دانش به خالق محیط یادگیری متحول کرده و فراگیران ضمن آشنایی با چگونگی برقراری توازن میان راهنمایی و عرضه مهارت و کسب انواع مهارت های ارتباطی و با ایجاد مجال تفکر و کار مستقل، فراگیران در تسهیل فرایند یادگیری به ایفای نقش بپردازند.
با توجه به اهمیت موضوع و نقش عمده اینترنت بر یادگیری مهارت های ارتباطی و ضرورت کسب انواع مهارت های ارتباطی در عصر اطلاعات برای دانشجویان ، محقق به بررسی سطح ونوع استفاده از اینترنت در یادگیری مهارت های ارتباطی دانشجویان می پردازد. در این راستا پژوهشگر دیدگاه دانشجویان را در رابطه با نقش استفاده از اینترنت در یادگیری مهارت ارتباطی کلامی و غیر کلامی را مورد بررسی قرار می دهد.
بیان مسئله
یکی از ویژگی های بارز زندگی بشر در قرن بیستم و نیز هزاره سوم که هم اکنون در ابتدای آن واقع شده ایم، تغییر و تحولات اساسی در کلیه شئون و جنبه های آن است. این تحولات بیش از هر عاملی با رشد سریع فناوری ارتباط دارد. رشد فناوری اگرچه سبب رفاه و آسایش بشر امروزی شده است، اما به دلیل سرعت خیره کننده آن، انسان ها قادر نیستند در همه حال خود را با شرایطی که مدام در حال متحول شدن است وفق دهند. به همین دلیل آسیب های روانی و اجتماعی ناشی از رشد سریع فناوری در کنار سایر معضلات، زندگی ما را تهدید می نماید. مشخصه دیگر دنیای مبتنی بر فناوری، پیچیدگی های آن است. هر اندازه که دانش بشری پیشرفت می نماید و زیربنا های مختلف زندگی انسان امروزی با علم و دانش عجین تر می گردد، بر پیچیدگی این زندگی افزوده می شود. لذا بشر امروز برای ایفای موفقیت آمیز نقش خود باید از دانش، نگرش و مهارت های بیشتر و بالاتری برخوردار باشد تا بتواند از عهده مسائل و مشکلات امور زندگی خود در دنیای پرپیچ و خم برآید. (ملکیان، 1386،ص4)
در این میان، قشردانشجو بیشتر از سایر اقشار جامعه نیازمند کسب آگاهی و مهارت های زندگی می باشند.مهارت های زندگی مربوط به نحوه عمل رفتار هستند و از این رو باید به طور عملی آموخته شوند. این آموزش ها را می توان به روش یادگیری فعال در برنامه های آموزشی یا از طریق نمایش مهارت های زندگی در محیط آموزشی آموخت و بهترین راه برای آموختن آنها، روش یادگیری محور است.
بنابراین در این راستا، سیستم های نظام آموزشی کشور به خصوص نظام آموزش عالی برای ایجاد و پرورش مهارت های زندگی به خصوص مهارت های ارتباطی عمده ترین وظیفه را دارند. همچنین نقش اساتیدو وجود برنامه های مدون آموزشی در زمینه مهارت های زندگی و استفاده از وسایل جدید ارتباطی مثل اینترنت می توانند با حفظ هویت فرهنگی و اجتماعی در پرورش مهارت های زندگی دانشجویان بسیار کارساز باشند.
“امروزه ظهور تکنیک دیجیتال و فلسفه دیجیتالیسم در جهانی شدن امورات در فرهنگ عالم با اهمیت تلقی می شود، در دنیای اینترنت دیگر مرزهای زمینی معنی خود را از دست داده و تمام دنیا در دهکده جهانی خلاصه شده است” (مک لوهان، 1980، ص121).
بنابر این امروزه اینترنت به عنوان مهمترین ابزار و روش برای توانمندی جوامع در قرن جدید بکار می رود و عامل ایجاد تغییرات اساسی در زندگی، آموزش ،صنعت و فرهنگ محسوب می شود. (ملکی، 1382،ص80).
لازمه زندگی کردن در جامعه اطلاعاتی و تبدیل شدن به شهروند مطلع، آموختن انواع مهارت های ارتباطی به خصوص مهارت ارتباط کلامی و غیرکلامی است و بزرگترین عامل، در شکوفاسازی این مهارت ها، بخش آموزش است.
نظام آموزش عالی هر کشور عمده ترین رسالت را در شکوفاسازی و یادگیری مهارت های ارتباطی به عهده دارد. “در این شرایط، آموزشی موفق است که همگام با تغییرات فناوری جدید، پاسخگوی نیازها و تحولات در سطح جامعه باشد. با ظهور فناوری های جدید خصوصاً اینترنت نقطه تردیدی نمانده است که دنیا شاهد تحولات عظیم در زمینه آموزش خواهد بود” (موسوی، 1386، ص1382).
فناوری اینترنت عرصه آموزش را متحول ساخته است و منجر به کسب انواع مهارت های زندگی به خصوص مهارت های ارتباطی شده است. یکی از مهمترین مهارت های زندگی داشتن مهارت های ارتباطی است و ارتباط از مولفه های اصلی زندگی اجتماعی است. ارتباط موثر نه تنها وسیله انتقال اطلاعات بین افراد بلکه نشانگر احساسات آنها نسبت به هم، تصحیح سوءتفاهم ها و نهایتاً لازمه رشد یک اجتماع است. (عباسپور، 1386، ص229)
در هزاره تبادل اطلاعات با رواج یافتن انواع رسانه های همگانی،همچون اینترنت که اطلاعات بی شمار وراه های ارتباطی بی حد ومرزی را در اختیار همگان قرار می دهد،تمام افراد جامعه به خصوص دانشجویان به دلیل نقش سازندگی فردای جامعه،نیازمند یادگیری انواع مهارت های ارتباطی می باشند..
در چنین شرایطی کسب مهارت های ارتباطی برای برخورد با مشکلات روزمره زندگی و جامعه پذیری مسئله اساسی است،زیرا با رشد سریع فناوری روز و سرعت خیره کننده آن،انسانها قادر نخواهند بود ،در همه حال خود را با شرایطی که مداوم در حال دگرگونی است ،وفق دهند.
بنابراین کسب انواع مهارت های ارتباطی برای دانشجویان از ضروریات است،زیرا لازمه زیستن در جامعه اطلاعاتی، مجهز بودن به انواع مهارت های ارتباطی است.در این راستا با توجه به اهمیت موضوع،محقق به بررسی رابطه بین سطح ونوع استفاده از اینترنت و یادگیری انواع مهارت های ارتباطی می پردازد.
در این راستا دیدگاه دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه مورد بررسی قرار می گیرد و سوالات اساسی تحقیق عبارتند از : جامعه موردنظر تا چه حد از مهارت های ارتباط کلامی و غیرکلامی بهره مند هستند؟ آیا اینترنت در یادگیری این مهارت ها نقش اساسی را ایفا می کند؟ آیا اینترنت به عنوان یک وسیله ارتباطی جدید در برخورد دانشجویان با مشکلات زندگی نقش به سزایی دارد؟
ضرورت تحقیق
اگر قرن بیست و یکم را دروازه ورود به عصر اطلاعات بدانیم، مهمترین دستاوردهای فناوری اطلاعات در قرن بیست و یکم ایجادو گسترش شبکه جهانی اینترنت است. گسترش روزافزون این شبکه باعث شده است ،بسیاری از مرزهای موجود در ارتباطات بین افراد و ملل مختلف از بین برود. فناوری با یک تغییر بنیادین منجر به شکل گیری نوع جدید از جوامع تحت عنوان جامعه اطلاعاتی شده است.
بیشتر کارشناسان و متخصصان فناوری اطلاعات بر این باورند که در عصر حاضر ما با اقیانوسی از اطلاعات مواجهه هستیم و باید در عوض پرتاب کردن خود به درون این اقیانوس با نحوه غواصی کردن در آن آشنا شویم زیرا هر اندازه که فناوری به افق های جدیدی دست می یابد، تحولات عظیمی در آموزش و یادگیری انواع مهارت ها در تمام سطوح آموزشی ایجاد می گردد.
چنین عصری، نیازهای زندگی امروزوبه دنبال آن تغییرات سریع اجتماعی ،فرهنگی، شبکه پیچیده ارتباطات انسانی ،تنوع ،گستردگی و هجوم منابع اطلاعاتی انسان ها را با چالش ها و مشکلاتی روبروساخته است که مقابله موثر با آنها نیازمند توانمندی و مهارت هایی است تا افراد بتواند زندگی خود را به شکل مطلوبی به سامان برساند. (دینانی، 1385، ص1)
در عصری که به انفجار دانش و اطلاعات لقب گرفته است هر چند سال یکبار حجم اطلاعات موجود در جهان به دوبرابر افزایش می یابد. در چنین شرایطی نظام های آموزش عالی نمی توانند بر منابعی تکیه کنند که به سرعت معنی و اعتبار خود را از دست می دهند. بر این اساس هدف آموزش و پرورش نیز در این عصر پیچیده تر شده و دیگر بخش دانش ها و مهارت ها کافی نیست و از یادگیرندگان انتظار می رود به سطوح بالایی از حیطه شناختی یادگیری مشارکتی و کسب انواع مهارت ها به خصوص مهارت های ارتباطی برسند. (سرکارآرانی،1386، ص31)
دراین راستا، بکارگیری اینترنت و وسایل ارتباطی جدید می توانند در یادگیری مهارت های ارتباطی در فراگیران برای مواجهه شدن با مسائل و مشکلات زندگی روزمره موثر واقع شوند و با تقویت خودپنداره ،اتکاء به نفس، حس همکاری ،ایجاد روحیه مقاومت در برابر مشکلات زندگی و ساختن یک شهروند متعادل با مهارت های ارتباطی مقبول در اجتماع در توسعه پایدار ملی کشور گام های اساسی بردارند.
به این ترتیب با توجه به امر بازنگری فرایند آموزش و استفاده از فناوری روز جهان در حوزه آموزش عالی ، به دلیل اینکه اینترنت با سرعت خیره کننده اش درعصر اطلاعات ،راه های ارتباطی وسیعی را پیش روی افراد قرار می دهد ،یادگیری انواع مهارت های ارتباطی لازمه زیستن در عصر اطلاعاتی شده است .
به این ترتیب یادگیری انواع مهارت های ارتباطی برای کلیه افراد،به خصوص دانشجویان بسیار ضروری است ،زیرا برای جامعه پذیری و برخورد با مشکلات