ر مخلوط ها مخصوصاً مخلوط‌های سه‌تایی و چهارتایی با اثرات سینرژیسمی، قدرت نهایی آنتی‌اکسیدانی را تقویت می‌نمایند. با توجه به این که مخلوط 4 تایی در این آزمایش قدرت آنتی اکسیدانی خوبی از خود نشان داد و در مدل‌های مختلف بین 22 تا 29 درصد اثرات سینرژیسمی را بروز داد از این مخلوط در دو آزمایش دیگر استفاده گردید. در آزمایش دوم، تأثیر این مخلوط گیاهی بر گاوهای دوره انتقال که دو منبع اسیدهای چرب ضروری شامل دانه سویای اکسترود شده به عنوان منبع اسیدهای چرب امگا-6 و دانه کتان اکسترود شده به عنوان منبع اسیدهای چرب امگا-3 بر پاسخ‌های عملکردی، متابولیت‌های خونی، مقاومت انسولینی و وضعیت آنتی اکسیدانی دام‌ها بررسی گردید. در این آزمایش دام‌ها از 25 روز قبل از زمان تخمینی زایش جیره‌های آزمایشی را دریافت نمودند. آزمایش به شکل فاکتوریل 2×2 (شامل دو منبع اسیدهای چرب ضروری و مخلوط گیاهان دارویی) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی انجام شد. گاوها قبل و بعد از زایش 150 و 170 گرم از مخلوط گیاهان دارویی را دریافت نمودند. دام‌هایی که جیره‌های حاوی اسیدهای چرب امگا-3 دریافت نمودند مصرف خوراک قبل از زایش بالاتری داشته و بعد از زایش نیز مصرف خوراک بیشتر، کاهش وزن کمتر و توازن انرژی، تولید شیر و درصد لاکتوز شیر بیشتری داشتند. قبل از زایش مصرف گیاهان دارویی مصرف خوراک را افزایش داد. بعد از زایش، گاوهایی که مخلوط گیاهان دارویی را در جیره‌های بر پایه دانه سویا دریافت نمودند، مصرف خوراک بالاتری داشتند. بعد از زایش، دام‌هایی که جیره برپایه دانه کتان مصرف نمودند غلظت اسیدهای چرب غیر استریفه و نسبت انسولین به گلوکز کمتر و گلوکز بیشتری داشتند. گاوهایی که مخلوط گیاهان دارویی دریافت نمودند اسیدهای چرب غیر استریفه کمتری داشتند. قبل از زایش، شاخص کمی حساسیت انسولینی در دام‌هایی که گیاه دارویی در جیره های برپایه دانه کتان و بعد از زایش در جیره های بر پایه دانه کتان و سویا، بالاتر بود که نشان دهنده بهبود مقاومت انسولینی در این تیمار بود. نتایج تست تحمل گلوکز بعد زایش نشان داد که جیره برپایه کتان اکسترود شده منجر به افزایش سطح پایه گلوکز و کاهش سطح زیر منحنی گلوکز به دنبال تزریق وریدی گلوکز گردید. قبل از زایش، اضافه نمودن مخلوط گیاهان دارویی ظرفیت آنتی اکسیدانی را افزایش داد و غلظت مالوندی آلدهید قبل و بعد از زایش را کاهش داد. مصرف جیره‌های حاوی اسیدهای چرب امگا-3 علی رغم اینکه مقاومت انسولینی را بهبود بخشید، ولی به طور سطحی تنش اکسیداتیو را بیشتر نمود. در کل، هر دو استراتژی تغذیه‌ای یعنی افزایش اسیدهای چرب امگا-3 جیره و مخلوط گیاهان دارویی عملکرد را بهبود بخشیده و مقاومت انسولینی را کاهش دادند. در آزمایش سوم، تأثیر مخلوط گاهان دارویی بر مصرف خوراک، عملکرد، سلامت پستان، تخمیر شکمبه‌ای و متابولیت‌های خونی گاوهای با دو سطح سلول‌های سوماتیک (260000 تا 500000) متوسط و بالا (بیش از 500000) در شیر بررسی شد. تعداد 24 راس گاو هلیشتاین چند شکم زایش در دوره اواسط شیرواری بر اساس شکم زایش و روز شیردهی بلوک بندی شد و به دو گروه با سلول‌های سوماتیک متوسط و بالا تقسیم شدند. هر یک از گروه‌های سلول‌های سوماتیک به دو گروه تقسیم شد و یک گروه مقدار 185 گرم از مخلوط گیاهان دارویی را مصرف نموده و گروه دیگر گیاه دارویی دریافت ننمودند. نتایج نشان داد که اضافه نمودن گیاهان دارویی سلول‌های سوماتیک شیر گاوها را کاهش داد که نشان دهنده بهبود سلامت پستان در دام‌های با سلول‌های سوماتیک بالا بود، اما این پاسخ در گاوهای با سلول‌های سوماتیک متوسط مشاهد نگردید. اضافه نمودن مخلوط گیاهان دارویی به جیره منجر به افزایش مصرف خوراک و تولید شیر گردید، درحالی که این دام‌ها چربی زیر پوستی بیشتری از دست داده و غلظت بتاهیدروکسی بوتیرات و کلسترول خون بالاتری داشتند. اضافه نمودن گیاهان دارویی شیر تصحیح شده بر اساس چربی و انرژی را در دام‌هایی که سلول‌های سوماتیک بالایی داشتند افزایش داد. در کل، به نظر می رسد مخلوط گیاهان دارویی می‌تواند یک استراتژی موثر در راستای بهبود عملکرد و سلامت پستان در دام‌های با سلولهای سوماتیک بالا باشد.
واژه‌های کلیدی: مخلوط گیاهان دارویی، اسیدهای چرب ضروری، دوره انتقال، سلامت پستان، مقاومت انسولینی و استرس اکسیداتیو
فصل اول
مقدمه
دوره انتقال یکی از حساسترین دوره‌های زندگی یک گاو شیری بوده و میتواند سلامت و عملکرد تولیدی و تولید مثلی گاو را تحت تأثیر قرار دهد [107]. انتقال از مرحله آبستنی سنگین به مرحله تولید شیر منجر به تغییرات شدید فیزیولوژیک میگردد و بنابراین تنظیم دقیق متابولیسم گلوکز و چربی در بدن دام به منظور سازگاری متابولیک و سپری کردن موفق این دوره ضروریست [193]. افزایش نیاز انرژی و تغییرات هورمونی در این دوره کوتاه ولی حساس منجر میشود که دام‌ها وارد توازن منفی انرژی گردند و این توازن منفی انرژی با افزایش لیپولیز و پروتئولیز از ذخایر بدنی دام جبران میگردد. همچنین متابولیسم انرژی در دوره انتقال با افزایش نرخ تولید گونه‌های فعال اکسیژن و احتمالا تنش اکسیداتیو نیز همراه می‌باشد [95]. مخصوصاً بتا اکسیداسیون وسیع اسیدهای چرب غیراستریفیه در کبد منجر به تولید بیش از حد گونه‌های فعال اکسیژن میگردد [37]. تحقیقات نشان دادند که تنش اکسیداتیو میتواند زمینهساز بسیاری از شرایط پاتوفیزیولوژیک در گاوهای شیری باشد که عملکرد تولیدی و تولیدمثلی را متاثر نموده و بیماری‌های عفونی مانند ورم پستان را بیشتر نماید [35، 149 و 177]. مقاومت انسولینی، یا عدم پاسخ بهینه بافتهای هدف به انسولین، یکی از سازگاریهای مهم نشخوارکنندگان در دوره انتقال می‌باشد [235]. ایجاد مقاومت انسولینی خفیف در دوره انتقال میتواند گلوکز، اسیدهای آمینه و اسیدهای چرب بیشتری را به جفت در اواخر آبستنی و غدد پستانی در اوایل زایش سوق دهد. اما مقاومت انسولینی تشدید یافته میتواند عملکرد سلولهای چربی را مختل نموده و منجر به بالا رفتن غیرطبیعی اسیدهای چرب غیراستریفیه (NEFA) خون گردد [214 و 216] که این موضوع دام را مستعد وقوع بیماریهای متابولیکی می‌نماید. استراتژی‌های تغذیهای که بتواند به طور موثری حساسیت انسولینی را بهبود بخشد ممکن است بتواند بسیج چربی از ذخایر بدنی را محدود نموده و وقوع بیماری‌های متابولیکی مرتبط با متابولیسم انرژی در دوره انتقال را کاهش دهد.
بهبود راندمان خوراک در نشخوارکنندگان از طریق حداقل نمودن اتلاف انرژی با بهبود قابلیت هضم و دست‌کاری‌های تخمیر شکمبه‌ای به سمت تولید پروپیونات بیشتر و به دنبال آن کاهش تولید متان میسر می‌گردد. متان به تنهایی می‌تواند 2 تا 12 درصد از اتلاف انرژی خام را شامل گردد [24]. موننزین که یک آنتی بیوتیک بوده و از خانواده یونوفرها می‌باشد، میتواند راندمان خوراک را از طریق کاهش تولید متان و نیتروژن آمونیاکی در شکمبه بهبود بخشید [187]. اما در سال 2006 استفاده آنتی بیوتیک‌ها با اهداف غیر دارویی در تغذیه دام ار طرف اتحادیه اروپا ممنوع شد و محققین را بر آن داشت تا به جستجوی ترکیبات جایگزین باشند. گیاهان دارویی و ترکیبات استخراج شده از آنها که حاوی مقادیر متنوعی از متابولیتهای ثانویه میباشند. از آنجا که این ترکیبات غالباً دارای اثرات قوی ضد میکروبی هستند به عنوان جایگزین مناسب برای یونوفرها در نظر گرفته شدند و تحقیقات وسیعی در این زمینه انجام شد [57]. تحقیقات اولیه صورت گرفته در این زمینه تشان دادند که استفاده از این ترکیبات در تغذیه نشخوارکنندگان میتواند تخمیر شکمبه‌ای را در مسیری تغییر دهد که بهره‌وری از خوراک بیشتر گردد. بسیاری از این ترکیبات که در تغذیه انسان و دام مورد استفاده قرار میگیرند بیضرر بوده و عموماً به عنوان ترکیبات سالم1 شناخته میشوند.
گیاهان دارویی همچنین اثرات آنتی اکسیدانی و ضد التهابی قوی از خود نشان میدهند. شرایط تنش اکسیداتیو و التهاب هر دو به عنوان ریسک فاکتورهای اصلی آغاز سرطان و پیشرفت بسیاری از بیماری‌های و ناهنجاری‌ها در نظر گرفته میشود [118 و 256]. عدم توازن بین تولید گونه‌های فعال اکسیژن و ظرفیت آنتی اکسیدان سلولی منجر به تنش اکسیداتیو می‌گردد. گیاهان دارویی و ادویه‌ها حاوی اسیدهای فنولیک محلول در آب بوده که می‌تواند گونه‌های فعال اکسیژن را حذف نمایند. همچنین دارای ترکیبات محلول در چربی بوده که ممکن است از تولید ترکیبات