تکنیکی) اختصاص یافت.
کلید واژه ها: آموزش و پرورش، اطلاعات، امکانسنجی، سیستم، مدیریت
فصل اول
(کلیات طرح تحقیق)
فصل اول- کلیات
1-1. مقدمه
2-1. بیان مسئله
3-1. اهمیت و ضرورت پژوهش
4-1. اهداف پژوهش
5-1. پرسش های پژوهش
6-1. فرضیه ها
7-1. تعریف واژه ها و متغیرهای تحقیق
مقدمه
یکی از وظایف مهم مدیریت، تصمیم گیری است و همین لفظ تصمیم گیری، یک عنوان کلی بوده که شامل گستره بسیاری از وظایف مدیران می باشد و از برنامه ریزی و سازماندهی گرفته تا هدایت و کنترل و سرانجام ارزشیابی را در بر می گیرد و البته باید توجه داشت که محتوای وظایف و عملکرد مدیریتی در سطوح مختلف سازمانی نیز مختلف می باشد یعنی با توجه به اینکه مدیریت در چه سطحی (ارشد، میانی، اجرائی) صورت می گیرد، محتوای گوناگونی برای آنها شامل می شود (کومار1، 1374).
در عرصه سازمانها نیز فنآوری اطلاعات باعث بوجود آمدن تحولات عظیمی شده است و همه وجوه سازمانی و وظایف و کارکردهای مدیریتی را تحت تأثیرخود قرار داده است، به طوری که امروزه بسیاری از وظایف سازمانی و مدیریتی با استفاده از تکنولوژی رایانه ای انجام می گیرد (فتح الهی، 1384).
یکی از وجوه بارز زندگی کنونی، پیشرفتی می باشد که در عرصه تکنولوژی و فنآوری اطلاعات صورت گرفته است که تأثیر بسیار شگرفی بر زندگی بشر در قرن بیست و یکم از خود بر جای گذارده است بطوریکه در قرن بیست و یکم چاره ای جز تعامل با چنین تکنولوژی پیچیده ای وجود ندارد (آنسف و مک دانل2،1380). دیگر ویژگی بارز عصر حاضر، تغییر و تحول سریع در ابعاد گوناگون جوامع می باشد. این تغییرات از زمان رنسانس تا قرن حاضر در تمامی زمینه ها نمود علمی یافته و با توجه به پیشرفت های موجود در زمینه میکرو الکترونیک، جنبه انقلابی پیدا کرده است و در این میان تکنولوژی اطلاعات، موتور تغییرات جاری به شمار می رود (کتابی، 1384).
اولین تغییرات از زمان دستگاه تایپِ نسبتاً گران قیمت گوتنبرگ3 در قرن 16 شروع شده و با ابداعات و نوآوری های حاصله در محاسبه های مکانیکی در قرن 17 توسط پاسکال4 توسعه یافت. در قرن 18 میلادی جاکارت5 و در قرن 19 بابیج6، کارت پانچ را به همراه برنامه ریزی خودکار پی ریزی نمودند. اختراع تلگراف توسط مورس7 و تلفن توسط گراهام بل8، نیز از اولین گام های لازم جهت کاهش محدودیت های جغرافیایی در نقل و انتقال اطلاعات به شمار می روند.
سیستم کارت پانچ هولریس9، برای اولین بار در سال 1890 در سرشماری ایالات متحده آمریکا بکار گرفته شد و زمینه پردازش داده ها در مقیاس وسیع را فراهم نمود و با توسعه تکنولوژی الکترومکانیکی جهت محاسبه های اتومکانیک توسط آیکن10 در دهه 1940 در دانشگاه پنسیلوانیای11 آمریکا، سرعت و حجم اطلاعات افزایش چشم گیری یافت و قابلیت دستکاری داده ها و اطلاعات نیز فراهم آمد (آنسف و مک دانل12،1380).
سیستم مدیریت اطلاعات (MIS)13 در دهه 1960 نسبتاً ناشناخته بود. در اوایل 1970 بنیان آن شکل گرفت و در سال 1980 اطلاعات اندکی درباره MIS وجود داشت. تکنولوژی در این زمینه در سطح بسیار پائین قرار داشت. امروزه سیستم مدیریت اطلاعات با گذر از مراحل مختلف تغییرات تکنولوژی، تکیه گاه اصلی بخش های مختلف توسعه جوامع، صنعت و تجارت محسوب می شود، به طوری که اطلاعات ضروری و به هنگام را برای تسهیل فرایند تصمیم گیری مدیران در سازمان ها فراهم می سازد (انواری و رستمی، 1375).
با حضور رایانه ها و نفوذ آنها به درون سازمان ها در قرن بیستم، سیستمی بنام “سیستم مدیریت اطلاعات” برای مدیران طراحی شد، که اطلاعات درون سازمانی را معمولاً در قالب گزارش های منظم دوره ای و یا موردی به مدیران ارائه می کرد (واتسون14، 1385).
مدیران سازمان های بزرگ و پیشرفته با وظایف گسترده و پیچیده مانند بانک ها، شرکت های بیمه، مؤسسات صنعتی بزرگ، آموزش و پژوهش و دانشگاه ها و امثال آنها با داشتن مرکزی اعم از مکانیزه و غیر مکانیزه در آن سازمان ها، جهت جمع آوری اطلاعات و منعکس کردن آخرین تغییرات مربوطه در آنها، از آخرین اخبار و تحولات در سازمان خود مطلع می شدند (انواری و رستمی، 1375). چنین مرکز یا مغز اطلاعاتی15، مدیران کلیه واحدها را در جریان آخرین اطلاعات و اخبار در سازمان ها می گذارد، به بیان ساده چشم و گوش اداره کنندگان، تصمیم گیرندگان، متخصصان و کارشناسان در آن سازمان به شمار می رود و به آنها در فکر کردن و تصمیم گرفتن کمک می کند و امور برنامه ریزی و کنترل کلاً از طریق اطلاعات کسب شده از این واحد انجام می شود و به طور خلاصه، منبع کسب اطلاعات برای کلیه واحد های سازمان است (کاظمی، 1376).
بیان مسئله
امروزه اهمیت اطلاعات به عنوان منبع مهم تاکتیکی و استراتژیک در سازمان ها مطرح بوده و به عنوان یک منبع عمده برای ارزش افزوده احتمالی و تصمیمات راهبردی مدیریت، شناخته شده است. نقش داده ها و اطلاعات در مدیریت سازمانها، نقش حیاتی و اساسی است لذا هر چه فضای اطلاعات یک سازمان دقیق تر و منسجم تر باشد، سازمان بهتر می تواند بر مدیریت اجزای خود احاطه داشته باشد (انواری و رستمی، 1375).
امروزه از سیستم مدیریت اطلاعات در سازمانهای مختلف در جهت کارآمدتر شدن فرآیندهای درون سازمانی و نهایتاً ارائه محصولات بهتر استفاده می گردد (مک لوید16، 1378).
بکارگیری سیستم مدیریت اطلاعات در سازمان ها تا حد بسیار زیادی می تواند در بالا بردن دقت و سرعت انجام امور و هم چنین افزایش بهره وری کارها و تخصصی شدن اطلاعات بخش های مختلف یک سازمان یاری رسان باشد و در حقیقت از تراکم اطلاعاتی در بخش های مختلف یک سازمان بکاهد (علی الخصوص سازمانی با وسعت آموزش و پرورش که با حجم انبوهی از اطلاعات کارکنان و دانش آموزانِ خود مواجه می باشد) و این امر نه فقط در یک بخش از سازمان بلکه در ابعاد مختلف (مدیریت ارشد، مدیریت میانی، مدیریت عملیاتی یا اجرایی) می تواند تأثیر بسزایی داشته باشد (کومار17، 1374).
در کشورمان نیز برخی سازمان ها با توجه به جدید بودن مفهوم این سیستم، مبادرت به استفاده از آن کرده یا حداقل مطالعاتی در خصوص امکان استفاده از آن را فراهم نموده اند. اطلاعات، همیشه در محیط های آموزشی به عنوان یک مزیت رقابتی، مطرح بوده و علاوه بر مزایای کوتاه و بلند مدت برای مدارس؛ مزایای استراتژیک نیز برای مناطق و سازمان های آموزش و پرورش در پی خواهد داشت.
سازمانی با گستردگی آموزش وپرورش با انبوه عظیمی از حجم اطلاعات در حوزه های زیر مجموعه خود روبروست؛ از جمله این اطلاعات، اطلاعات مربوط به وضعیت تحصیلی دانش آموزان می باشد که با توجه به تعداد زیاد دانش آموزان در کشورمان با حجم وسیعی از داده و اطلاعات روبرو هستیم.
از آنجا که یکی از اهداف اصلی آموزش و پرورش بهبود جریان دانش در هر جامعه ای می باشد لازم است از این دادها در هر منطقه از آموزش وپرورش به نحو صحیح و در جهت اعمال مدیریت کارآمدتر و سریع تر استفاده نمود.
سیستم مدیریت اطلاعات دومین نسل از سیستم های اطلاعاتی است که بطور خاص گزارشات لازم از سیستم های پردازشی تعاملات را بصورت ترکیبی، آن لاین و بصورت نمودارهای تعریفی، تهیه و در اختیار مدیران قرار می دهد و به همین دلیل به آن سیستم گزارش دهی مدیریت18 نیز گفته می شود. این سیستم مجموعه ای پالایش یافته از داده ها19 را که مورد نیاز مدیران مربوطه جهت تصمیم گیری های صحیح و سریع مبتنی بر اطلاعات است، ارائه می نماید (مک کینی و کوپلند20، 1998).
بطور خلاصه علل نیاز به سیستم های اطلاعات؛ بهبود و سرعت در تصمیم گیری ها و کنترل همه جانبه، جامع و یکپارچه جریان اطلاعات و ارتقای بهره وری در ارائه خدمات می باشد (علاقه بند، 1384).
در این میان نکته مهم این است که تغییرات واقعی که می تواند ارزش بالقوه اطلاعات را افزایش دهد، توانایی مدارس در استفاده از این منبع مهم (اطلاعات) از طریق کاربرد فن آوری و سیستم های جدید است؛ لذا با استفاده از تجهیزات رایانه ای و پایگاه داده ها، می توان به طور منظم لیست نمرات و وضعیت تحصیلی را برای مدیران مناطق آموزش و پرورش و یا والدین دانش آموزان ارسال و مدیر بطور همزمان نقاط ضعف سیستم آموزشی خود را تقویت و نقاط قوت را بهبود ببخشد.
به دلیل اهمیت نظام آموزش و پرورش و حساس بودن وظیفه این نهاد در تمام جوامع، این سازمان از اولویت بیشتری به جهت روزآمد و کارآمدتر شدن در حوزه اطلاعات برخوردار می باشد و مطالعه امکانسنجی استقرار این سیستم در آموزش و پرورش بر پیشرفت سریع تر نظام تعلیم وتربیت (از