0 می‌باشد.
1-6) فرضیات تحقیق
1. رابطه ی معنی داری میان کارایی سرمایه فکری و عملکرد شرکت وجود دارد.
2. رابطه ی معنی داری میان کارایی سرمایه فکری و حاکمیت شرکتی وجود دارد.
3. رابطه ی معنی داری میان حاکمیت شرکتی و عملکرد شرکت وجود دارد.
4. حاکمیت شرکتی، رابطه ی سرمایه فکری و عملکرد را تحت تاثیر قرار می دهد.
1-7) جامعه مورد نظر تحقیق
جامعه آماری شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد.
1-8) نمونه آماری
نمونه آماری شامل شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران که از شرایط زیر برخوردار باشند:
1. شرکت‌هایی که تا قبل از سال 1386 در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده باشند.
2. شرکت‌هایی که از سال 1386 تا 1390 در بورس تهران حضور داشته باشند.
3. شرکت‌هایی که پایان سال مالی آنها 29 اسفند ماه باشند.
4. شرکت‌هایی که تغییر سال مالی نداشته باشند.
5. شرکت‌هایی که داده‌های مورد نظر آنها در دسترس باشند.
6. شرکت‌هایی که جزء بانک‌ها و مؤسسه‌های مالی (شرکت‌های سرمایه‌گذاری، واسطه‌گری مالی، شرکت‌های هلدینگ، بانک‌ها و لیزینگ) نباشند.
1-9) روش تحقیق
داده‌های مورد نیاز بر اساس تعریف متغیرهای وابسته و متغیر، از منابع قابل اتکا و در دسترس استخراج، و جهت آزمون فرضیه‌های تحقیق مورد استفاده قرار می‌گیرد. پس از گردآوری اطلاعات و تعیین مدل، ابتدا آزمون خود همبستگی داده‌ها، با استفاده از آماره “دوربین-واتسون” انجام می‌شود وسپس آزمون ارچ lm جهت بررسی ناهمسانی واریانس انجام می گیرد. از آزمون هاسمن جهت استفاده از مدل اثرات ثابت یا مدل تصادفی استفاده خواهد شد. و آزمون رگرسیون با استفاده از آماره‌هایF و t، ضریب همبستگی و ضریب تعیین جهت آزمون فرضیه‌های تحقیق و نحوه تصمیم‌گیری در سطح خطای 5درصد (95 درصد اطمینان) ارائه خواهد شد و در نهایت با مقایسه R2 دو مدل ارائه شده به بررسی فرضیات تحقیق می‌پردازیم. البته باید به این نکته توجه نمود که درست است که هر موردی را ما به مدل اضافه نمائیم R2 افزایش خواهد یافت ولی چون در این تحقیق ما موردی را اضافه ننمودیم بلکه یک مورد را به بخش‌های ریزتر تقسیم نموده‌ایم، پس با این وجود می‌توانیم از R2 برای مقایسه‌ی مدل‌ها از آن استفاده نماییم.
روش تحقیق پژوهش حاضر کاربردی است. طرح پژوهش آن از نوع نیمه تجربی و با استفاده از رویکرد پس رویدادی (از طریق اطلاعات گذشته) است.
سرمایه فکری
برای تعیین سرمایه فکری به عنوان متغیر مستقل از مدل [27] استفاده میشود.
> طبق مدل [27]، سرمایه فکری تابع کارایی سرمایه انسانی، کارایی سرمایه ساختاری و کارایی سرمایه فیزیکی به شرح زیر میباشد [27]:
که داریم:
= ارزش افزوده سرمایه فکری در پایان سال t
= ارزش افزوده حاصل از به کارگیری منابع در پایان سال t
= سود عملیاتی در پایان سال t
= هزینه حقوق و دستمزد کارکنان در پایان سال t
= هزینه استهلاک در پایان سال t
= میزان دارایی مشهود (فیزیکی) در پایان سال t
= کل داراییها در پایان سال t
= میزان دارایی نامشهود در پایان سال t
= ضریب ارزش افزوده (کارایی) سرمایه فیزیکی در پایان سال t
= ضریب ارزش افزوده (کارایی) سرمایه انسانی در پایان سال t
= ضریب ارزش افزوده (کارایی) سرمایه ساختاری در پایان سال t
عملکرد شرکت:
برای عملکرد شرکت از سه شاخص Q توبین استفاده می شود.
Q-tobin= (ارزش بازار حقوق صاحبان سهام +بدهی ها)/کل دارایی ها
حاکمیت شرکتی:
حاکمیت شرکتی با استفاده از روش امتیازبندی حاکمیت شرکتی (Gov-Score) [12] به ارزیابی آن می پردازیم. بر اساس این روش در سطح هر شرکت، حاکمیت شرکتی در پنج بخش مجزا و در مجموع 12 سوال مورد ارزیابی قرار گرفته و با استفاده از متغیر های مجازی (صفر و یک) امتیازبندی می شود.
متغیر کنترلی :
اندازه شرکت: لگاریتم طبیعی کل دارایی های شرکت
اهرم مالی: نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام
عمر شرکت: لگاریتم طبیعی سالهای ورود شرکت در بورس اوراق بهادار
?1, ?2, ?3 ?4, ?5: ضرایب متغیر ها
µit:ضریب خطا
دادههای مورد استفاده در این تحقیق در دو دسته جای میگیرند: اطلاعات صورتهای مالی و اطلاعات مربوط به بازده و ارزش روز سهام. بخش عمدهای از اطلاعات مربوط به صورتهای مالی از نرم افزار “ره‌آوردنوین” استخراج گردید. بخشی از اطلاعات نیز از دیتابیس شرکت “تدبیر پرداز” استخراج گردید. در برخی از موارد نیز از صورتهای مالی شرکتها از طریق سایت اینترنتی متعلق به مرکز مدیریت پژوهش و مطالعات اسلامی سازمان بورس اوراق بهادار تهران و همچنین بانک اطلاعاتی این سازمان استفاده گردید. برخی اطلاعات نیز از نرمافزار رهآوردنوین استخراج گردید. اطلاعات جمع‌آوری شده به‌صورت فایل‌‌های اطلاعاتی در اکسل وارد شده و پس از جمع‌بندی و انجام محاسبات مورد نیاز جهت تجزیه و تحلیل آماده شده است.
1-10) چشم‌انداز کلی تحقیق
در فصل اول این تحقیق ضمن معرفی موضوع تحقیق، اهمیت آن، اهداف تحقیق و روش تحقیق مورد اشاره قرار گرفته است. در فصل دوم ابتدا پیشینه نظری تحقیق و سپس خلاصه‌ای از تحقیقات انجام شده قبلی در ارتباط با موضوع تحقیق بیان می‌شود. علاوه بر معرفی فرضیه‌ها، فرضیه‌های مستقل و وابسته، مراحل انجام پژوهش و نیز نحوه آزمون فرضیات در فصل سوم توضیح داده می‌شود. در فصل چهارم، نتایج حاصل از فرضیات مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد و نهایتاً در فصل پنجم نتیجه‌گیری نهایی انجام شده و پیشنهادهایی نیز برای تحقیقات آتی ارائه می‌شود.
مقدمه
در فصل قبل مطالبی پیرامون پژوهش از قبیل تشریح و بیان موضوع پژوهش، اهمیت و اهداف پژوهش، ضرورت انجام پژوهش و روش پژوهش بیان شد. فصل دوم به چارچوب نظری اختصاص دارد. در این فصل از تحقیق حاضر به بررسی متغیرهای مورد مطالعه و نیز روابط درونی آنها میپردازیم.
از مسائل مهمی که به دلیل رسوایی های گسترده مالی دهه های اخیر، مورد توجه محققان قرارگرفته و به عنوان یکی از موضوعات مهم ، برای سرمایه گذاران مطرح شده موضوع حاکمیت شرکتی است که به بررسی لزوم نظارت برمدیریت و تفکیک واحد اقتصادی از مالکیت آن ودرنهایت حفظ حقوق سرمایه گذاران و ذینفعان می پردازد.بررسی علل و شرایط ایجاد این رسوایی ها مشخص کرده است که در موارد فقدان نظارت بر مدیریت ، حاکمیت ناقص سهام داران شرکت ها بر نحوه اداره امور وسپردن اختیارات نامحدود به مدیران اجرایی زمینه مساعدی را برای سوء استفاده آنان فراهم کرده است .جلوگیری از بروز چنین شرایطی مستلزم اعمال حاکمیت صحیح سهام داران ازطریق نظارت دقیق بر مدیریت اجرایی و حسابرسی منظم شرکت هاست که درمجموع تحت عنوان فرآیند حاکمیت شرکتی شناخته می شود . حاکمیت شرکتی به مجموعه روابط میان مدیریت اجرایی ، هیات مدیره ، سهام داران و سایر طرف های مربوط در یک شرکت می پردازد و در مرحله اول چهار موضوع اساسی را مد نظر قرار می دهد:
بی طرفی Fairness
شفافیت Transparency
حسابدهی و یا پاسخگویی Accountability
مسئولیت Responsibility
تعاریف حاکمیت شرکتی
بررسی متون متعدد و معتبر نشان می‌دهد که اولین و قدیمی ترین مفهوم عبارت حاکمیت شرکتی، از واژه لا‌تین Gubernare به معنای هدایت کردن گرفته شده است که معمولا‌ ً در مورد هدایت کشتی به کار می‌رود و دلا‌لت براین دارد که اولین تعریف حاکمیت شرکتی بیشتر بر راهبری تمرکز دارد تا کنترل. بررسی ادبیات موجود نشان می‌دهدکه هیچ تعریف مورد توافقی در مورد حاکمیت شرکتی وجود ندارد. تفاوتهای چشمگیری در تعریف براساس کشور مورد نظر وجود دارد. حتی در امریکا یا انگلستان نیز رسیدن به تعریف واحد، کار چندان آسانی نیست. تعریفهای مختلفی ازحاکمیت شرکتی وجود دارد؛ از تعریفهای محدود و متمرکز بر شرکتها و سهامداران آنها گرفته تا تعریفهای جامع و دربرگیرنده پاسخگویی شرکتها در قبال گروه کثیری از سهامداران، افراد یا ذینفعان.
تعریفهای موجود از حاکمیت شرکتی در یک طیف وسیع قرار می‌گیرند. دیدگاههای محدود در یک سو و دیدگاههای گسترده در سوی دیگر طیف قرار دارند. در دیدگاههای محدود، حاکمیت شرکتی به رابطه شرکت و سهامداران محدود می‌شود. این، الگویی قدیمی است که در قالب نظریه نمایندگی بیان می‌شود. در آن سوی طیف، حاکمیت شرکتی را می‌توان به صورت شبکه ای از روابط در نظر گرفت که نه تنها میان شرکت و مالکان آنها (سهامداران) بلکه میان شرکت و تعداد زیادی از ذینفعان از جمله کارکنان، مشتریان، فروشندگان، دارندگان اوراق