r /دانش آراسته در مجموعه داستان گنجشک ها در بالکن از کدامیک از عناصر داستان بیشتر بهره برده است؟
1-4 اهمیت و ضرورت تحقیق
بررسی ساختاری عناصر داستان در مجموعه داستان گنجشک هادر بالکن از مجید دانش آراسته پس از انجام این تحقیق خوانندگان با شیوه های داستان نویسی آشنا می شوند و به نحوه داستان نویسی و ساختار داستان- های دانش آراسته پی خواهند برد انجام این تحقیق، از آن جهت که به بررسی ساختاری مجموعه داستانی دانش آراسته می پردازد ضرورت دارد.
1-5 پیشینه تحقیق
ساختار گرایی جنبش حایز اهمیتی است که در قلمرو وتوسعه آن در علوم انسانی، نیمه دوم قرن بیستم است. این آیین در دهه 1950 توسط ساختار گرایان فرانسوی گسترش یافت. پیشرفتهای نقد ادبی معاصر یا ایهام از نظریات زبان شناسانه ی فردینادوسوسور، منجر به تولد مکتب ساختار گرایی گردید. از نتایج مهم ساختارگرایی تحول بود که این جنبش دربررسی نثر داستان نویسی ایجاد نمود. تا کنون دیدگاههای مختلف به داستان کوتاه، عناصر داستان، شخصیت پردازی در داستان، فضاسازی داستان پرداخته شده است مانند کتاب عناصر داستان از جمال میرصادقی و صدسال داستان نویسی از حسن عابدینی.
در مورد بررسی مجموعه داستان گنجشک ها در بالکن تاکنون هیچ تحقیقی با عنوان بررسی عناصر داستان در این مجموعه انجام نشده است.
1-6 اهداف تحقیق
1- تعیین عناصر داستانی مجموعه گنجشکها در بالکن دانش آراسته
2- تعیین نثر داستانی مجید دانش آراسته
3- تشخیص شرایط زمان و مکان حاکم بر داستان دانش آراسته
1-7 فرضیه های تحقیق
1- مهم ترین ویژگی داستان های دانش آراسته، واقعیت گرایی داستان هاست.
2- دانش آراسته، در ادبیات داستان های خود شیوه ساده نویسی را انتخاب کرده است.
3-دانش آراسته از بیان عناصر داستانی بیشتر به شخصیت پرداخته است.
1-8 تعاریف واژه های کلیدی
تحلیل: ((تحلیل در لغت به معنی حل کردن ودر اصطلاح نقد ادبی مطالعه دقیق عناصر گوناگون و بررسی رابطه میان آن ها را بایکدیگر در اثرادبی گویند) ). (داد، 115:1390)
ساختار: ((درلغت به معنی اسکلت واستخوان بندی است ودر اصطلاح نقد ادبی به طور کلی به شیوه اتصال میان عناصر و اجزاء سازنده اثر ادبی عطف می کند. )) (همان:274)
عناصرساختار:شامل موضوع، طرح، ساختارطرح، شخصیت، گفت وگو، لحن، صحنه، زاویه دید و درونمایه می شود.
داستان کوتاه : ((داستان کوتاه، روایت به نسبت کوتاه خلاقه ای است که نوعا سروکارش با گروه محدود از شخصیت هاست که در عمل منفردی شرکت دارند وغالبا با مدد گرفتن از وحدت تأثیر بیشتر بر آفرینش حال و هوا تمرکز می یابد تا داستان گویی)). (میرصادقی، 26:1388) ?
1-9 محدوده و قلمرو تحقیق
در اثر مجید دانش آراسته از کتاب مجموعه گنجشکها در بالکن استفاده شده است.

فصل دوم – بنیاد نظری (عناصر داستان)
2-1 طرح1
“طرح به یونانی “mythos “، به انگلیسی “plot ” و به فرانسه “plan ” برای نخستین بار در” پوئتیک” ارسطو مطرح شد و معناهای گوناگونی به خود گرفت در زبان فارسی به”طرح”، “پیرنگ”، “افسانه مضمون”، “داستان”، “طرح و توطئه” ترجمه شده است ” (قادری، 23:1388). “طرح در لغت به معنای نقاشی، صورت و پیکر است و در اصطلاح داستان شکل خاصی از داستان نویسی است که به طور مشخص جنبه توصیفی دارد” (داد، 338:1390). “ارسطو تعریف صریحی برای پیرنگ داده است و پیرنگ را “ترکیب کننده حوادث” و تقلید از “عمل” دانسته است. تعریفی است کلی که مفهوم داستانی را نیز در بر می‌گیرد” (میرصادقی، 62:1388).
“و آن بیان ترتیب و توالی حوادث بر حسب روابط علت ومعلولی است، بدیهی است که منطق هر داستانی مبتنی برهمین ترتیب علت و معلولی حوادث و وقایع است” (شمیسا، 162:1380).
“کوتاه?ترین تعریفی که برای پیرنگ آورده اند واژه?ی “الگو” است که خلاصه شده ی “الگوی حوادث” است، اما حوادث پیرنگ را به وجود نمی آورد بلکه پیرنگ خط ارتباط میان حوادث را ایجاد می کند. از این رو ممکن است پیرنگ را چنین تعریف کنیم: پیرنگ وابستگی موجود میان حوادث داستان را به طور عقلانی تنظیم می کند” (میرصادقی، 64:1388).
“پلات ساختمان فکری و ذهنی و درونی داستان است و خواننده ی هوشمند با توجه به پلات است که ناظر توالی منطقی حوادث و نتایج علت و معلولی مترتب برآن ها خواهد بود” (شمیسا، 162:138).
“پیرنگ فقط ترتیب و توالی وقایع نیست بلکه مجموعه سازمان یافته ی وقایع است این مجموعه وقایع و حوادث با رابطه علت و معلولی به هم پیوند خورده و با الگو و نقشه ای مرتب شده است” (میرصادقی، 64:1388)
2-1-1 انواع پیرنگ
الف. پیرنگ بسته2
” پیرنگ بسته پیرنگی است که از کیفیتی پیچیده و تودرتو خصوصیت فنی نیرومند برخوردار باشد، به عبارت دیگر نظم ساختگی حوادث بر نظم طبیعی آن بچربد. این نوع پیرنگ اغلب در داستان های اسرارآمیز به کار گرفته می شود که گره گشایی و نتیجه گیری قطعی و محتومی دارد، مثل بیشتر ساختگی است تا طبیعی، و داستان از ضابطه ی علت و معلولی محکمی تابعیت می کند و در خصوصیت تکنیکی آن افراط شده است” (همان :79).
ب. پیرنگ باز3
“در “پیرنگ باز” برعکس “پیرنگ بسته” نظم طبیعی حوادث بر نظم ساختگی و قراردادی آن غلبه دارد و در این نوع داستان ها، اغلب گره گشایی وجود ندارد یا اگر داشته باشد زیاد به چشم نمی زند، به عبارت دیگر نتیجه گیری قطعی که در پیرنگ بسته وجود دارد، در پیرنگ باز وجود ندارد، اگر هم وجود داشته باشد قطعی نیست. در این داستان ها نویسنده می کوشد خود را در داستان چنان پنهان کند تا داستان چون زندگی، عینی و ملموس و بی طرفانه جلوه کند، از این رو اغلب به مسایل طرح شده پاسخی نمی دهد و خواننده خود باید راه حل آن را پیدا کند” (همان، 79:1388).
“یک طرح خوب دارای “وحدت هنری”4 است. هیچ نکته ای در آن نیست که بی رابطه با کلیت داستان بوده و نقشی در القای مفهوم و هدف کلی داستان نداشته باشد. در طرح خوب چیزی برای اینکه فقط در داستان وجود داشته باشد یا به جهت ایجاد هیجان وجود ندارد” (پرین، 35:1378). “بهترین طرح، طرحی است که مردم بدان توجه نکرده باشند، چیزی است که بتواند علاقه و میل خواننده را در مسیری مناسب بیفکند و به سوی نقطه دلخواه هدایت کند، و این شاید از مهم ترین نکات داستان نویسی است، زیرا با هدایت میل و رغبت خواننده است که نویسنده می تواند او را صحنه به صحنه با خود ببرد و احساسی را که می خواهد در او برانگیزد. اما بهرحال، تلاشی را که بدین منظور می کند خواننده نباید ببیند. دقت و نظم عناصر طرح باید چنان وی را به خود مشغول دارد که وجود راهنما را احساس نکند، بلکه با میل و رغبت به راه بیفتد و به مقصد برسد” (یونسی، 36:1365).
2-1-2 خصوصیات طرح
“{داستان} حلقه های پیوسته سلسه حوادثی است که نویسنده، انتخاب می کند و به یاری آن خواننده را به جایی که می خواهد می برد این طرح باید خصوصیاتی داشته باشد :
1- کامل و روشن باشد.
2- رشته حوادث منظم و ناگسسته ای داشته باشد.
3- پیچ و پیچ هایی داشته باشد و به احوال منطقی و مقنعی برسد.
4- ساده باشد، یعنی پیچیده نباشد، زیرا بسط و گسترش یک طرح پیچیده در حوزه ی امکانات و مقررات داستان کوتاه نیست.
5- با احساس و عواطف انسانی سرو کا داشته باشد.
6- دست کم قدری بکر باشد.
چنانکه طرح، واجد این خصوصیات باشد نویسنده می تواند داستان حویش را با اطمینان آغاز کند” (همان:37).
“نویسندگان ایرانی کمتر به این شکل خاص داستانی توجه کرده اند. نمونه نه چندان درست طرح در داستان‌های فارسی، قطعه ویلان الدوله در مجموعه یکی بود یکی نبود جمال زاده است. نویسنده در این طرح با توصیف ویژگی های خلقی و روانی ویلان الدوله، خصوصیت انگل وار شخصیت او را ترسیم می‌کند و در آن هیچگونه حادثه ای رخ نمی دهد اما وقتی در پایان ویلان الدوله دست به خودکشی می زند، این داستان را دیگر نمی توان طرح قلمداد کرد.
در ادبیات انگلیسی نمونه ی مشهور طرح مجموعه ی طرح هایی است که چالزدیکنز تحت عنوان طرح‌هایی از باز نوشته است” (داد، 338:1390).
2-1-3 تفاوت داستان و طرح
“داستان را به عنوان نقل رشته ای از حوادث که بر حسب توالی زمانی ترتیب یافته باشند تعریف کردیم. طرح نیز نقل حوادث است با تکیه بر موجودیت و روابط علت و معلولی. “سلطان مرد و سپس ملکه مرد” این داستان است. اما در ((سلطان مرد وپس از چندی ملکه از فرط اندوه در گذشت)). طرح استدر اینجا نیز توالی زمانی حفظ شده ولیکن حس سببیت برآن سایه افکنده است) ) (فورستر، 118:1384)
2-2 عناصر ساختاری طرح
“طرح به