان، واژ? “قمار” در کنار الفاظ “میسر” و “رهان” بار معنایی ویژه‌ای یافته که بیانگر رابطهی ناگسستنی اخلاق، در فقه و حقوق اسلام است. فقها در مفهوم قمار و موارد آن با یکدیگر اختلاف دارند که ریشه این اختلاف را می‌توان به قول لغویان نسبت داد که تعاریف متفاوتی از قمار ارائه داده‌اند.
در توضیح مفهوم آن چنین آمده است: اصل قمار برد و باخت است.9 در برخی متون، تعریف مشهور آن چنین است: “وهو بکسر القاف کما عن بعض اهل اللغه: الرهن علی اللعب بشئ بالالات المعروف10 قمار به کسر قاف برد و باخت بوسیله آلات معروفه قمار است همان طور که برخی از اهل لغت گفته‌اند. ریشه کلمه قمار از قمر است، به معنای سفیدی؛ ماه را قمر گویند به خاطر نور سفیدش که کم ‌و زیادمی‌شود.11در شرح قانون مدنی چنین آمده است: اصل قمار این است که یکی از رفیق خود اندک‌اندک چیزی را در بازی بگیرد.12در سایر شروح قانون مدنی قمار را به معنای برد و باخت گرفته‌اند.13 همین معنا نیز از سوی دیگر اساتید حقوق به نقل از فرهنگ‌های لغت فارسی مقبول واقع گردیده است.”14
در مجمع الفائده و البرهان آمده است: بدان که اصل هر چیزی جواز است تا اینکه تحریم آن دانسته شود15، پس قمار همان شرط بندی است که تحریمش دانسته شد. یکی دیگر از فقها نیز قائل شده است که: “ظاهر آن است که قمار هر بازی است که در آن عوضی برای برنده باشد.”16 در نظام حقوقی انگلستان ذیل واژه (gaming) قمار به معنای انجام بازی از روی شانس برای به دست آوردن پول یا ارزش مالی است؛ جدای از این‌که بازی‌کننده در معرض خطر باخت، پول یا ارزش پولی نباشد.17
با جست‌وجو در کلمات فقها و لغت شناسان چنین به دست می‌آید که در تعریف قمار سه دیدگاه به شرح زیر وجود دارد:
الف. “قِمار” (به کسر قاف)، عبارت است از رهن بستن بر بازی با اسباب و وسایلی که برای قمار ساخته و آماده‌شده‌اند18؛ مثل نردو شطرنج.
ب “قمار”، عبارت است از بازی با اسباب و وسایلی که برای قمار کردن هستند؛ حتی اگر رهن و گرو گذاری و کسب درآمد به‌وسیله آن در بین نباشد.19
ج “قمار” بر وزن “فِعال” (باب مفاعله)، مصدرِ “قامر” است و به معنای بازی کردن برای غلبه بر یکدیگر و برد و باخت؛ چه با ابزار و وسایلی که برای قمار ساخته و آماده‌شده‌اند؛ مثل نرد، شطرنج یا با ابزاری که جزو وسایل قمار نیستند؛ مانند گردو و انگشتر.20
2-1-7. آلات قمار
اختلافات موجود در تعریف قمار باعث گردیده که در تعیین آلات قمار نیز اختلافاتی به چشم بخورد. برخی به تبع تعاریف قبل، آن را منحصر در آلاتی دانسته‌اند که خاص قمار کردن می‌باشند و جز آن کاربرد دیگری ندارند. برخی دیگر مفهومی گسترده‌تر برای آن در نظر