ت؛ تغییری که مبنای هرگونه اقدام در عرصه اقتصاد واقع شده است.
تجارت الکترونیک به زبان ساده به هرگونه معامله ای گفته می شود که در آن خرید و فروش کالا یا خدمات از طریق اینترنت صورت می گیرد و به واردات و صادرات منتهی می شود. تجارت الکترونیک معمولا کاربرد وسیعتری دارد، یعنی نه تنها شامل خرید و فروش از طریق اینترنت است، بلکه سایر جنبه های فعالیتهای تجاری مانند خریداری، صورت برداری از کالاها ، مدیریت تولید، تهیه و توزیع، جابجایی کالاها و خدمات پس از فروش را نیز در بر می گیرد.
مطالعات نشان می دهد که تعمیق در سرمایه و رشد بهره وری کل عوامل در تکنولوژری اطلاعات و ارتباطات، تاثیر معناداری در شتاب رشد و بهره وری نیروی کار در دهه 1990 داشته است. مطالعات نشان می دهد که هم تولید و هم هزینه های صرف شده در ابزارهای پردازش داده الکترونیکی باعث افزایش رشد بهره وری کل عوامل تولید می شوند (Hacker & Morsink , 2002).
مطالعاتحاکی از آنست که IT به SMEs کمک می کند تا بتوانند به فشارهای محیطی پاسخ دهند، تقاضای مشتریان را برآورده کنند و با چالشهای جهانی شدن روبرو شوند (Bernardes & Verville , 2005).
استفاده از تجارت الکترونیک به عنوان یکی از کاربردهای فناوری اطلاعات برای شرکتهای کوچک و متوسط بسیار سودمند است. از جمله منافع می توان به موارد زیر اشاره نمود: (Thulani , Tofara & Langton , 2010)
توانایی مقایسه شدن با شرکتهای بزرگتر
بهبود ارتباطات، کیفیت و اطلاعات
کاهش هزینه ها
افزایش محدوده بازار
یافتن تامین کنندگان جدید
افزایش کارایی عملیاتی
پیشنهاد محصولات و خدمات جدید
دستیابی به بازارهای جهانی
کاهش هزینه های تعاملات و اطلاعات
کاهش هزینه های تبلیغات
از طرفی ویژگیهای خاص صنایع کوچک و متوسط باعث شده است که این شرکتها در پذیرش تجارت الکترونیک با موانع و مشکلات خاص خود روبرو شوند. بررسی پذیرش تکنولوژی‌های نوین در میان اندازه‌های مختلف سازمان‌های اقتصادی و خدماتی (کسب و کارهای اقتصادی) نشان می‌دهد که صنایع کوچک و متوسط تکنولوژی‌ها را نسبتاً کندتر می‌پذیرند و ارتباط معناداری بین پذیرش فناوری اطلاعات و اندازه شرکت وجود دارد (آنکتاد 2004). آنکتاد در گزارش تجارت الکترونیکی و توسعه سال 2004 بر این عقیده است که با وجود رشد فزاینده تجارت الکترونیکی و افزایش روز به روز اهمیت آن، توسعه این پدیده در بین شرکتهای کوچک و متوسط به کندی اتفاق می‌افتد.
در سال 2001 در اروپا 79 درصد از شرکتهای بزرگ به اینترنت دسترسی داشتند در حالی که همین رقم برای شرکتهای کوچک و متوسط 25 درصد گزارش شده است (UNCTAD E-Commerce and Development Report ,2004).پذیرش تجارت الکترونیک در شرکتهای کوچک و متوسط محدود به به کارگیری ایمیل و وب می باشد و این شرکتها اینترنت را برای ارتباط و تبلیغات استفاده می کنند (Lawson , Alcock , Cooper & Burgess , 2003). اما آنچه که غیر قابل انکار است، اثرات و فشار ناشی از محیط رقابتی تجارت جهانی برای بکارگیری تجارت الکترونیکی (بخصوص در بخش B2B) است که بدون توجه به اندازه شرکتها به آنها تحمیل می‌شود. بنابراین شرکتهای کوچک و متوسط در نهایت مجبور به بکارگیری تجارت الکترونیکی خواهند بود.
با توجه به آنکه سیاستهای اتخاذی در حمایت از پذیرش تجارت الکترونیک توسط SMEs، باید بر پایه آگاهی از مزایا، موانع و مشکلات باشند تا بتوانند فواید بالقوه بیشتری برای SMEs داشته باشند(CISC Department of Economics , 2006) تحقیقات زیادی در کشورهای مختلف به بررسی دلایل پذیرش کند تجارت الکترونیک و ICT توسط SMEs پرداخته است.
در نتیجه تحقیقی که در در مورد موانع پذیرش ICT و استفاده از اینترنت انجام شده است، کار در یک بازار مناسب و داشتن دیدگاه مناسب از توانایی های اینترنت ، هنگامیکه با استراتژی مناسب، تعهد مدیریت، زیرساخت ها، صلاحیت و توانایی همراه شود بیشترین تاثیر را بر پذیرش اینترنت دارد (Doherty & Chadwik , 2003).
در تحقیق دیگری مشخص شده است که که ویژگیهای شخص مدیر از قبیل سن ، پیش زمینه اخلاقی ، تجربیات شخصی اینترنتی و فشارهای رقابتی درک شده توسط او بر پذیرش ICT و تجارت الکترونیک نقش بسزایی دارد( Jesse , 2008& Weltevreden) . به طور کلی متغیرهای داخل و خارج از سازمانی متعددی از قبیل اندازه سازمان ، درجه تاثیر شخصی ، تکنولوژی قبلی مورد استفاده و همچنین میزان فشار رقابت درک شده از جمله عوامل تاثیر گذار بر پذیرش تجارت الکترونیکاست (Dholakia& Nir , 2004).
مطالعات نشان می دهد موانع توسعه تجارت الکترونیک در شرکتهای کوچک و متوسط به شرح زیر است:
هزینه زیاد اجرای تجارت الکترونیک، پیچیدگی اجرا، مقاومت اعضاء در برابر تغییر، نبودن مهارتهای تکنیکی و تخصصی، کمبود وقت برای اجرای تجارت الکترونیک، نا مناسب بودن تجارت الکترونیک برای محصولات و خدمات شرکتهای کوچک و متوسط، ناآگاهی نسبی از منافع تجارت الکترونیک، نبودن اعتماد و مسائل مالی و نبودن حمایت مدیریت ارشد(Thulani et al , 2008).
مدلی در زمینه موانع توسعه تجارت الکترونیک در شرکتهای کوچک و متوسط در دوگروه عمده ارائه شده است: موانع درون سازمانی و موانع برون سازمانی (حنفی زاده و رضایی ، 86).
در تحقیقی که در مورد عوامل موفقیت پذیرش تجارت الکترونیک در SMEs ایرانی صورت گرفته، عوامل موثر بر استفاده از تجارت الکترونیک به سه دسته عوامل سازمانی، عوامل محیطی و عوامل فنی تقسیم بندی شده است. در این تحقیق از مهمترین عوامل عدم پذیرش تجارت الکترونیک، وجود نداشتن کارتهای اعتباری در ایران است. این تحقیق بیان می کند تنها 7% شرکتهای کوچک و متوسط ایرانی ، تجارت الکترونیک را به عنوان هسته مرکزی تجارت خود قرار داده اند در حالیکه 91% تنها از اینترنت برای فرستادن و دریافت ایمیل استفاده می نمایند (Sanayei & Rajabion , 2009).
موانع مذکور در واقع مسایلی هستند که کشورهای مختلف سعی کرده اند با اتخاذ سیاستهای مناسب آنها را حل نمایند. بنابراین لازم است که هر کشور و حتی منطقه ای ، نیازها و چالشها ی خود را شناسایی نموده و در جهت رفع آن سیاستگزاری نماید.

تعریف مسئله و بیان موضوع اصلی تحقیق
همانگونه که در بخش ضرورت و اهمیت تحقیق مطرح شده است توسعه تجارت الکترونیک در شرکتهای کوچک و متوسط می تواند عملکرد آنها را بهبود بخشد. شناسایی موانع توسعه این امر در شرکتهای کوچک و متوسط می تواند به راهکارهای اجرایی منجر شود تا با بهره گیری از آن پیشرفت توسعه تجارت الکترونیک بیشتر شود.
مدتهاست که صنعت نساجی و زوال تدریجی آن در محافل صنعتی و اقتصادی کشور مورد بحث قرار گرفته است. مسئله مهم آنست که این صنعت رو به اضمحلال است و باید هرچه زودتر برای آن چاره ای اندیشیده شود. با توجه به این مسئله که استان یزد از قطبهای نساجی کشور محسوب می شود و بنا به تجمع واحدها به صورت خوشه در این استان، به منظور رفع مشکلات این واحدها با رویکرد بهبود با استفاده از تجارت الکترونیک، لزوم انجام چنین تحقیقی آشکار است. بنابراین این پژوهش به دنبال شناسایی موانع توسعه تجارت الکترونیک در شرکتهای کوچک و متوسط ایران و ارائه یک مدل تجاری به عنوان راهکار اجرایی می باشد.
سئوالات تحقیق
این تحقیق به سئوالات زیر پاسخ خواهد داد:
موانع توسعه تجارت الکترونیک در شرکتهای کوچک و متوسط ایران چیست؟
مدل مفهومی مناسب برای این موانع چیست؟
اولویت بندی این موانع به چه نحو است؟
راهکارهای اجرایی جهت رفع این موانع چیست؟
اهداف تحقیق
هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی و تعیین مدل مناسب موانع توسعه تجارت الکترونیک در شرکتهای کوچک و متوسط ایرانی می باشد که مدل مذکور در خوشه نساجی استان یزد مورد تحلیل قرارا خواهد گرفت. بطور کلی اهداف این تحقیق را میتوان به شرح زیر خلاصه نمود:
شناسایی موانع توسعه تجارت الکترونیک در شرکتهای کوچک و متوسط
تطبیق موانع شناخته شده با شرکتهای مستقر در خوشه نساجی یزد
تحلیل نتایج حاصل و پیشنهاد مجموعه اقدامات اجرایی
پژوهش حاضر در شش فصل تهیه شده است که در فصل اول کلیات تحقیق مطرح می شود.در فصل دوم به مبانی نظری تحقیق پرداخته می شود. فصل سوم به بررسی تحقیقات گذشته و جمع بندی مدلها و نظرات سایر پژوهشگران اختصاص دارد. فصل چهارم روش تحقیق و نحوه گردآوری داده را بیان نموده و فصل پنجم به تحلیل داده ها خواهد پرداخت. در نهایت در فصل ششم به ارائه راهکارهای عملی در راستا