وزه امکان پذیر نیست. کتابخانهها در حرکت بهسوی دنیای دیجیتال، علاوه بر رقابت با رقبای جدید، باید در اندیشه رسالت وجودی خود که همان حفظ میراث بشری- که در دنیای دیجیتال علاوه بر میراث مکتوب، میراث دیجیتال را نیز در برمیگیرد – و ارایه خدمات فرهنگی به جامعه کاربران باشند.کتابخانهها در حرکت بهسوی دنیای دیجیتال با چالشهای حقوقی، فنی، نیروی انسانی متخصص، شبکههای ارتباطی، مدیریتی و غیره مواجه اند که باید پیش از آغاز فعالیتشان، در مسیر رفع این چالشها حرکت کنند.
2-2. مبانی نظری
مفهوم کتابخانههای دیجیتال اولین بار در سال 1940، توسط بوش وانه وار4 در مورد سیستم میماکس5 بصورت شفاف تعریف شد. سیستم میماکس یک کتابخانه دیجیتال مربوط به آینده بود، در این سیستم چنین تصور میشد که یک فرد میتواند همه کتابها، دفاتر و ارتباطاتش را دریک دستگاه ذخیره کند (نبوی، 1387).
ایجاد کتابخانه دیجیتالی مستلزم دسترسی به متن کامل منابع اطلاعاتی در قالب کامپیوتری است و این اطلاعات میتواند تنها نوشتاری نباشد(فاکس، 1995).
یک کتابخانه دیجیتالی از تعداد زیادی رایانه تشکیل شده که به وسیله یک شبکه متصل شدهاند. مهم ترین شبکه اینترنت است که بهوجود آمدن آن به عنوان یک شبکه قابل انعطاف، ارزان و جهانی عامل موثر در توسعه کتابخانههای دیجیتالی شده است.
رایانههای موجود در شبکه، سه عملکرد اصلی دارند: کمک به کاربران برای ارتباط با کتابخانه، ذخیره منظم اطلاعات جهت نگهداری بلند مدت، خدمات جستجو و مکان یابی اطلاعات با ارایه فهرستها و نمایه ها(آرمز، 1381).
مدیران در تصمیمگیری کتابخانه نقش اساسی دارند و برای تصمیمگیری آگاهانه در باب هر موضوع باید علاوه بر فراهم ساختن امکانات و تجهیزات سختافزاری و نرمافزاری از اطلاعات تخصصیمربوط به آن موضوع نیز آگاه باشند. مدیرانی که فاقد آگاهی، تخصص و نگرش مثبت باشند به راحتی نمیتوانند ابداعات و نوآوریها را ایجاد کنند (مظفرمقام،1387).

2-2-1. تاریخچه روند فنآوری اطلاعات در کتابخانه‌ها
هر چند تا دیروز شکل مرسوم دسترسی محققان به اطلاعات پژوهشی به اشکال کاغذی و لوح فشرده بوده‌است، لیکن امروزه عرضه کنندگان اطلاعات، شبکه‌های وب را به عنوان رسانه‌ای مناسب‌تر برای پایگاه‌های اطلاعات مرجع و مجلات پژوهشی تمام متن یافته‌اند. کاربران می‌توانند از طریق وب، اطلاعات مورد نیاز تحقیق خود را در طول شبانه روز و در تمام روزهای هفته از هر مکانی بازیابی کنند. به علاوه، بسیاری از پایگاه‌های مبتنی بر وب، به شکل قوی تری تجهیز شده‌اند ویا اینکه اطلاعات بیشتری نسبت به شیوه‌های سنتی کاغذی یا لوح فشرده ارایه می‌کنند. تغییرات سریع و همه جانبه، کتابخانه‌های تخصصی و کتابداران متخصص در این کتابخانه‌ها را در آستانه عصر جدیدی قرار داده‌است که با گذشته نه چندان دور، بسیار متفاوت است. سیستمهای رایانه‌ای که در کتابخانه‌ها تا دهه ?? مورد استفاده قرار می‌گرفت، ارتباطی پیوسته و مستقیم با عملکردهای سنتی کتابخانه‌ها برقرار می‌نمود، علی رغم توانایی و قابلیتهای عملی و گسترده فهرستهای قابل دسترسی برای عموم 6و سیستمهای محلی متصل بدانها، کتابخانه‌ها هنوز مدلی سنتی از مجموعه‌های فیزیکی و محلی هستند که عمدتا از طریق ابزارهای کتابشناختی ناهماهنگ، میتوان بدانها دسترسی یافت. هم اکنون پیشرفت‌های قابل توجهی دیده می‌شود که در حال تغییر بنیادی این مدل است. فنآوریهای نو، فهرست‌های کتابخانه را از راهنماهای ساده منابع به سیستمهای جامع اطلاعاتی تغییر داده‌اند و در مرحله ایفای تعهد خود در انتقال مستقیم منابع اطلاعاتی کتابخانه‌های دنیا و مراکز اطلاعرسانی به میز استفاده کنندگان هستند. داده‌های رقمی و تصاویر الکترونیکی، کمکم جایگزین منابع اطلاعاتی فیزیکی شدهاند. روشهای سریع دستیابی به منابع اطلاعاتی به تدریج اهمیت بیشتری از گردآوری مجموعه‌های جدید پیدا کرده‌است.به گفته کینگ در سال????بیش از?? درصد روزنامه‌ها و نشریات به صورت پیوسته و از طریق شبکه‌های دوربین‌المللی در دسترس خواهند بود. این پیشرفتها پیامدهای عمیقی درکتابخانه‌های تخصصی دارد. فنآوری تقریبا تمام جنبه‌های کار کتابخانه را تحت تاثیر خود قرار داده‌است: کتابداران شاغل در بخش فراهمآوری اکنون باید به دنبال راهی جهت دسترسی مراجعان به منابع دیجیتال باشند، فهرستنویسان باید این منابع را دسترس پذیر سازند و کتابداران مرجع نیز ضمن کمک به مراجعان در داخل کتابخانه باید پاسخگوی ارباب رجوع از راه دور باشند.
تاریخ استفاده ازرایانه در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاعرسانی را می‌توان به چند دوره نسبتا مشخص تقسیم کرد: در دهه ???? نخستین روشهای نیمه ماشینی ذخیره و بازیابی اطلاعات با استفاده از نظام برگه‌ای لبه منگنه مورد توجه قرار گرفت. این نظام در واقع پیش آمد نظام‌های رایانه‌ای دهه ???? بود. در دهه ???? شاهد گسترش نظام‌های پیوسته چه از نظر تنوع و ایجاد نرم‌افزارهای آماده و تجهیزات چاپ و نمایش اطلاعات و چه از نظر نفوذ و کاربرد این نظام‌ها در کشورهای در حال رشد بود. دهه ???? دهه رشد اینترنت به حساب می‌آید و کتابخانه‌ها نیز از این پدیده حاصل از فناوریهای جدید در کارهای خود به خوبی استفاده کردند. این مسیر روز به روز در حال تحول و پیشرفت است و جهت آن به سوی افزایش توانایی‌های انسان در به دست آوردن دقیق اطلاعات می‌باشد. استفاده از فناوری اطلاعات نیازمند آموزشهای ویژه نه تنها برای کتابداران که مستقیما دست اندرکار اطلاع رسانی اند، بلکه برای استفاده کنندگان عادی نیز می‌باشد. امروزه باسواد کسی است که سواد رایانه‌ای داشته باشد و خود بتواند مستقیما از امکانات رایانه‌ای استفاده کند(ویتور،1383).
2-2-2. تعاریف کتابخانه دیجیتالی
اجزای زیر را در تعاریف مختلف موجود از کتابخانه دیجیتال می توان یافت:
1.کتابخانه دیجیتال یک نهاد واحد نیست.
2.کتابخانه دیجیتال برای لینک منابع به تکنولوژی نیاز دارد.
3.رابطه بسیاری از کتابخانه های دیجیتال با سرویسهای اطلاعاتی برای استفاده کنندگان نهایی شفاف است.
4.دستیابی جهانی به کتابخانههای دیجیتال و سرویسهای اطلاعاتی یک هدف است7.(سیکدیو،2003)
کتابخانه دیجیتال (الکترونیکی) کتابخانه‌ای است که در آن اسناد به جای کاغذ یا سایر رسانه‌های محلی به شکل الکترونیکی ذخیره شده‌اند. اساس این کتابخانه‌ها ذخیره مدارک به شکل الکترونیکی و نیز استفاده الکترونیکی است. به این صورت که هر فردی در هر نقطه با استفاده از یک کامپیوتر معمولی و یک خط تلفن بتوانند به تمامی اطلاعات یک کتابخانه عظیم دسترسی پیدا کند. از این رو کافی است که منابع را در حافظه این نوع کتابخانه‌ها قرار داد. مجموعه روشها، خدمات و ساختارهای اطلاعاتی که باعث می‌شوند تا اطلاعات در قالب یک فن‌آوری نوین با دسترسی آسان، سریع و گسترده ارایه شوند، کتابخانه دیجیتال نام دارد (زوارقی،1383).
تعریفی دیگر از کتابخانههای دیجیتال به مفهوم تبادل رقومی اطلاعات چند رسانهای در یک محیط ارتباطی گسترده و وسیع تعبیر می شود .
کتابخانه الکترونیکی، سازمانی است حاوی منابع خاص که نگهداری آنها، دارای ارزش زیادی بوده و لذا در آن راهکارهایی جهت گزینش، سازماندهی، ارایه دسترسی‌های کنترل شده، امکان توزیع، حفظ یکپارچگی و اطمینان از ماندگاری مجموعه اطلاعات در طول زمان، پیشبینی گردیده‌ است. سهولت دسترسی به منابع و مقرون به صرفه بودن آن، امکان تبادل اطلاعات و منابع موجود با دیگر سازمانها، بهکارگیری مکانیزمهایی جهت حفظ، گسترش و توسعه، توجه به مسئله مالکیت معنوی، از مهمترین ملاحظات در کتابخانه دیجیتال می‌باشد.
سر درگمی‌های موجود در مورد این عبارت ناشی از آن است که در طول سالها، عبارات متنوعی برای این مفهوم به کار برده شده‌است (مانند کتابخانه‌های الکترونیکی، مجازی، کتابخانه‌های بدون دیوار) و دقیقا” مشخص نبود که معنای واقعی هر کدام از این مفاهیم چیست؟ از سوی دیگر، کتابخانه‌های دیجیتال مورد توجه حوزه‌های مختلف پژوهشی و تحقیقاتی است.