مه روزه توسط معلمان و شاگردان به کار می رود و گاهی اوقات به عنوان تمام برنامه درسی مورد تاکید معلم قرار می گیرد این در حالی است که در نظام های آموزشی که الگوی برنامه آن ها مبتنی بر موضوع های درسی مدون و یا مبتنی بر طرح های قابلیت خاصی است.
برنامه درسی نقشه و راهنمای علمی است که در آن فرصت های مناسب یادگیری برای رسیدن به اهداف کلی و جزئی نظام آموزشی در نظر گرفته می شود و کتاب درسی مهم ترین و تنها منبع مورد استفاده در فرایند یاددهی و یادگیری است .اهمیت کتاب های درسی تنها از جنبه ی ابزاری برای آموزش مطرح نیست بلکه کاربرد گسترده آن در مدارس ،دانش آموزان را در معرض عقاید ،ایده ها و افکار گوناگونی قرار می دهد که از سوی ناشران و تولید کنندگان کتاب های درسی به طور مستقیم و یا غیر مستقیم ارائه می شود.(واتییکر و دیبر200).
کتاب درسی،مرجع رسمی مورد استناد برای تعیین محتوا و برنامه آموزشی بوده و راهنمای عمل برای کلیه ی کارگزاران آموزش و پرورش است.کتاب درسی متنی است سازمان یافته که اهداف آموزش را در قالب نوشتار ،تصاویر و تکالیف عرضه نموده و پیوند دهنده ی اهداف آموزش و پرورش با کلاس درس است. (حسن مرادی، 1388: 94)
در آموزش و پرورش ،کتاب درسی یکی از منابع مهم یادگیری فراگیران می باشد و از اهمیت ویژه ای برخوردار است .مهم ترین دلایل اهمیت کتاب درسی در نظام آموزشی ما عبارتند از:
1-برای هر ماده در هر پایه ی تحصیلی یک کتاب درسی تالیف و توزیع می شود.
2-تمرکز فعالیت های معلمان بر محور کتاب های درسی است.
3-امتحان و ارزشیابی محدود به مطالب و محتوای کتاب درسی است.
با توجه به مطالب ذکر شده در مورد اهمیت کتب درسی (مخصوصا در دوره ابتدایی)شایسته است تا محققین در مورد بررسی کتب درسی تالیف شده بیشتر مطالعه و پژوهش انجام دهند.امید است این تحقیق گامی باشد در جهت استعلای فرهنگ و دانش کشور عزیزمان ایران.

1-4. سوالات تحقیق
1-4-1. سؤال اصلی تحقیق
بررسی میزان انطباق محتوی کتاب های فارسی دوره ی دوم ابتدایی (پایه های چهارم،پنجم،ششم) با اهاف برنامه ی درسی فارسی

1-4-2. سؤالات فرعی تحقیق
1 – آیا بین محتوی کتاب های فارسی کلاس چهارم ابتدایی با مهارت های شناختی، عاطفی و روانی – حرکتی مورد نیاز دانش آموزان پیش بینی شده در برنامه درسی فارسی ارتباط و هماهنگی وجود دارد؟
2- آیا بین محتوی کتاب های فارسی کلاس پنجم ابتدایی با مهارت های شناختی، عاطفی و روانی – حرکتی مورد نیاز دانش آموزان پیش بینی شده در برنامه درسی فارسی ارتباط و هماهنگی وجود دارد؟
3- آیا بین محتوی کتاب های فارسی کلاس ششم ابتدایی با مهارت های شناختی، عاطفی و روانی – حرکتی مورد نیاز دانش آموزان پیش بینی شده در برنامه درسی فارسی ارتباط و هماهنگی وجود دارد؟
4- آیا در کمک به دانش آموزان برای کسب مهارتهای شناختی،عاطفی و روانی – حرکتی بین کتاب های چهارم ، پنجم و ششم تفاوت معنی دار وجود دارد؟

1-5. متغیرها :
1-5-1. انواع متغیرها
متغیرهای تحقیق عبارتند از:
* حیطه مهارتی که عبارت است از:
* مهارت شناختی
* مهارت عاطفی
* مهارت روانی-حرکتی
* محتوای کتاب درسی
* محتوای برنامه درسی
1-5-2. تعریف عملیاتی متغیرها:
1-5-2-1. حیطه شناختی
شامل تغییرات در تفکر، هوش و زبان کودک میشود. فرآیند رشد شناختی، یک کودک در حال رشد را قادر میسازد که یک شعر را حفظ کند؛ راه حل یک مسئله ریاضی را در ذهن خود مجسم کند، راهبردهای خلاق را ایجاد کند و با ارتباط جملات با معنا یک مقاله تهیه کند.

1-5-2-2. حیطه عاطفی، اجتماعی
شامل تغییر در روابط کودک با دیگر افراد، تغییر در عواطف و تغییر در شخصیت میشود. نحوه پرورش کودکان توسط والدین به گونهای است که یک پسر به صورت پرخاشگرانه به همکلاسی خود حمله میکند؛ رشد عوامل ابزارگری و اظهار وجود در دختری نوجوان، باعث میشود از گرفتن یک نمره خوب احساس شادمانی کند؛ این موارد همگی انعکاس از فرآیند رشد روانی، اجتماعی هستند.

1-5-2-3. حیطه روانی حرکتی
1 – مهارت های فردی: منظور از مهارتهای فردی، فعالیت هایی است که هدف آنها کمک به خود فرد باشد. این مهارتها نباید مانند سنین قبل از دبستان به کمک دیگران انجام شود.
2 – مهارت های اجتماعی: مقصود از مهارت های اجتماعی، آن دسته از فعالیت هاست که هدف آنها کمک به دیگران است. نمونه این مهارت ها در مدرسه شامل تمیز کردن محیط کلاس و مدرسه، پاک کردن تخته، کمک به مربیان و مسئولین مدرسه در برگزاری برنامه ها و همچنین فراهم نمودن مقدمات بازی های گروهی است.
3 – مهارت های تحصیلی: منظور مهارتهایی است که یادگیری آنها در آینده شغلی فرد تأثیر گذار است. نمونه این مهارت ها نقاشی، خیاطی، ترسیم، طراحی و … می باشد.
4 – مهارت های بازی: در این دوره کودکان باید در بازیهایی نظیر انداختن و گرفتن توپ، شنا، دوچرخه سواری و … مهارت یابند. البته باید خاطر نشان کرد این مهارت ها در همه دوره ابتدایی اهمیت یکسانی ندارند. برای مثال مهارت بازی در ابتدای این دوره دارای اهمیت زیادی است در حالی که در انتهای این دوره تفریحات و سرگرمی ها جای آن را می گیرد (کرمی نوری و مرادی1382، صص103-102).

1-5-2-4. محتوای کتاب درسی:
در این تحقیق منظور محتوای درون کتابهای فارسی دوره دوم ابتدایی(پایه چهارم ،پنجم و ششم) است که توسط سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی تدوین شده است.
1-5-2-5. محتوای برنامه درسی
محتوای برنامه‌درسی در این تحقیق عبارتست از برنامه‌درسی رسمی تنظیم شده توسط سازمان آموزش و پرورش می‌باشد.
1-5-3. تعریف مفهومی متغیرها:
صاحبنظران هدفهای تربیتی را شامل سه حیطه شناختی، عاطفی و روانی حرکتی میدانند.
1-5-3-1. حیطه شناختی:
حیطه شناختی مشتمل بر رفتارهایی است که تواناییهای ساده ذهنی تا مهارتهای پیچیده عقلی مانند: بازشناسی و یاد آوری مطالب آموخته شده و تفسیر مطالب را در بر میگیرد.

1-5-3-2. -حیطه عاطفی:
حیطه عاطفی مربوط به رغبتها، نگرشها و اعتقادات و ارزشها است.

1-5-3-3. حیطه روانی- حرکتی:
حیطه روانی حرکتی آن دسته از رفتارهایی را در بر میگیرد که با مهارتهای عقلی و اعمال بدنی هر دو ارتباط دارند مانند نقشه کشی، طراحی و حرکات ورزشی.

1-5-3-4. محتوای کتاب درسی:
مجموعه مفاهیم، مهارت ها وگرایشهایی که از سوی برنامه ریزان انتخاب و سازماندهی می شود در عین حال محتوا آثار حاصل از فعالیتهای یاددهی یادگیری معلم و شاگرد را نیز در بر می گیرد.(ملکی، 1383).
1-5-3-5. محتوای برنامه درسی:
اصطلاح محتوای درسی نه تنها به قسمت ها و قطعههای سازمان یافته ای که به گونه ای منظم یک رشته عملی را تشکیل می دهد اطلاق می شود بلکه شامل وقایع و پدیده هایی که به نحوی با رشته های مختلف علمی ارتباط دارند نیز هست.با توجه به تعریف ذکر شده محتوای برنامه درسی تنها همان نیست که به وسیله برنامه ریزان طراحی شود و به وسیله مولف انتخاب و سازمان دهی شود بلکه به آنچه که در فرایند آموزش ،توسط معلم در ضمن تدریس جلوه می کند نیز گفته می شود. بنابر این محتوای برنامه درسی به مجموعه مفاهیم و مهارت هایی گفته می شود که قبل از اجرای برنامه درسی بنا به بررسی ها و شناخت ها تهیه و تنظیم شده است که در فرایند آموزش ،اصلاح،تغییر ،تکمیل و یا توسعه پیدا می کند.(ملکی،48)

1-6. روش تحقیق
از آنجایی که این تحقیق به دنبال تعیین میزان انطباق محتوای کتاب‌های فارسی دوره‌دوم ابتدایی (پایه‌های چهارم، پنجم و ششم) با اهداف برنامه‌درسی فارسی می‌باشد لذا روش تحقیق توصیفی می‌باشد.

1-7. قلمرو تحقیق(جامعه‌آماری)
جامعه آماری این پژوهش کتابهای فارسی دوره دوم ابتدایی یعنی پایه های چهارم، پنجم و ششم ابتدایی می باشد. از نظر حجم محتوا، تمام محتوای مطرح شده در این کتابها (عناوین، اهداف، داستانها، جملات، و … ) مورد بررسی قرار گرفته است و با استفاده از این نمونه‌ها کلیه مفاهیم یکی یکی از منظر اهداف (شناختی، عاطفی و روانی – حرکتی) و همچنین موارد انطباق محتوای متن، تصویر و تمرین کتاب ها با هر یک از این اهداف مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. همانطور که روشن است ما در این پژوهش با تمام جامعه آماری سروکار داریم و تمام جامعه آماری بعنوان نمونه انتخاب شده است و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.

1-8 . محدودیت‌ها و مشکلات تحقیق
با توجه به اینک