استخوان و نیز شاخص های مربوط به شکنندگی آن است. ارزیابی دانسیته استخوان نیز از روش های مهم دیگر برای ارزیابی استخوان به شمار می رود (للوواسو همکاران، 2008).
با توجه به مطالب فوق هدف از پژوهش حاضر ارزیابی تاثیر احتمالی نیاسین بر استخوان اسفنجی در هنگام کاربرد این دارو در مقادیر رایج برای کاهش دادن لیپیدهای سرمی و نیز مقادیر بالا با تکیه بر پارامترهای هیستومورفومتریک و رادیوگرافیک در مدل موش صحرایی است.
فصل دوم
کلیات
1-2- هیپرلیپیدمی
هیپرلیپیدمی اشاره به افزایش لیپیدهای موجود در جریان خون شامل کلسترول و تری گلیسرید دارد که معمولا علامت بالینی خاصی نداشته ولی اغلب باعث افزایش خطر گرفتگی رگ های کروناری و ایجاد بیماری سرخرگ کروناری2 می شود که با ایجاد درد در قفسه سینه و گاهی حمله های قلبی همراه است (روسنسون،2013).
1-1-2- تشخیص هیپرلیپیدمی
پروفایل لیپید های سرمی که اغلب اندازه گیری می شوند شامل کلسترول تام، LDL-c، HDL-c، VLDL-c و تری گلیسرید هاست، زمانی فرد به هیپرلیپیدمی مبتلا است که:
الف) سطح LDL-c از میزان mg/dl 130 بالاتر باشد.
ب) سطح HDL-c از میزان mg/dl 60 کمتر باشد.
ج) میزان تری گلیسرید بیشتر از mg/dl 150 باشد.
سطح کلسترول تام قابلیت تشخیصی چندانی ندارد، چرا که ممکن است این میزان کمتر از mg/dl 200 باشد که نرمال در نظر گرفته می شود ولی سطح HDL-c و LDL-c نامناسب باشد و یا بالعکس یعنی کلسترول تام بالاتر از mg/dl200 بوده ولی سطح HDL-c وc -LDL مناسب باشد.
هیپرلیپیدمی یک عامل خطرخاموش به شمار می رود زیرا هیچ علامت بالینی خاصی ندارد. در واقع بالا بودن سطح LDL-c و کم بودن HDL-c یک دلیل قوی برای ایجاد پلاک در سرخرگ هاست که از آن با عنوان آترواسکلروز نام برده می شود. آترواسکلروز در طی زمان منجر به انفارکتوس میوکارد قلب و بیماری های عروق محیطی می شود. مشخصا بالا بودن سطح LDL-c و کم بودن میزان HDL-c بیشتر از بالا بودن میزان کلسترول تام به این فرایند بیماری زا کمک می کند (بونز، 2012).
2-1- 2- عوامل خطر برای ایجاد هیپرلیپیدمی
به خصوص در افراد دارای ژن افزایش تولید کلسترول، احتمال هیپرلیپیدمی بالاست؛ در کنار این امر جیره غذایی هم نقش مهمّی دارد. چربی های اشباع و کلسترول موجود در محصولات حیوانی مثل گوشت و تخم مرغ و شیر می توانند در این زمینه مهم باشند. در بسیاری ازموارد بالا بودن کلسترول ناشی از برآیند جیره و ژنتیک است. اگر این موارد با عوامل زیر همراه شوند امکان ابتلا بیشتر می شود:
الف) استعمال دخانیات
ب) کم بودنHDL-c
ج) بالا بودن فشار خون
د) دیابت
ز) سابقه ی فامیلی ابتلا به بیماری های قلبی
ه) سنّ بالاتر از 45سال در مردان و در زنان سنّ بالاتر از 55 سال
امکان ابتلا در همه ی موارد بالا با ورزش و اصلاح جیره ی غذایی کاهش می یابد (بونز، 2012).
3-1-2- نشانه های بالینی
بیماری نشانه بالینی خاصّی ندارد ولی می تواند خسارت عمیقی به بدن وارد کند. ایجاد سفتی در سرخرگ ها و تشکیل پلاک در عروق و به دنبال آن تنگ شدن مسیر عبور جریان خون از عوارض اصلی این بیماری
است که در صورت درگیری عروق تغذیه کننده قلب می تواند منجر به ایجاد حالت قلب ببری3شود (بونز، 2012).
4-1-2- چگونگی آسیب رساندن به بدن
همان گونه که ذکر شد افزایش LDL-c باعث ایجاد سفتی در دیواره سرخرگ ها وکاهش انعطاف پذیری عروق و تشکیل پلاک در عروق ارگان های مختلف می شود، مثلا در عروق کاروتید ایجاد بیماری سرخرگ کاروتید4 و در عروق کروناری ایجاد بیماری سرخرگ کروناری می کند که با درد در ناحیه ی گردن یا قفسه سینه یا علائم شبیه به آن همراه است. اگر قطعه ای از این پلاک ها جدا و وارد جریان خون شود می تواند ایجاد لخته5کرده و مسیر عبوری جریان خون در ارگان های مختلف را ببندد مثلا حضور لخته در عروق مغزی باعث ایجاد سکته های مغزی و در‌ عروق کروناری باعث ایجاد حملات قلبی می شود. وجود سابقه ی حملات قلبی یا سکته، درد در ناحیه ی گردن، درد ناحیه دست ها و پاها، اگر با دو یا چند نشانه دیگر مثل کمتر بودن سطح HDL-c از میزان mg/dl40 (بالاتر بودن میزان آن از mg/dl60 یا بیشتر از آن باعث کاهش میزان خطر می شود)، بیشتر بودن سطح تری گلیسرید از میزان mg/dl 150، می تواند باعث افزایش امکان بیماریهای قلبی شود (بونز،2012).
5-1-2- انواع هیپرلیپیدمی
دسته بندی در هر کدام از این گروه ها بر پایه الگوی لیپوپروتئین می باشد.
1-5-1-2- اولیه
شامل موارد زیر می شود:
الف) شیلومیکرونمی فامیلی6 که به صورت افزایش سطح شیلومیکرون ها به دلیل کمبود لیپوپروتئین لیپاز یا کوفاکتورهای آن می باشد.
ب) هیپرکلسترولمی فامیلی7 که در آن میزان LDL-c افزایش یافته ولی VLDL-c نرمال است.
ج) هیپرتری گلیسریدمی فامیلی8 که با افزایش تولید c-VLDL با سطح نرمال یا کاهش یافته LDL-c مشخص می شود.
د) هیپرتری گلیسریدمی مخلوط فامیلی9 که در آن c-VLDL سرمی و شیلومیکرون ها هر دو افزایش می یابد.
2-5-1-2-ثانویه
در نتیجه بیماری های کبدی-صفراوی، چاقی مفرط، کم کاری تیروئید، دیابت، تغذیه نامناسب (جیره غنی از چربی های اشباع و کلسترول)، نوشیدن الکل، بیماری های کلیوی مثل سندروم نفروتیک و بعضی داروها (مهار کننده های پروتئاز HIV، مدرهای تیازیدی، استروئیدها و…) ایجاد می شود (سادی، 2008).
گلوکوکورتیکوئیدها و استروژن موجب افزایش تری گلیسرید و HDL-c می شوند، استروژن موجب سرکوب سیستم انتقال تری گلیسرید ها شده و شیلومیکرونمی و در نهایت پانکراتیت ایجاد می کند، استروئید های خوراکی بر خلاف تستوسترون قابل تزریق، باعث کاهش HDL-c می شوند، داروهای ضدّ فشار خون اثرات متفاوتی روی لیپید و لیپوپروتئین دارند؛ به این صورت که داروهای تیازیدی کوتاه اثر موجب افزایش کلسترول و تری گلیسرید و LDL-c شده در حالی که داروهای تیازیدی طولانی اثر، اثر خاصی روی لیپیدهای خونی ندارند، دارو های بلوک کننده گیرنده های آلفا10ممکن است باعث افزایش HDL-c شوند در صورتی که بتا بلوکر11 ها موجب افزایش تری گلیسرید و کاهش HDL-c می شوند، سیکلوسپورین باعث افزایش c- LDLو لیپوپروتئین aمی شود، سایمتیدین، داروهای ضد تشنج و تاموکسیفن باعث افزایش HDL-c می شوند، از آنجایی که یک علت اولیه برای هیپرلیپیدمی کم کاری تیروئید است تیروکسین و TSHدر درمان موارد خاص هیپرلیپیدمی به کار می رود (استون، 1994).
اکثر هیپرلیپیدمی ها در اثر دیابت ملیتوس به همراه یکی از علل اولیه آن است (سادی، 2008).
عواملی نظیر الکل، استروژن و استروئید و یا آبستنی می توانند برای هیپرلیپیدمی فامیلی کمک کننده باشند به این شکل که باعث اختلال در سیستم انتقال لیپیدهای اشباع و ساخت شیلومیکرون ها می شوند (استون، 1994).
6-1-2- تشخیص
1-6-1-2-میزان کلسترول تام
الف) کمتر از mg/dl200( mmol/lit17/5) نرمال است.
ب) mg/dl 239-200 ( mmol/lit18/6-17/5) مرزی است.
ج) بیشتر ازmg/dl240(mmol/lit 21/6) بالا است (روسنسون، 2013).
2-6-1-2-میزان LDL-c
تست اندازه گیری بعد از 14-12 ساعت ناشتایی انجام می شود ولی تست دیگری در این زمینه وجود دارد که میتواند در حالت غیر ناشتا هم انجام شود ولی اطلاعات این دو تست کمی با هم متفاوت است.
الف) برای کسانی که بیماری قلبی ندارند: کمتر از mg/dl 130 (129-100)
ب) برای بیماران قلبی و سایر بیماری ها مثل دیابت و فشار خون کمتر ازmg/dl 100
ج) در بیماران بسیار شدید قلبی کمتر از mg/dl70
د) در کودکان کمتر از mg/dl35
ز) سطح LDL-c به میزان mg/dl159-130حدّ مرزی شناخته می شود و در میزان بیشتر ازmg/dl160 احتمال خطرات قلبی زیاد می شود (بونز، 2012).
3-6-1-2-میزان تری گلیسرید
بعد از 14-12ساعت ناشتا بودن تست انجام می گیرد.
الف) حدّ کمتر از mg/dl150( mmol/lit69/1) نرمال است
ب) mg/dl199-150 ( mmol/lit25/2-69/1) حدّ مرزیست
ج) mg/dl499-200 (mmol/lit 63/5-25/2) بالا و بیشتر ازmg/dl500 (mmol/lit 65/5 ) بسیار بالا شناخته می شود (بونز، 2012).
4-6-1-2-میزان HDL-c
بالاتر رفتن سطح آن از mg/dl60 (mmol/lit 55/1) احتمال بیماری سرخرگ کروناری قلب را کاهش می دهد. کمتر بودن آن از mg/dl 40 در موارد افزایش کلسترول خون، احتمال بیماری سرخرگ کروناری قلب را افزایش می دهد. این فاکتور می تواند در حالت غیر ناشتا هم اندازه گیری شود (روسنسون، 2013).
5-6-1-2-میزان بدون12HDL-c
این فاکتور از تفریق HDL-c از کلسترول تام حاصل می شود که فاکتور بهتری نسبت به LDL-c برای سنجش امکان ایجاد بیماری های قلبی به