تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

جدول 3-21 : مقادیر شاخصهای تجمعی آلودگی خوریات97
جدول 3-22 : مقادیر شاخص تجمعی فلزات سنگین خوریات98
جدول3-23: استاندارد کیفیت رسوب حفاظت محیطزیست نیویورک برای فلزات سنگین (برحسب میکروگرم بر گرم)98
جدول 3-24: استانداردهای مربوط به پارامترهای آب98
جدول 3-25: نتایج بدست آمده از آمار توصیفی پارامترهای خوریات ماهشهر99
جدول 3-26: طبقهبندی کیفی شاخص درجه آلودگی اصلاح شده104
جدول3-27: کنشهای متقابل بین پروژههای مختلف105
جدول 4-1 : کدبندی مجتمعها جهت ایجاد ماتریس تعاملی آلایندههای هوا129
جدول 4-2 : تعیین ضرایب تعاملی بین مجتمعها130
جدول 4-3 : ماتریس محاسبه اثرات تجمعی130
جدول 4-4 : کدبندی مجتمعها جهت ایجاد ماتریس تعاملی آلایندههای آب132
جدول 4-5 : تعیین ضرایب تعاملی بین مجتمعها132
جدول 4-6 : ماتریس محاسبه اثرات تجمعی133
جدول 4-7 : کدبندی مجتمعها جهت ایجاد ماتریس تعاملی صوت134
جدول 4-8 : تعیین ضرایب تعاملی بین مجتمعها135
جدول 4-9 : ماتریس محاسبه اثرات تجمعی135
جدول 4-10 : نتایج حاصل از ماتریس پاستاکیا136

فصل اول
چارچوب نظری
1-1 مقدمه
بشر در مواجهه با محیطزیست که بقای وی به طور اجتنابناپذیری بدان وابسته است. شیوه معقولی را اتخاذ ننموده و به جای جامعنگری، مالاندیشی و برنامهریزی جهت بهرهوری دیرپا از محیط پیرامونش به بهرهگیری آنی و منفعتجویی فوری و گذرا دلخوش داشته است (وهابزاده، 1372).
امروزه یکی از ارکان اقدامات حفاظتی از منابع طبیعی در مقابل اثرات زیانبار ناشی از پسابها، دودکشها و سروصدای ناشی از صنایع پتروشیمی، تجزیه و تحلیل اثرات آلودگیها بر جوامعزیستی بویژه عناصری که از بیشترین حساسیت و آسیبپذیری نسبت به آلودگیهای صنایع برخوردارند، میباشند.
اولین بار صنعت پتروشیمی در امریکا پا به عرصه وجود گذاشت و امریکاییها اصطلاح ” Petrochemicals” را برای مواد خام حاصله از نفت معمول نمودند و سپس در اروپا و ممالک دیگر استفاده از مواد نفتی به عنوان مواد خام اولیه آغاز گردید. در ایران نیز برای اولین بار در سال 1343 شمسی شرکت ملی صنایع پتروشیمی وابسته به شرکت ملی نفت ایران تشکیل شد و فعالیتهای خود را در این زمینه از صنعت آغاز نمود. صنایع پتروشیمی در ایران قدمتی در حدود نیم قرن دارد (مستجابی، 1387). اولین سازمان نسبتا متشکل برای این منظور بنگاه شیمیایی وابسته به وزارت اقتصاد بود. عمدهترین فعالیت این بنگاه ایجاد کارخانه کود شیمیایی مرودشت فارس در سال 1338 بود تا اینکه در سال 1343 طبق قانون، کلیه فعالیتهایی که به عنوان ایجاد و توسعه صنایع پتروشیمی توسط واحدهای تابعه وزارت خانهها و سازمانهای مختلف دولتی انجام میشد، در شرکت ملی نفت ایران متمرکز گردید و شرکت مزبور برای تامین این منظور شرکتی فرعی به نام شرکت ملی صنایع پتروشیمی را تاسیس کرد. هدف اصلی این شرکت تولید فرآوردههای فرعی از نفت و مشتقات نفتی و گاز طبیعی و سایر مواد خام اعم از آلی و معدنی است. (رافعهنژاد، 1386). شرکت ملی صنایع پتروشیمی به عنوان یکی از چهار شرکت اصلی وزرات نفت از بدو تاسیس در سال 1342 تا کنون نقش مهمی را در توسعه اقتصادی، گسترش صادرات غیرنفتی و تامین مواد اولیه صنایع پایین دستی ایفا کرده و میکند. این صنعت تا پایان جنگ تحمیلی 800 هزار تن انواع محصولات پتروشیمی را تولید کرد که در پایان برنامه پنج ساله سوم به مقدار 857 هزار تن انواع پلیمر توسعه یافت و پیشبینی میشود تا پایان سال 1388 یعنی پایان برنامه چهارم توسعه به رقم 10.4 میلیون برسد. در حال حاضر 11 طرح در منطقه ویژه اقتصادی ماهشهر، 15 طرح در منطقه ویژه اقتصادی پارس و 15 طرح در سایر مناطق کشور در دست احداث یا اجرا است که تاکنون 21 طرح مستقل و طرح توسعه برنامه پنج ساله دوم به بهرهبرداری رسیده و 11 طرح نیز در دست مطالعه است.
از طرف دیگر بطور بالقوه، صنایع پتروشیمی به عنوان یکی از بزرگترین منابع آلاینده محیطزیست محسوب میشوند. امروزه کنترل و کاهش اثرات آلودگی ناشی از صنایع پتروشیمی جهت حفاظت از محیطزیست به عنوان یکی از مهمترین مسائل و دغدغههای ملل جهان قرار گرفته است. مشکلات محیطزیستی عمده این صنایع بویژه در شرایط عدم رعایت ضوابط و استانداردهای محیطزیستی ، پیامدهای مخاطرهآمیز را به همراه داشته و طبیعت زیستی جوامع انسانی و نیز حیاتوحش را دچار اختلال مینماید (Rooney, 2005). این صنایع با توجه به ماهیت فعالیتها و فرآیندهای انجام گرفته و نیز بواسطه تولید پساب، انتشار گازهای آلاینده و پسماندهای خطرناک از پتانسیل ایجاد آثار سوء بر محیطزیست برخوردار میباشند (Xiao- ping, 2004). همچنین تخلیه پسابهای صنایع پتروشیمی با توجه به ماهیت ترکیبات آنها به منابع آبی پذیرنده، قابلیت تخریب بخش قابل توجهی از عناصر زیستی را دارا میباشند. به طوری که بصورت مستقیم و غیرمستقیم زمینه حذف تدریجی گونههای آبزی اعم از جانوری و گیاهی را فراهم میسازد و بدین ترتیب با کاهش تعداد و تنوع گونهها موجب سادهتر شدن شبکه غذایی گردیده و منبع آبی را بخصوص در سواحل به یک منبع آبی مرده تبدیل مینماید (Rajesh, 2006). اگرچه ارزیابی اثرات محیطزیستی به صورت گزارشهای EIA برای تک تک پروژهها انجام شدهاست، و اثرات محیطزیستی آن شناساییشده، اما اثرات فزایندهای که این پروژهها به همراه دارند درنظر گرفته نمیشود. بنابراین این ضرورت پیش میآید که علاوه بر بررسی اثرات تک تک پروژهها، ارزیابی اثرات تجمعی آنها نیز در قالب یک چارچوب ارائه شود. که این امر باعث افزایش ارتقا ارزیابی اثرات محیطزیستی و ارائه پیشنهاداتی که باعث کاهش مشکلات ناشی از آن پروژهها میشود.
خلیجفارس دریای نیمهبستهای با 40 هزار کیلومتر مربع وسعت که دارای تنوع محیطزیستی کم نظیر است و بین 400 تا 450 گونه ماهی در آن زندگی میکنند. خلیجفارس در منطقهای گرمسیری و خشک واقع شده که بدلیل وضعیت اکولوژیکی و محیطی ویژه، از دامنه تحمل آبزیان موجود در آن نسبت به تغییرات محیطی کاسته شده است و ورود آلایندهها نیز آسیب بیشتری به این موجودات میزند (صمدیار، 1384). منطقه مورد مطالعه در ساحل خلیجفارس در شهرستان ماهشهر واقعشده و بدلیل استقرار واحدهای صنعتی پتروشیمی همانند یک گلوگاه استراتژیک در مناطق نفت و گاز ایران عمل کرده، دستیابی به منابع نفت و گاز، مواد اولیه و خوراک واحدهای صنعتی را بیش از پیش تسهیل مینماید. مهمترین اکوسیستمهای آبی واقع در این منطقه خورها میباشند. وجود مواد مغذی و شرایط مساعد دمایی در خورهای منطقه باعث فراوانی انواع گونههای کفزی نظیر پرتاران، تانائیدها، کمتاران و ماهیان شدهاست. همچنین انواع پرندگان آبزی و کنارآبزی که بسیاری از آنها بومی منطقه میباشند و یا هرساله جهت زمستانگذرانی از مناطق سردسیر به این منطقه مهاجرت میکنند، حاکی از اهمیت اکولوژیکی خورهای اطراف منطقه مورد مطالعه میباشد (نبوی، 1378).
در سال 1990، گروهی از کارشناسان علمی حفاظت از محیطزیست دریایی آلودگی دریایی را به شرح زیر میدانند: ( این تعریف تاکید بر آلودگی با منشا انسانی است نه آلودگی طبیعی) که اینگونه تعریف میشود:
آلودگی دریایی شامل فعالیتهای مستقیم و غیرمستقیم انسان برهر نوع مواد یا انرژی به محیطزیست دریایی است (شامل سواحل) که ممکن است اثر نامناسب داشته باشد و موجودات دریایی و سلامت انسان را به خطر اندازد و فعالیتهای دریایی نیز محدود و یا کاهش کیفیت و مطلوبیت آبهای دریایی را موجب شوند (Marcus, 2004). مواد شیمیایی یکی از مهمترین انواع آلایندههای آب و نشأت گرفته از منابع طبیعی معدن، صنعتی (مانند شرکتهای پتروشیمی) و دیگر منابع آلودگی (منابع نقطهای و غیر نقطهای آلودگی) که شرکتهای پتروشیمی یکی از انواع آلودگی با منبع نقطهای هستند.
ارزیابی آثار توسعه بر محیطزیست تکنیک مهمی است برای اطمینان یافتن از اینکه اثرات احتمالی پروژههای توسعه در محیطزیست کاملا مورد شناسایی و محاسبه قرار گرفتهاند (شریعت و منوری، 1375). اثرات تجمعی دارای سابقهای با حدود دو دهه میباشد. مفاهیم این روش در کشور ما ایران نسبتا