است در جهت افزایش معلومات خوانندگـان ، پیرامـون ادب معاصـر و ادب
مقاومت وجایگاه شعر طوقان در ادب مقاومت .
و ) فرضیات:
1- ابراهیم طوقان در اشعارش بسیار متأثر از قرآن کریم است .
2- او در غزلیات از اسلوب قدیم پیروی کرده ودر معنا وتصویر توجه خاصی به تجدید دارد .
3- طوقان از غزل سنتی فاصله گرفتـه و آن را در خدمت مبارزه ومقاومت به کار برده است

لذا شعر او نقطه عطفی درغزل معاصر عربی به شمار می آید .
4- وصف وتصویر در شعرطوقـان زنده و پویا است .

فصل اول :
ابراهیم طوقان و تحولات سیاسی ، اجتماعی و ادبی
فلسطین در گستره حیات وی (1905م-1941 م)

الف ) تحولات سیاسی ، اجتماعی
ب ) تحولات ادبی
ج ) زندگی ابراهیم

د ) سیر تحول اندیشه ابراهیم
ه ) طوقان از دیدگاه ناقدان و شاعران
ابراهیـم مولود سرزمینـی زیبا ست با قدمتـی چند هزار ساله و تاریخی آغشته به خون ، که اگر
بخواهیم صفحاتی حتـی اندک از آن را بـه قلم بکشیم روزهـا بلکـه ماهها زمان مـی برد ، اما
لازمـه شناخت هر چـه بهتر این شاعر توانا و فهم شعرهـای ارزشمندش آن است کـه تحولات
پیرامون وی را در گستره زندگی نه چندان طولانیش ذکر کنیم .
الف ) تحولات سیاسی ، اجتماعی
فلسطین اگر چـه در طول تاریخ مهد کشمکشها ودرگیریها بوده است اما در این دهه های اخیر
حوادث زیادی را تجربه کرده است .
این سرزمین تا قبـل از 1948م قطعه ای از بلاد عرب محسوب می شد کـه حکومت عثمانی
سالها بر آن حکم رانده و بسیاری از عقب ماندگیهای فرهنگی و اجتماعی را در آن بـه جای
گذاشتـه بود . اما پس از شروع جنگ جهانی اول شریف حسین ، امیر مکه مخفیانه با نماینده
دولت انگلستان در مصر ” سر هنری مکماهون ” وارد مذاکره شـد و مذاکرات آنها بر روی
شرایط قیام و انقلاب اعراب علیه دولت عثمانی دور می زد . ( بی آزاران ،1345ش ، ص21)
و از طرف دیگر انگلستان برای حفظ هندوستان که مستعمره آن بود ناگزیرازتسلط بر ممالک
آسیا و جلوگیری از تهاجم روسیه وفرانسه به هند بود وباید بر کانال سوئز که در دست عثمانی
بود مسلط می شد لذا با حیلـه و ترفند خود را حامی استقلال اعراب نشان داد ودرقیامشان
علیـه ترکان عثمانی به آنان یاری رساند . و نهایتـا دولت انگلستان در 20 ژانویه 1915م
اعلام کرد خواستـه های اعراب را مورد توجه قرار می دهد و … که در پی آن اعراب آماده
انقلاب شدند .
در 10ژوئن 1916میلادی با تیراندازی اعراب به طرف اردوگاههای نظامی سربازان عثمانی

آتش انقلاب شعله ور شد ، انقلابیون در ژوئیه 1917 م وارد بندر عقبه شدند و در راستای
فتوحات آنها ، قبایل زیادی از فلسطین و اردن و سوریه به آنها پیوستند ، اما این انقلاب فقط تا
نهم دسامبر 1917م ظاهری عربـی داشت و با پیوستن متفقین به آنها و ورود مستقیم لشکر

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

بریتانیا از طرف غرب اردن و بیرون راندن عثمانیها از شام کم کم نقشـه هـای شوم انگلیس
ومتحدانش خود را نشان داد .
پس از اتمام جنگ مفاد قرارداد ” سایکس-بیگو ” که بین انگلستان و فرانسـه در تاریخ 26مه
1915 م منعقد شده و دولت روس هم آن را امضا نموده بود و درباره تقسیم دولتهای استقلال
یافته از حکومت عثمانی بین آن دو بود ، نمایان شد . ( زعیتر، بی تا ، صص 84 و85)
دولت انگلستان همزمان بـا قرار داد و مذاکراتش با اعراب باب مذاکرات را نیز با سران
صهیونیسم * بازکرد و ” بالفور ” وزیر خارجـه بریتانیا با وعده تشکیل یک کانون ملی یهود
در فلسطین موجب رضایت خاطر آنها ویهودیان گردید ؛ و حکومت فرانسه و رئیس جمهور
وقت آمریکا یعنی ” ویلسون ” را نیز به اعلام پشتیبانی از آن واداشت .
که در پی آن وبه پیشنهاد ویلسون کمیسیون ” کینگ – کرین ” تشکیل شد که از همان بدو امر
اعضای انگلیسی و فرانسوی مسیر جریان کمیسیون را به سوی تأمین منافع خود از جملـه
قیمومت انگلستان بر فلسطین و فرانسه برسوریه ولبنان ، هدایت کردند . ( بی آزاران ، 1345ش
صص 25و26و27)

*به هنگام قیمومت انگلستان بر فلسطین ، ادعای موهوم وحدت نژادی یهودیان عالم که به لحاظ واقعیت های تاریخی به شدت مخدوش ومردود است در انگلستان مطرح ودامن زده شد وعده ای از یهودیان اندیشه ملت واحد یهودرا مطرح و جهت تشکیل کشوری مستقل برای استقرار آن ملت ، اقداماتی را شروع کردند که مورد تشویق و حمایت جدی دولت انگلیس قرار گرفت ، این عده ، گرفتن کمکهای مالی از یهودیان ثروتمند را آغـاز نموده و برای پیشبرد مقاصد خود حزبی را تشکیل دادند ونام ” صهیون ” را که نام کوهی در فلسطین است ( و آرامگاه حضرت داوود و حضرت سلیمان و عده ای از انبیای بنی اسرائیل در بالای آن قرار دارد ) بر خود نهادند . که بعدها جنبش های عظیمی جهت مهاجرت یهودیان به سرزمینهای اشغالی انجام دادند .
( بی آزاران ، 1345ش ص28)

قبل از ورود کمیسیون بـه منطقه شام در ژوئن 1919م فیصل فرزنــد ملک حسین از مردم
سوریـه و فلسطین و لبنان دعـوت کرد که کنگره ای به منظور اتخاذ تصمیمات لازم در مورد
اظهـار خواسته مردم و تعیین نحوه حکومت تشکیل دهند که قطعنامه آن به صورت ذیل صادر
شد :
1- قرارداد سایکس- بیگو باید لغو شود .
2- وعده بالفور غیر قانونی وغلط اعلام شود .
3- هر قانونی که منجر به تقسیم سوریه شود مردود است .
4- تشکیل دولت یهودی در فلسطین به هیج وجه مورد اجازه و رضایت مردم نیست .
و درپـی آن اعضای آمریکایی کمیسیون بـه حمایت از مردم رفراندمـی ترتیب دادند و گزارش
خود را دال بر اینکـه ملت سوریـه خواهان استقلالند وبا هر گونه تشکیل دولت یهودی مخالفند
و… اعلام داشت که البته تا بـه امروز این گزارش بایگانی وکوچکترین ترتیب اثری به آن داده
نشد. ( زعیتر، بی تا، ص 106و107)
نهایتا انگلیس وفرانسـه سرگرم تقسیم ارث دولت عثمانی شدند وتوافق نمودند کـه فرانسـه حاکم
بر سوریه و فلسطین هم ، تحت اختیار انگلیس درآید ، که در راستـای این هدف روز 28 ژوئن
” پیمان جامعه ملل ” در کنگره صلح ” ورسای ” بـه امضا رسید که ماده 22 این پیمان اساس
مسأ له تحت حمایت گرفتن کشورهای ضعیف رابه بهانه آموزش حکومت داری،تشکیل می داد
(همان ، ص 108)
پس از تشکیل کنفرانس پاریس در روز 21 ژانویه 1920 م بدون شرکـت آمریکا ، در تعییـن
تکلیف خاور نزدیک و احالـه آن بـه یک سلسله کنفرانسهای بین المللی ، اعراب در صدد
برآمدند تا خود برای احراز حقوق خویش اقدام کنند . بـه خاطر همین در 6 مارس همـان سال
کنگره عمومی سوریـه دردمشق تشکیل شد و ملک فیصل طـی پیامی آینده سرزمینهای عربی
را بر اساس اصل خود مختاری وآزادی ملتها خواستار شد ودر روزهشتم قطعنامه کنگره دال
بر استقلال طلبـی اعراب و ردّ ادعـای صهیونیسم را از بالکن شهرداری دمشق خطا ب به

جمعیت عظیمی قرائت و امیر فیصل بـه نام سلطان متحد سوریـه یعنی سوریه ، لبنان وفلسطین
اعلام گردید ، کـه این تصمیم خوشایند دولتهـای انگلیس و فرانسه نبود ، لذا اعتراضات خود را
به ملک فیصل اعلام داشتند ودر پی فعالیتهایی کـه انجام دادند نهایتا رهبران سیاسی لبنان بـه
پشتیبانی مقامات فرانسوی در 22مارس 1920م استقلال لبنان را اعلام ودر همان سال سوریه
تحت قیمومت فرانسه در آمد واما سرنوشت فلسطین چنین بود که در 22ژوئیه 1922م شورای
سازمان ملل قیمومت آن را رسما به انگلیس دهد . ( الحصری ، 1948 م ، صص220و223)
بریتانیا در 6 ژانویه 1920م ” هربرت ساموئل ” انگلیسـی یهودی تبار را به عنوان نماینده
عالی خود درفلسطین گماشت ،واو دردو ماهه نخست مأموریتش برای ترغیب وتشویق یهودیان
به مهاجرت فلسطین توانست 16500 یهودی را وارد این سرزمین کند .
و از اقدامات دیگری که انگلیس انجام داد این بود کـه برای تحمیل خواستهای خود بـه فلسطینی
ها ، مفتـی بیت المقدس را به عنوان رهبر مسلمانان فلسطین به رسمیت شناخت کـه در سال
1920م یکی از همین مفتی هـا یعنی حاج امین حسینی فرزند کامل الحسینی بـه مخالفت از
سیاستهـای انگلستان برخاست و یکـی از